Thiep Tien :
-Trong thư gửi cho M. Létondal ngày 14/9/1791, giám mục Bá Đa Lộc viết:
“… Ông ta (Nguyễn Ánh) bắt dân đóng thuế và làm dịch vụ nặng nề, và lúc này, dân chúng bị nạn đói đe dọa nên họ có vẻ mong quân Tây Sơn đến. Trong tình trạng hiện thời, nếu chúng (Tây Sơn) quả quyết đến tấn công, thì nhà vua khó có thể đương đầu lại được..."
- Một giáo sĩ người Pháp tên Guérard nhận xét rằng Gia Long đánh thuế quá nặng lên dân chúng: "Vua Gia Long bóp nặn dân chúng bằng đủ mọi cách, sự bất công và lộng hành làm cho người ta rên xiết hơn cả ở thời Tây Sơn; thuế má và lao dịch thì tăng lên gấp ba". Đối với miền núi, Gia Long ban hành các loại thuế đánh vào lâm thổ sản ở vùng này, làm cho "dân Man quanh năm nộp thuế không lúc nào rỗi, hậu quả là "dân phải nhặt củ rau và quả ở núi để ăn cho no bụng"
"Người Đàng Ngoài kêu gọi ông giúp họ tiêu diệt nhà Tây Sơn, nhưng khi ông cai trị họ, chưa đầy 6 năm thì họ nguyền rủa ông mỗi ngày, vì ông bắt họ lao dịch gấp 2 nhà Tây Sơn , họ nuôi ý định nổi dậy, nhưng họ không đủ sức lực và thiếu 1 nhà lãnh đạo có thể kích thích họ hành động" .
( Trích Charles B.Maybon , La Relation sur le Tonkin et Cochinchine de Mr. de la Bissacherre, tr 127_ 156) _ (Ký sự Đàng Ngoài và Đàng Trong của Giáo sĩ de la Bissachere) .
-Nguyễn Ánh đánh đổ nhà Tây Sơn và lên ngôi, ông ta đã xóa bỏ chính sách khuyến khích ngoai thương rất tiến bộ của Quang Trung, thay vào đó là chính sách ngăn cấm giao thương buôn bán với nước ngoài. Sau khi Nhà Tây Sơn mất, các thương nhân nước ngoài đến buôn bán tại Việt Nam vẫn có sự so sánh về chính sách thương mại của Quang Trung với Nhà Nguyễn. Thương nhân người Anh là Crafurd khi đến Việt Nam năm 1822, dẫn lại lời các Hoa kiều từng sống ở Huế dưới thời Tây Sơn cho rằng: anh em Tây Sơn cai trị ôn hòa và công bằng hơn vị vua hiện tại (Minh Mạng) hay người cha (Gia Long).
- Sĩ quan Chaigneau người Pháp trong quân đội nhà nguyễn đã ghi lại năm 1807(5 năm sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi): “Dân chúng hết sức khốn khổ, vua và quan lại làm khổ dân một cách kỳ lạ; công lý này tùy thuộc tiền bạc, kẻ giàu có thể đánh đập người nghèo mà không sợ bị trừng phạt gì, vì h
2026-05-21 13:52:50