Năm 1992, khi bắt đầu thực hiện Mùi đu đủ xanh, Trần Anh Hùng vừa tròn 30 tuổi. Anh nhiều lần một mình lặng lẽ về Việt Nam để đi thâm nhập thực tế. Anh thực sự muốn thực hiện bộ phim đầu tay của mình tại quê hương, nhưng kinh phí không cho phép đưa toàn bộ thiết bị kỹ thuật và nhân sự từ Pháp sang. Do phần lớn bộ phim là nội cảnh, nên cuối cùng anh và nhà sản xuất trẻ Christophe Rossignon quyết định sẽ dựng cảnh toàn bộ trong trường quay Bry tại Paris (Pháp). Để phục dựng lại không khí Sài Gòn năm 1950, Trần Anh Hùng chú ý đến từng chi tiết nhỏ nhất. Tất cả đạo cụ, phục trang đều được mô phỏng lại như thật, trong đó phần lớn nhập từ Việt Nam sang. Trừ bà Nguyễn Ánh Hoa được đưa từ Việt Nam sang, còn lại toàn bộ diễn viên đều nghiệp dư, phần lớn là Việt kiều sống ở Pháp. Mùi đu đủ xanh được xem như một phần ký ức tuổi thơ của đạo diễn Trần Anh Hùng. Nhưng điều tâm đắc nhất của anh là đã phát hiện được một gương mặt Việt Nam xưa, một nét đẹp cổ điển tưởng như tuyệt tích, ngay tại Paris. Đó là Trần Nữ Yên Khê, diễn viên chính đồng thời cũng là người bạn đời của anh. Khi bộ phim ra mắt đã vấp phải hai luồng dư luận trái ngược nhau. Người không thích thì chê bai thậm tệ, đặc biệt hầu như không ai chịu nổi “tốc độ… ốc sên” của nó. Những ai thích bộ phim thì tung hô lên tận mây xanh. Nhưng dù thích hay không thì ai cũng phải công nhận, những hình ảnh trong phim như một bài thơ êm ả, mang lại ấn tượng bình yên và thanh khiết. Có lẽ đây chính là đặc điểm độc đáo, một “khẩu vị khác lạ”, khiến Mùi đu đủ xanh tự nhiên nổi bật giữa một “rừng” phim lúc nào cũng đầy sự cuồng loạn, tốc độ, lôi cuốn và sục sôi của thế giới điện ảnh. Tháng 5/1993, Mùi đu đủ xanh đến Cannes và đoạt giải Camera Vàng cho Phim đầu tay hay nhất. Cuối năm đó, bộ hồ sơ đăng ký tham dự Oscar của phim này được gửi đến hãng phim Giải Phóng – với tư cách đơn vị hợp tác làm dịch vụ sản xuất chung với hãng phim Lazennec (Pháp) – xin Cục Điện ảnh cho phép được đại diện cho Việt Nam. Và bộ phim đã đường hoàng từ Việt Nam gửi đi tranh tài ở giải thưởng điện ảnh danh giá nhất hành tinh. Thật ra, Mùi đu đủ xanh hoàn toàn đủ tư cách là một bộ phim Pháp: sản xuất, tiền đầu tư, đạo diễn, diễn viên, trường quay… tất tần tật đều ở Pháp. Nhưng về danh chính ngôn thuận thì để phim mang quốc tịch Việt Nam sẽ hợp lý và tăng cơ hội được chọn hơn, bởi điều quan trọng nhất: câu chuyện, bối cảnh, và lời thoại hoàn toàn bằng tiếng Việt. Đạo diễn và diễn viên tuy quốc tịch Pháp, nhưng đều mang tên Việt. Đó là lý do nhà sản xuất Christophe Rossignon và đạo diễn Trần Anh Hùng đều mong muốn, quốc tịch chính thức của Mùi đu đủ xanh là Việt Nam. Và điều thần kỳ nhất đã xảy ra còn hơn cả một giấc mơ. Tranh tài ở vòng loại Oscar giữa một “rừng” phim đủ mọi quốc gia, đủ thể loại đề tài phong phú, và vô số các tài năng điện ảnh, Mùi đu đủ xanh – bộ phim đầu tay của một đạo diễn trẻ, kể câu chuyện phim nhẹ nhàng mang đầy tính tự sự cá nhân, được gửi đến lần đầu từ một đất nước mà điện ảnh gần như là con số không đối với thế giới đã gây sửng sốt cả năm châu khi lọt vào Top 5 đề cử. Ngày 21/3/1994, là một ngày lịch sử của điện ảnh Việt Nam. Nhà sản xuất Christophe Rossignon cùng với ba người họ Trần (tình cờ): đạo diễn Trần Anh Hùng, diễn viên Trần Nữ Yên Khê, và Giám đốc hãng phim Giải phóng Trần Thanh Hùng, đã bước chân lên thảm đỏ Oscar. Giây phút Sir Anthony Hopkins lên công bố giải Phim nước ngoài hay nhất trước hàng trăm triệu khán giả truyền hình trên thế giới, tên phim The Scent of Green Papaya quốc tịch Việt Nam, được ông xướng tên cùng với 4 phim khác, là giây phút không thể quên. Mùi đu đủ xanh và đạo diễn Trần Anh Hùng – đến Oscar với tư thế “chẳng có gì để mất” – nhưng bản thân anh lại được rất nhiều từ khi được đề cử Oscar, sự nghiệp điện ảnh đã bước sang một trang lớn khác. 31 tuổi đoạt giải Camera Vàng tại Cannes và giải César (Pháp) cho phim đầu tay, 32 tuổi được đề cử Oscar, 33 tuổi đoạt giải Sư tử Vàng tại Venice (phim Cyclo). #thescentofgreenpapaya #muiduduxanh #trananhhung #trannuyenkhe #oscar - @suycungdienanh