“Kuya Lang Kita Kapag Kailangan Kita” Salaysay ni Tambalidyo Hindi ko maalala kung kailan nagsimulang maging malamig sa akin si Mama. Bata pa lang ako, pakiramdam ko may mali na agad sa akin kahit wala naman akong ginagawa. Kapag may pagkain sa mesa, laging para kay Andang ang mas malaking bahagi. Kapag may bagong gamit, si Andang ang unang nakakakuha. Kapag may magandang balita, si Andang ang ipinagmamalaki. Hindi ako nagalit sa kapatid ko. Mahal ko siya. Ang masakit lang, habang lumalaki kami, pakiramdam ko mas lalo akong nawawala sa paningin ni Mama. Isang umaga, iisang pritong itlog lang ang almusal namin. Hinati iyon sa tatlo, pero bago pa man ako makakuha ng bahagi ko, sinabihan na agad ako ni Mama na huwag ubusin dahil para iyon kay Andang. Tahimik akong tumango. Sanay na ako. Pagkalipas ng ilang araw, hawak ko ang isa sa pinakamasayang papel na natanggap ko sa buong buhay ko. Scholarship. Libre akong makakapag-aral sa kolehiyo. Habang naglalakad pauwi, iniisip ko kung paano ako yayakapin ni Mama kapag nalaman niya. Iniisip ko kung paano siya magiging proud sa akin kahit minsan lang. Pero mali ako. Pagdating ko sa bahay, ipinakita ko ang papel. Hindi siya natuwa. Hindi siya ngumiti. Hindi niya man lang binasa nang buo. Sa halip, sinabi niya sa akin na si Andang ang mas matalino. Na kung may pag-aaralin sa amin, si Andang iyon. Na siya ang may kinabukasan. Parang may dahan-dahang pumunit sa puso ko habang nakikinig. Hindi na ako nakipagtalo. Kinabukasan, tinupi ko ang scholarship form. At kasama noon, tinupi ko rin ang mga pangarap ko. Sinabi ko sa sarili ko na baka balang araw, kapag nakapagtapos si Andang, ako naman ang tutulungan niya. Kaya nagtrabaho ako. Nagbenta ako ng kandila sa simbahan. Nagbenta ako ng mani sa mga bus. Nagbuhat ako sa palengke. Nagtrabaho ako sa vulcanizing shop. Naglaba. Nag-deliver. Ginawa ko ang lahat ng kaya kong gawin. Kapag may sahod ako, ibinibigay ko lahat kay Mama. Lahat. Wala akong tinatabi para sa sarili ko. Akala ko kasi kapag nakita niya kung gaano ako nagsisikap, baka dumating ang araw na tingnan niya rin ako tulad ng pagtingin niya kay Andang. Pero hindi dumating ang araw na iyon. Minsan, umuwi si Andang na may bagong cellphone. Ngumiti lang ako. Masaya ako para sa kanya. Hindi ko sinabi na tatlong buwan kong pinaghirapan ang perang ipinambili roon. Hindi ko sinabi na ilang gabing tubig lang ang laman ng tiyan ko para makapag-abot ng dagdag na pera. Ngumiti lang ako. Gaya ng lagi kong ginagawa. Isang araw, habang nagbebenta ako ng mani sa isang bus, nakita ko si Andang. Kasama niya ang mga kaibigan niya. Naka-beach outfit sila. Masaya. Tawanan. Akala ko may project. Akala ko iyon ang dahilan kung bakit humingi siya ng malaking pera kay Mama. Masaya akong tinawag siya. Hindi ko alam na iyon pala ang isa sa pinakamasakit na araw ng buhay ko. Paglingon niya sa akin, nakita ko ang hiya sa mukha niya. Tinanong siya ng mga kaibigan niya kung kilala niya ako. At doon ko narinig ang mga salitang hindi ko makakalimutan. "Hindi ko siya kilala." Parang may humampas sa dibdib ko. Tinawag ko ulit siya. Pero mas lalo lang siyang nagalit. Sinabi niyang pinsan lang niya ako. Nagtawanan ang mga kaibigan niya. At nang malaman kong outing lang pala ang pinuntahan nila at hindi project, para akong binuhusan ng malamig na tubig. Lahat ng overtime. Lahat ng pagod. Lahat ng gutom. Lahat ng iyon para lang sa outing. Hindi pa doon natapos. Sinabihan niya akong nakakahiya. Na amoy vulcanizing ako. Na marumi ako. Na umalis na lang ako. At habang pinagtatawanan ako ng mga tao sa bus, wala siyang ginawa. Wala man lang siyang sinabi na kapatid niya ako. Nang bumaba ako ng bus, pakiramdam ko naiwan doon ang huling piraso ng dignidad ko. Pero pag-uwi ko sa bahay, hindi ko sinabi kahit kanino. Hindi ko sinabi kay Mama. Hindi ko sinabi kay Andang. Hindi ko sinabi kahit sa sarili ko. Kinimkim ko na lang. Gaya ng lahat ng sakit na nauna. Lumipas ang mga araw. Patuloy akong nagtrabaho. Patuloy si Mama sa paghingi ng pera. Patuloy si Andang sa paghingi ng pera para sa kung anu-anong dahilan. Project. Se - @kuyamid2