Đình Làng Đình là nơi trung tâm văn hoá, lễ nghi, và tâm linh sinh động nhất của làng. Sân đình to rộng là nơi sinh hoạt tập thể (văn nghệ, lễ hội, tế lễ,…) của làng. Gian nhà thờ là nơi đặt bàn thờ Thành Hoàng làng, các vị thần hoặc những người có công mà dân làng nhất trí thờ phượng. Các gian còn lại để chứa đồ thờ, và là nơi để hội họp việc làng. Thành Hoàng là hiện thân của các quy tắc đạo đức, tục lệ, và quyền uy thưởng phạt đối với dân làng. Thành Hoàng có thể là một nhân vật lịch sử có thật, hoặc ở trong truyền thuyết, người đã khuất có công lớn với làng với nước, hay là một vị thần, một linh vật trong tín ngưỡng dân gian, thậm chí một số ít làng thờ cả vĩ nhân còn sống. Đối tượng được làng tôn lên làm Thành Hoàng đều là do niềm tin và nguyện vọng của dân làng. Dân làng muốn được bảo trợ tinh thần bởi một vị Thành Hoàng linh thiêng, anh minh, đức độ. Vị này sẽ có quyền uy chứng giám tốt xấu, ban thưởng và trừng phạt người làng. Điều này khiến cho cả làng phải tuân theo những niềm tin và quy tắc chặt chẽ nhất định, không được vi phạm, nhằm bảo vệ lợi ích tập thể, người bên ngoài khó có thể xâm phạm được. Dân làng vì thế mà gắn liền thành một khối, từ luật lệ của từng làng mà tạo nên bản sắc riêng. Ấy cũng là lý do của câu nói lưu truyền trong dân gian từ xưa tới nay: “Phép vua còn thua lệ làng”. Tuy vậy, những người đứng đầu được giao làm công việc cúng tế, coi sóc đình làng cũng như thực hiện các quy định cai quản dân làng đều là những người chữ nghĩa tốt, có vị thế trong làng, như vậy nghĩa là ảnh hưởng của Nho Giáo tới việc làng thời xưa là rất lớn; đồng nghĩa với việc phân cấp dân làng theo tài sản, địa vị, học thức, cũng như sự thiên vị, oan sai là khó tránh khỏi. Các lễ hội của làng thường được diễn ra ở sân đình, và cả không gian xung quanh. Vì thế đình làng thường được đặt ở nơi xa nhà ở, dưới những bóng cây cổ thụ. Thời nay, khi xã hội đã biến đổi theo hướng hoàn toàn khác, làng cũng đã mất đi nhiều tập tục, tính chất xưa kia, từ cảnh quan tới văn hoá đều đã khác, thì tầm ảnh hưởng của đình làng tới các thế hệ sau ngày càng mai một. Sự tác động của Nho Giáo cũng đang dần lùi xa. Ngày trước sự tôn kính của dân làng đối với Thành Hoàng và đình làng là tối cao, thậm chí còn hơn đối với cha mẹ. Giờ đây, mối quan tâm của thế hệ sau dường như đã lui về gói gọn trong từng gia đình. Việc trông đình, hội họp làng đều là những người lớn tuổi đảm đương. Sợi dây liên kết của cả làng đang dần mỏng lại. Thực không thể khẳng định điều đó là tốt hay xấu. Bởi sự đổi thay nào cũng có cái được và cái mất. Và thế thời thay đổi là tất yếu chẳng thể tránh khỏi. Một trưa mùa thu tôi ghé thăm đình làng ven đê sông Hồng. Cả sân đình chang nắng không một bóng người, cửa nhỏ vẫn mở mời khách tản bộ vào trong. Nhà tiền tế của đình đã được tu sửa mới khang trang. Cái nền xưa cũ còn sót lại đôi gian nhà mái cũ thâm nâu, không khí yên tĩnh trang nghiêm, và hai bóng cây cổ thụ hàng trăm tuổi hai bên cổng đình. Một bên là cụ bàng chung gốc với cụ đa. Một bên là cụ thị thân to ba bốn đứa trẻ ôm không xuể, rủ rỉ xuống mái đình đốm nắng, thong thả ướp vào gió mùi thơm từ những quả chín vàng ươm cuối cùng của mùa thị. Nửa giờ ngồi ở sân đình, mà tôi như thấy nửa thế kỷ vụt qua. - @todaywelearned_