Аиз :
Міржақып Дулатұлы (1885 ж. 25 қараша – 1935 ж. 5 қазан ) – қазақ ағартушысы, ақын, жазушы, педагог, қоғам қайраткері. ХХ ғасырдың бас кезіндегі қазақ мәдениеті мен әдебиетінің көрнекті өкілі.
Өмірбаяны
Міржақып Дулатұлы (1885-1935) – қазақ ағартушысы, қоғам қайраткері, ақын, жазушы. ХХ ғасыр басындағы қазақ мәдениеті мен әдебиетінің көрнекті өкілі.
Міржақып Дулатұлы 1885 жылы 25 қарашада Торғай уезінің Сарықопа болысына қарасты №1 ауылда дүниеге келді (қазіргі Қостанай облысы, Жанкелдин ауданының Қызбел ауылы). Әкесі Дулат арабша оқып, жаза білетін, қолөнермен айналысқан, дәулетті адам болған. Анасы Дәмеш өнерге жақын адам болды, қазақтың халық әндерін орындады. Міржақып екі жасында анасыз қалып, он екі жасында әкесінен айырылды. Оны үлкен ағасы Асқар тәрбиелеп өсірді.
Әкесі, үлкен ұлы Асқар сияқты Міржақыпты да бірінші мұсылманша, содан кейін орысша оқытып, заң саласында жұмыс істегенін қалады да, алдымен ауыл молдасына оқуға берді.
Міржақып Дулатұлы өзінің балалық шағы туралы былай деп жазды: «Мен Орта Ордаданмын, руым – Арғын. 2 жаста анасыз, ал 12 жаста әкесіз қалдым. 8 жасымда әкем мені ауыл молдасынан сабақ алуға берді. Ол өте надан молда еді. Мен одан не үйренгенім есімде жоқ, бірақ араб тіліндегі дұғаларды жаттаудан басқа ештеңе білмедім» [1, 12 б.].
Молдадан екі жыл сабақ алғаннан кейін ауылдағы орыс мектебінде сабақ берген Мұқан Тоқтарбай есімді ұстаздан сабақ алады. Сөйтіп, Торғай қаласындағы орыс-қазақ мектебіне қабылданды да, бес жыл оқып, 1902 жылы үздік бітірді. Бұл мектеп оның біліміндегі олқылықтарды толтырып қана қоймай, оның тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етті. Мұқан ұстаздың өзі ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин негізін қалаған оқу орнының түлегі болатын.
Алты-жеті жыл мектеп бітірген мұғалім ауыл мектептерінде балаларға сабақ берді. Ол шәкірттеріне терең білім мен тәрбие берді. Міржақып Дулатов өзінің өмірбаянында былай деп жазады: «1897 жылы мен екі жылдық орыс-қазақ мектебіне оқуға түстім, оны бітірген соң мұғалімдер курсында оқып, ауыл мұғалімі мамандығын алдым. Бұл менің оқу орындарындағы білімімді аяқтады. 1902 жылдан бастап ауыл мұғалімі болып жұмыс істей жүріп, бос уақытымды білімімді жетілдіруге арнадым» [1, 12 б.].
2025-06-11 13:15:36