බුදුදහම අනුව පුද්ගලයෙකුගේ ගමන තීරණය වන්නේ ඔහුගේ කර්මය, දෘෂ්ටිය, චේතනාව සහ සිතේ පවතින ගුණාංග මතයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ කාලයක, එසේම ශ්‍රී ලංකාව වැනි බුදු සසුන පවතින රටක උපත ලබා තිබියදීත්, තිසරණය නොගෙන මිය යාම ගැන බොහෝ දෙනා කනස්සල්ලට පත් වෙති. කෙසේ වෙතත්, බුදුදහම මෙය විග්‍රහ කරන්නේ ඉතා ගැඹුරු ආකාරයකිනි. තිසරණය යනු කුමක්ද? තිසරණය යනු, බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි සංඝං සරණං ගච්ඡාමි යනුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ, උන්වහන්සේගේ ධර්මය සහ ආර්ය සංඝරත්නය කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවෙන් පිහිටා යාමයි. මෙය වචන කීමක් පමණක් නොව, ජීවිතයට මඟපෙන්වීමක් ලෙස බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය පිළිගැනීමයි. තිසරණය නොගෙන මිය යාම පවක්ද? බුදුදහම අනුව තිසරණය නොගැනීම පවක් නොවේ. පවක් වන්නේ, * සත්ත්ව ඝාතනය * සොරකම * කාම දුෂ්චරිතය * බොරු කීම * මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය වැනි අකුසල කර්ම සිදු කිරීමයි. එබැවින් තිසරණය නොගෙන මිය යාම නිසා කෙනෙකු නිරයට යනවා යැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ කොතැනකවත් දේශනා කර නැත. එහෙත් එය විශාල අවාසනාවක් වන්නේ ඇයි? බුදුදහමේ සඳහන් වන්නේ, “දුර්ලභයි බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වීම.” බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය අසන්නට ලැබීමද දුර්ලභය. එවැනි අවස්ථාවක් ලැබී තිබියදීත් ධර්මය නොසලකා හැරීමෙන් පුද්ගලයාට විමුක්තිය කරා යන මාර්ගය අහිමි වේ. ඒ නිසා මෙය “පවක්” නොවුණත්, මහා අලාභයක්, මහා පිරිහීමක් සහ දුර්ලභ අවස්ථාවක් අපතේ හැරීමක් ලෙස සැලකේ. තිසරණය ගත් පමණින්ම නිවන ලැබේද? නැත. තිසරණය ගැනීම ආරම්භය පමණි. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ, * සීලය රැකීම * දානය දීම * භාවනාව වැඩීම * පඤ්ඤාව වර්ධනය කිරීම මගින් සිත පිරිසිදු කර ගැනීමටයි. තිසරණය ගෙනත් පව්කම් කරන පුද්ගලයෙකුටත් අකුසල විපාක ලැබේ. තිසරණය නොගත්තත් යහපත් සිතින් කුසල් කරන අයෙකුටත් කුසල විපාක ලැබේ. බුදුදහමට අනුව වැදගත්ම දේ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ: “චේතනාහං භික්ඛවේ කම්මං වදාමි” “මහණෙනි, කර්මය ලෙස මම කියන්නේ චේතනාවයි.” එබැවින් පුද්ගලයෙකුගේ ඉරණම තීරණය වන්නේ ඔහුගේ සිත, කර්ම සහ දෘෂ්ටිය මතය. නිගමනය ශ්‍රී ලංකාව වැනි බුදු සසුන පවතින රටක ඉපදී, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී සද්ධර්මය අසන්නට ලැබී තිබියදීත් තිසරණය නොගෙන මිය යාම පවක් ලෙස බුදුදහම හඳුන්වන්නේ නැත. නමුත් එය අතිශය දුර්ලභ ආධ්‍යාත්මික අවස්ථාවක් අපතේ හැරීමක් ලෙස සැලකේ. එබැවින් බුදුදහම අපට උගන්වන්නේ: තිසරණය ගැනීම පමණක් නොව, ධර්මය තේරුම්ගෙන ජීවිතයට ක්‍රියාත්මක කිරීමයි සැබෑ වැදගත්කම. “බුද්ධරත්නයේ සරණ ගොස්, ධර්මය අනුව ජීවත් වී, සීලය හා භාවනාවෙන් සිත පිරිසිදු කර ගැනීම — එයම සුගතියටත්, නිවනටත් මඟ වේ.” #බුදුදහම #bana #බනදේශනා #නිවන්_මග_සොයා #ගෞතම_බුදුරජාණන්වහන්සේ_🙏🙏🙏🙏🙏🌷🌷🌷 - @sankagalahena