@aghazzada_: Nizam? Yoxsa xaosdan doğan stabillik? İnsanlar üçün nizam "mənə baxanda gözəl və estetik görünən, təkrarlanan hər şeydir". Amma fizikada və termodinamikada bunun adı nizam yox, "müvəqqəti və lokal stabillik" dir. Kainatın tək bir mütləq və fundamental qanunu var: Entropiya. Bu qanun deyir ki, kainatdakı hər şey nizamlardan xaosa, dağınıqlığa və parçalanmaya doğru getməyə məcburdur! "Bəs insan DNT-si, bədənimiz, çiçəklər, ağaclar necə nizamla işləyir?" Cavab bəsitdir: Bəli, canlı orqanizmlərdə müvəqqəti bir struktur (nizam) var. Amma fizika qanununa görə, bir yerdə lokal nizam yaratmaq üçün, ətraf mühitdə ondan qat-qat böyük bir XAOS yaratmalısan. Sən öz bədənindəki o "nizamı" sağ saxlamaq üçün hər gün tonlarla maddəni parçalayıb məhv edirsən, qidaları darmadağın edirsən və ətrafa istilik (xaos) yayırsan. Öldüyün saniyədə isə bədənindəki enerji istehlakı dayanır və entropiya səni dərhal çürüdüb xaosa — torpağa qatır. Canlılıq nizamın sübutu deyil, xaosun içində enerji udan müvəqqəti bir maşındır. "Bəs Günəş sistemi? Planetlər nizamla dönür, Ay 1 milli fərqli olsaydı məhv olardıq!" deyənlər, orta əsr astronomiyasında qalıblar. Günəş sistemi mükəmməl bir saat deyil. Kainatın ilkin dövrlərində milyardlarla planet bir-birinə çırpılaraq yox olub. Bu gün Yer kürəsinin tək peyki olan Ay əslində qədimdə "Theia" adlı nəhəng bir planetin Yerə xaotik şəkildə çırpılması nəticəsində qopan bir qəlpədir. Orbitlər "mükəmməl dairə" deyil, ellipsdir, yəni daimi yorğan-döşək kimi yırğalanır (Milankoviç dövrləri). Ay hər il Yerdən 3.8 santimetr uzaqlaşır. Milyardlarla il sonra Günəş böyüyəcək (Supernova olacaq) və Yeri, Merkuri, Veneranı udub buxarlandıracaq. Dağılacaq olan bir şeyə "mükəmməl nizam" demək elmlə lağ etməkdir. Çiçəklərin, heyvanların bir-birinə uyğunlaşmasını nizam sanırsınız. Xeyr, onun adı Təbii Seçilimdir. Əgər bir çiçək arını özünə cəlb edəcək rəngdə (kimyada) olmasaydı, nəsli kəsiləcəkdi. Bu gün gördüyümüz heyvanlar "nizamlı yaradıldıqları üçün" yox, milyonlarla illik xaotik mutasiyalar və qanlı təbii seçilim süzgəclərindən keçib sağ qala bildikləri üçün bu formadadırlar. Tarixdə yaşamış canlı növlərinin 99%-nin nəsli kəsilib. Əgər bir sistemdə 99% uğursuzluq və ölüm varsa, orada nizam yox, amansız bir xaos və sınaq-səhv metodu var. Əgər insanda mükəmməl nizam olsaydı: İnsan bədənində heç bir funksiyası olmayan, sadəcə partlayıb bizi öldürə bilən kor bağırsaq (appendiks) olmazdı. Səsimizi çıxaran sinir (Recurrent laryngeal nerve) beyindən boğaza gəlmək üçün birbaşa yox, ürəyin aortasının altından fırlanıb gəlməzdi (bu, tam bir mühəndislik qüsurudur, çünki təkamül balıqlardan qalan köhnə damar strukturunu yamaqlayaraq irəliləyib). DNT-mizdə hər gün xərçəng hüceyrələri yaranmazdı və immun sistemimiz o xətaları düzəltmək üçün milyardlarla hüceyrəni intihara (apoptoza) məclur etməzdi. Bizim "Nizam" adlandırdığımız şey — nəhəng, qaranlıq, partlayan və yox olan bir Xaos Okeanının içindəki müvəqqəti və lokal stabillik adalarından ibarətdir. Kainatın bir planı və ya saat mexanizmi nizamı yoxdur; sadəcə fizika qanunlarının yaratdığı dinamik stabillik var. İndi şərhlərdə "bəs filan şey..." yazmağa davam edə bilərsiniz, amma elm sizin nağıllarınızla yox, bu materialist reallıqlarla işləyir. #kəşfetazərbaycan #keşfet #entropy #fizik #physics

A :

sən nizam kəlməsinin anlamını bilmirsən heç,məsələn filan planetin yörüngəsi digərlərindən fərqlidir,bax bunu belə nizamsızlıq bilənlər var,amma bu deyil,bir dəfə o planet var,onun bir yörüngəsi var,bu gün baxdın filan tərəfə,filan sürətdə fırlanır,sabah baxanda bu dəyişməmiş qalırsa deməli bir nizam var.sabah duranda dünənki kimi gözünlə qaşın yerindədirsə,burnun ağzının yerinə keçmiyibsə bir nizam var,bu gün biologiya,coğrafiya,riyaziyyat,həndəsə varsa bunlar hesablana bilən və dəyişməzdirsə bir nizam var,əlində tutduğun filan cismi yerə buraxanda onun nə qədər zaman içərisində yerə düşəcəyini hesablaya bilirsənsə bu nizamdır,o cismi yerə buraxanda göyə qalxmırsa,yada birdən yoxa çıxmırsa bu nizamdır.

Bayramov :

"Mizan" (tarazlıq) anlayışının elmi və məntiqi cəhətdən ən güclü dəlili "İncə Ayarlar" (Fine-Tuning) arqumentidir. Bu arqument, kainatın mövcudluğu üçün lazım olan fiziki sabitlərin (fundamental constants) təsadüfi bir nəticə ola bilməyəcək qədər dəqiq tənzimləndiyini əsaslandırır. Kainatın fundamental sabitləri — məsələn, cazibə qüvvəsinin gücü, elektromaqnit qarşılıqlı təsirin şiddəti, elektronun kütləsi və ya genişlənmə sürəti — təsadüfi şəkildə formalaşsaydı, bu rəqəmlərin hər hansı birindəki trilyonda bir faizlik dəyişiklik atomların, ulduzların və nəticədə həyatın yaranmasını qeyri-mümkün edərdi. Məsələn, əgər genişlənmə sürəti bir az daha sürətli olsaydı, maddə heç vaxt bir araya gələ bilməzdi; bir az daha yavaş olsaydı, kainat dərhal öz ağırlığı altında çökərdi. Entropiya qanunu kainatın enerjisini yayaraq "isti ölümə" doğru getdiyini deyirsə, bu prosesin məhz bu qədər yavaş və hesablı getməsi özü-özlüyündə böyük bir tarazlıqdır. Əgər entropiya dərəcəsi bir qədər fərqli olsaydı, kainat ya çox sürətlə enerjisini itirib sönərdi, ya da nizamlı strukturların yaranmasına imkan verməzdi. Bu, kainatın "təsadüfi bir xaos" deyil, hədəfi olan, "mizana" malik bir sistem olduğunu göstərir. Məntiqi olaraq, bir sistemdə xaosun (entropiyanın) artması, həmin sistemin içində nizamlı strukturların (həyatın) yaranması üçün zəruri enerjini ayrılmasına xidmət edir. Yəni, xaosun artması "mənfi bir hadisə" deyil, "nizamın saxlanılması üçün ödənilən enerji haqqıdır". Bu qədər mükəmməl və tarazlı bir "enerji büdcəsinin" mövcudluğu, sistemin öz-özünə deyil, bir proqramlaşdırma (mizan) çərçivəsində işlədiyinə dair ən güclü məntiqi dəlildir. Əgər kainat təmiz xaos olsaydı, mürəkkəblik (nizam) yaranmazdı. Əgər kainat statik və donuq bir nizam olsaydı, həyat və hərəkət mümkün olmazdı. "Mizan" isə xaos və nizam arasında qurulmuş dinamik bir tarazlıqdır. Bu tarazlıq, kainatın həm dağılmadan yaşamasına, həm də mürəkkəb strukturlar (həyat) yaratmasına imkan verir.

🐺BOZQURD🐺 :

Xaosun yaratdığı stabillik bu dərəcədə stabil və mükəmməl ola bilməz məncə

TonyBugle658290 :

elindeki telefonu yaradan kimdi

Explosion Square 97™ :

bir dene programcı kodu özü Yazır yoxsa kod tesadüfen emele gelir senin mentiqine göre öz özüne emele gelir

🧧 :

000_𝑨𝒏𝒂𝒓 :

Qaqaş arqumentin çox mənasızdı

yukkiyukiteru2009 :

nə nizamı av

llll_5555 :

nizam zad yoxdu

Xaniko4🇦🇿 :

il 2026 və hələ də Tanrının mövcudluğu mövzusu💔

ƏXİ 666! :

Ətraflı məlümat üçün təşəkkürlər

𝐌𝐅𝟕 𖣂 :

eger bir şey varsa onun yaradıcısıda varda eger allah varsa onun yaradıcısı neter olur?

HoodrichRamal :

Onu kim deyirki ? 😂😂😂 kainat çox nizamsız bir şəkildə davam edir

Atheist_$ :

👹🪽

ismayıl110 :

bismillah, nizam olmasaydı hər hansı bir parametr dəyişikliyində hər şey yerlə-yeksan olardı bundan əlavə sizin toxunduğunuz, "müvəqqətilik" prinsipinə toxunmaq istəyirəm əgər bir şey müvəqqətidirsə o şey dəyişir dəyişən bir şey isə əzəli ola bilməz, çünki əzəli olsaydı dəyişməzdi, ehtiyaclı olmazdı lakin bu haldan hala düşür dəyişir yəni dəyişən bir şey ehtiyaclı olduğundan dəyişir və dəyişdiyinə görə getdikcə parçalanır, yəni müvəqqətidir əgər bir şeyində zamanı varsa deməli başlanğıcı var necə ki məsələn ağac əkilir sonra böyüyür sonra quruyur sonra bitir bigbangdə bu başlanğıca nümunədir