"Cô Thắm về làng" là một trong những tác phẩm nổi tiếng và mang tính biểu tượng nhất trong sự nghiệp của nhạc sĩ Giao Tiên, được ông sáng tác vào năm 1974. Thuộc dòng nhạc vàng với giai điệu tươi vui, rộn ràng, bài hát nhanh chóng trở thành một hiện tượng âm nhạc ngay từ khi vừa ra đời. Sức sống của ca khúc bền bỉ đến mức nó không chỉ gắn liền với tên tuổi của nhiều thế hệ ca sĩ mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho các tác phẩm điện ảnh và âm nhạc hiện đại sau này. Ít ai biết rằng, nguyên mẫu thực sự của "Cô Thắm" không phải một người tình xa xăm nào đó mà chính là bà Dương Thị Ngọc Mai – chị ruột thứ chín của nhạc sĩ. Trong ký ức của Giao Tiên, chị là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, nết na, được dân làng quý mến và nhiều chàng trai theo đuổi. Nhạc sĩ tiết lộ vì tên thật của chị không phù hợp để đưa vào ca từ nên ông đã chọn cái tên "Thắm" – một cái tên vừa bình dị, vừa gợi lên vẻ đẹp đằm thắm của người con gái Việt Nam để vinh danh chị. Hoàn cảnh ra đời của bài hát chứa đựng lòng biết ơn sâu sắc của người em dành cho chị mình. Trong thời gian nhạc sĩ học tập tại Bình Định, bà Ngọc Mai chính là người đã tần tảo, thay mặt cha mẹ nuôi dưỡng mười anh em ông ăn học nên người. Khi đã thành danh và chứng kiến những biến cố đau thương của gia đình chị, Giao Tiên đã viết nên ca khúc này như một món quà tri ân tinh thần. Thậm chí, nhân vật "Bác Năm" xuất hiện trong lời hát cũng chính là hình bóng của cha nhạc sĩ – người con thứ năm trong gia đình bên nội của ông. Sự thành công của "Cô Thắm về làng" gắn liền với tiếng hát của ca sĩ Thái Châu, người đầu tiên thể hiện tác phẩm này vào năm 1974 trong băng nhạc Shotguns 37. Ca khúc được yêu thích đến mức thời điểm đó các tờ bướm in lời nhạc không kịp để bán cho khán giả. Thái Châu từng chia sẻ rằng chính bài hát mang phong cách kịch tính và rộn rã này đã giúp ông mở rộng phong cách và chắp cánh cho sự nghiệp âm nhạc của mình. Sau này, ca khúc tiếp tục được làm mới bởi nhiều nghệ sĩ tên tuổi khác như Sơn Tuyền, Phi Nhung, Thành Lộc và gần đây nhất là các phiên bản phối khí đương đại. Dù gặt hái được thành công vang dội, bài hát cũng trải qua không ít thăng trầm về bản quyền khi từng bị nhầm lẫn tác giả là nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ ở hải ngoại hay nhạc sĩ Vinh Sử ở trong nước. Tuy nhiên, vượt qua những nhầm lẫn đó, "Cô Thắm về làng" vẫn khẳng định vị thế là một kinh điển. Từ sau năm 1994, Giao Tiên còn viết thêm một loạt bài về nhân vật này như "Cô Thắm theo chồng", "Cô Thắm vui xuân", tạo nên một "playlist" âm nhạc đặc sắc xoay quanh hình tượng cô gái nhỏ về thăm quê. (Bản trình bày sau có nhiều thiếu sót, kính mong quý mộ điệu đóng góp thêm!) #xuhuong #xuhuongtiktok #thinhphong #vietnam #mientay - @cuulong.records