MƏQSƏD HEÇ BİR DİNİ İNANCI TƏHQİR YA TƏNQİD ETMƏK DEYİL! Hər bir inanc müqəddəsdir və hörmətə layiqdir. Bu paylaşım sadəcə tarixi və hüquqi müqayisə məqsədi daşıyır! Qədim Türklərdə qadın sadəcə ailənin deyil, dövlətin və cəmiyyətin təməl daşı idi. Bu, nəzəri deyil, hüquqi və siyasi bir reallıq idi. Dövlət fərmanları yalnız "Xaqan buyurur ki..." ifadəsi ilə deyil, "Xaqan və Xatun buyurur ki..." ifadəsi ilə başlayardı. Əgər fərmanda Xatunun imzası və ya möhürü yox idisə, o qərar qanuni sayılmazdı. Xaqan ölkədə olmayanda və ya xarici elçiləri qəbul edərkən Xatun dövləti təkbaşına təmsil edə bilərdi. Məsələn, Hunlarda və Göytürklərdə Xatunların elçi qəbul etməsi tarixi sənədlərlə sübut olunub. Evlilik isə, qədim Türklərə görə iki azad fərdin ittifaqı idi. Qadın boşanmaq istədikdə, bu, onun təbii haqqı idi və "dul" qalan qadın cəmiyyətdə heç bir halda aşağılanmırdı. Əksinə, qadın mülkiyyət sahibi ola bildiyi üçün iqtisadi cəhətdən ərinə asılı deyildi. Orxon abidələrində (Bilgə Xaqan yazısı) deyilir: "Ulu Tanrı Türklərin adı-sanı yox olmasın deyə, atam İlteriş Xaqanı və anam İlbilgə Xatunu göyün təpəsindən tutub yuxarı qaldırdı." Bu, siyasi və mənəvi bərabərliyin sübutudur. İslamda qadının hüquqi statusu: Boşanma (Talaq) haqqı əsasən kişiyə verilib. Qadın boşanmaq istədikdə ya ərinin razılığı (Xul), ya da məhkəmənin qərarı lazımdır. Kişi isə şahidsiz və məhkəməsiz "boşadım" deməklə prosesi başlada bilir. Təfviz-i Talaq (İstisna): Qadın yalnız nikah müqaviləsi bağlanarkən "mənim də boşanma haqqım olsun" şərtini qoyubsa (və kişi razı olubsa), bu haqqa sahib ola bilər. Amma bu, adətən tətbiq olunmurdu və qadının iradəsinin deyil, müqavilənin lütfü sayılırdı. Klassik fiqhə görə, mirasda qadına kişinin yarısı qədər pay düşür və bəzi hallarda iki qadının şahidliyi bir kişinin şahidliyinə bərabər tutulur (Bəqərə, 282). Nisa surəsi 34-cü ayəyə əsasən, "Kişilər qadınlar üzərində qəyyumdurlar". Bu, ailədə son sözün kişiyə aid olmasının teoloji əsasıdır. Xristianlıqda, İncilə əsasən nikah müqəddəsdir və "Allahın birləşdirdiyini insan ayıra bilməz". Bu prinsip əsrlər boyu qadınları şiddət görsələr belə boşanmaqdan məhrum edib. Müqəddəs Pavelin məktublarında (məsələn, Efeslilərə 5:22-24) açıqca yazılır: "Qadınlar Rəbbə itaət etdikləri kimi, ərlərinə də itaət etsinlər." Pavel həmçinin qadınların kilsədə danışmasını qadağan etmişdi: "Qadınlar kilsədə sussunlar... Əgər bir şey öyrənmək istəsələr, evdə ərlərindən soruşsunlar" (1 Korinflilərə 14:34-35). Yəhudilikdə isə, qadının boşanma (get) hüququ yoxdur. Kişi boşanma kağızını (Get) vermədiyi müddətcə qadın ərinə zəncirlənmiş qalır. Klassik yəhudi hüququnda qadının qazandığı hər şey ərinə aid hesab edilirdi. Bu gün Türk qadınının boşanma, miras və bərabərlik hüququ min il əvvəlki dini mətnlərdən deyil, Konstitusiyamızın verdiyi dünyəvi azadlıqdan gəlir. Atalarımız 'Xaqan və Xatun' deyərək bərabər yola çıxmışdı. Biz o yola ərəb və ya digər din adətləri ilə deyil, müasir hüquqla qayıtdıq. Dini inancınız fərqli olsa da, Türklüyünüzü və hüququnuzu unutmayın🙏🏻. #kəşfetazərbaycan #keşfet #türk #kadın #turan - @aghazzada_