Телефон алаяқтарына алданбау үшін келесі нақты қадамдарды орындаңыз: 1. Бейтаныс нөмірлерге сақ болыңыз • Егер бейтаныс нөмірден қоңырау шалса, сөйлеспес бұрын күмәндануға себеп бар ма екенін ойланыңыз. • Ешқашан олардың айтқан сөзіне толығымен сенбеңіз. 2. Жеке ақпарат бермеңіз • Сізден карта нөмірі, құпия сөз, SMS-код немесе басқа жеке мәліметтерді сұраса, жауап бермеңіз. • Шынайы банктер мен мемлекеттік органдар мұндай мәліметтерді сұрамайды. 3. Банктен келетін қоңырауларды тексеріңіз • Егер қоңырау шалып, шотыңызда «мәселе бар» десе, әңгімені тоқтатып, банктің ресми нөміріне өзіңіз хабарласыңыз. 4. Дауыс көтеріп, қорқытса, сабыр сақтаңыз • Алаяқтар қорқытып немесе асықтырып әрекет еткісі келеді. Сабырлы болыңыз, олардан нақты дәлел немесе ақпарат талап етіңіз. 5. Төлем талаптарына сенбеңіз • “Берешек төлеңіз, болмаса сотқа береміз” немесе “Соттан келдік” деген сөздерге алданбаңыз. Мұндай ресми іс-шаралар әрқашан құжатпен келеді. 6. Таныс емес ұсыныстарды қабылдамаңыз • «Инвестиция жасаңыз», «Сыйлықты алу үшін төлем жасаңыз» деген секілді ұсыныстарға жақындамаңыз. 7. SMS-кодтарды ешкімге айтпаңыз • SMS арқылы келген растау кодтар тек өзіңізге тиесілі. Алаяқтар көбіне осындай кодтарды білу арқылы ақшаңызды ұрлайды. 8. Нөмірдің шынайылығын тексеріңіз • Алаяқтар кейде ресми нөмірлерді көшіре алады. Бірақ олардың сөйлеу стилі, асығыстық әрекеттері немесе дөрекі қылықтары оларды ашықтай алады. 9. Арнайы бағдарлама орнатыңыз • GetContact, Truecaller сияқты қосымшалар сізге хабарласқан нөмірдің “атын” немесе ол туралы пікірлерді көрсетеді. 10. Қоңырау жауапсыз қалдырсаңыз да, ештеңе етпейді • Егер сөйлесуге дайын болмасаңыз немесе күмәніңіз болса, қоңырауға жауап бермей, кейін нөмірді тексеріп, қажет болса, қайта хабарласыңыз. Есіңізде болсын: Сізге қысым жасайтын, асықтыратын немесе жеке ақпарат талап ететін кез келген қоңырау – алаяқтықтың белгісі болуы мүмкін. Күмәнді жағдайларда әңгімені тоқтатыңыз және ештеңе төлемеңіз. - @perizat.bauyrzhan