xhan :
Tanrı kitabların içində təsvir edildiyi kimi deyil… ya da ən azından təkcə o deyil.
İnsan min illərdir Tanrını anlamağa çalışır. Bu anlayış isə çox vaxt sözlərə, qaydalara, sərhədlərə salınır. Kitablar yazılır, hökümlər qoyulur, cənnət və cəhənnəm təsvir edilir. Amma bir sual həmişə açıq qalır: sonsuz olan bir varlıq necə məhdud sözlərin içərisinə sığa bilər?
Kitablarda Tanrı çox vaxt hökm verən, cəzalandıran, mükafatlandıran bir qüvvə kimi göstərilir. Sanki bir hakimdir baxır, ölçür, qərar verir. Halbuki həyatın özünə baxanda başqa bir şey görürük. Təbiətdə hökm yox, axın var. Günəş doğur kim yaxşıdır, kim pisdir deyə seçmir. Yağış yağır heç kəsi ayırmır. Sevgi yaranır qayda tanımır. Bu baxımdan Tanrı bəlkə də daha çox qanun qoyan deyil, varlığın özüdür
Tanrını kitabların içində axtaran çox vaxt onu başqalarının sözləri ilə tanıyır. Amma Tanrı bəlkə də ən çox insanın içində, hiss etdiyi anlarda gizlidir. Səssiz gecədə düşündüyün suallarda, içini sıxan boşluqda, qəfil gələn rahatlıqda… Orada heç bir ayə, heç bir qayda yoxdur. Sadəcə bir hiss var izahı olmayan, amma inkarı da mümkün olmayan.
Bəlkə də problem Tanrını dəyişmək deyil, onu anlama üsulumuzu dəyişməkdir. İnsan qorxduqca Tanrını sərt görür, ümid etdikcə mərhəmətli. Yəni Tanrı təsəvvürümüzdə bir az da öz əksimizə çevrilir. Ona görə də kitabdakı Tanrı ilə içində hiss etdiyin Tanrı bəzən eyni olmur.
Tanrı bəlkə də nə tam yazılandır, nə də tam deyilən. O, həm var, həm də ifadə edilə bilməyəcək qədər genişdir. Kitablar sadəcə bir pəncərədir amma pəncərədən baxmaq, bütün səmanı görmək demək deyil
Və bəlkə də ən səmimi həqiqət budur: Tanrı haqqında deyilən hər şey bir ehtimaldır… amma hiss edilən şey bəlkə də həqiqətin özünə daha yaxındır.
2026-04-11 11:52:25