ඉක්මනින් කේන්ති ගන්නා නමුත් හදවතේ කිසිදු වෛරයක් නොමැති මිනිසුන්ගේ ඇමිග්ඩලාව (Amygdala) සතු පුදුම සහගත ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණය ! ක්ෂණිකව කේන්ති යන, මුහුණටම ඇත්ත පවසන මිනිසුන්ව සමාජය විසින් බොහෝවිට හඳුන්වන්නේ 'නරක' හෝ 'ආවේගශීලී' චරිත ලෙසිනි. නමුත් ස්නායු විද්‍යාවට (Neuroscience) සහ පරිණාමීය ජීව විද්‍යාවට (Evolutionary Biology) අනුව, මෙය කිසිසේත්ම මානසික දුර්වලතාවයක් නොවේ. එය මිනිස් මොළයේ තර්ජන හඳුනාගැනීමේ මධ්‍යස්ථානය වන 'ඇමිග්ඩලාව' (Amygdala) අතිශය අවංකව සහ වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමේ පුදුම සහගත ප්‍රතිඵලයකි. පිටතින් රළු කවචයක් පෙන්නුම් කළද, අභ්‍යන්තරයේ අතිශය පිරිසිදු සහ නිරපේක්ෂ මනසක් හිමි මෙම මිනිසුන්ගේ මොළය තුළ ක්‍රියාත්මක වන අදෘශ්‍යමාන ජීව විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ 10 ක් මෙසේ දිගහැරේ. 1. සමාජයේ ව්‍යාජත්වය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම (Zero-Filter Honesty) මොවුන්ගේ මොළය යම් අසාධාරණයක්, බොරුවක් හෝ ව්‍යාජත්වයක් දුටු සැණින් එය සඟවාගෙන බොරුවට හිනාවීමට තරම් කුහක වන්නේ නැත. සමාජයේ ඇති කෘතිම හැසිරීම් රටාවන් (Social Conditioning) මොවුන්ගේ ස්නායු පද්ධතිය විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, ඔවුන්ගේ ප්‍රතික්‍රියාව 100% ක්ම පිරිසිදු සහ අවංකය. 2. අතිශය සංවේදී තර්ජන හඳුනාගැනීමේ හැකියාව (Hyper-Reactive Threat Detection) මෙය අතීත පරිණාමීය ගමන් මඟේ දී උරුම වූවකි. අන් අයට නොපෙනෙන සියුම් අනතුරු හෝ මිනිසුන්ගේ වංචනික චේතනාවන් මොවුන්ගේ ඇමිග්ඩලාවට අතිශය වේගයෙන් ග්‍රහණය වේ. කේන්තිය යනු එම අනතුරට එරෙහිව මොළය විසින් ක්ෂණිකව නිකුත් කරන (Fight Response) ස්වාභාවික ආරක්ෂණ ප්‍රතික්‍රියාවයි. 3. ස්නායුක වස විස ගබඩා නොකිරීම (Preventing Neurological Toxicity) කේන්තිය හෝ වේදනාව සඟවාගෙන සිටින මිනිසුන්ගේ මොළය තුළ කාලයත් සමඟ දැවැන්ත මානසික ඝර්ෂණයක් (Friction) සහ විෂ රසායනිකයන් ගොඩනැගේ. නමුත් ඉක්මනින් කේන්ති යන අය, එම මොහොතේම එය පිටකර දමන බැවින් ඔවුන්ගේ ස්නායු පද්ධතියේ කිසිදු වෛරයක් හෝ පීඩනයක් ඉතිරි වන්නේ නැත. මොවුන්ගේ මනස අතිශය නීරෝගීය. 4. ඊගෝව (Ego) මත පදනම් වූ පළිගැනීම් ශුන්‍ය වීම සමහර මිනිසුන් කේන්තිය සඟවාගෙන වසර ගණනාවක් පළිගැනීමේ චේතනා මනසේ ගබඩා කරගෙන සිටිති. නමුත් මෙම ආවේගශීලී මිනිසුන්ගේ මොළය අතීතය මත එල්ලී සිටින්නේ නැත. ආවේගය පිටවූ සැණින් ඔවුන් නැවතත් අතීතය අතහැර දැමූ පිරිසිදු ශුන්‍යතාවයට (Absolute Emptiness) පත් වේ. 5. පරිණාමීය පෙරමුණේ ආරක්ෂකයින්ගේ භූමිකාව (The Alpha Protectors) පරිණාමීය ඉතිහාසයේදී, තම රංචුවේ සිටින දුර්වලයන්ට හෝ ආදරණීයයන්ට යම් අනතුරක් සිදුවන විට ජීවිතය පවා නොතකා සටන් කළේ මෙම ආවේගශීලී මිනිසුන්ය. තමන්ට වඩා අන් අයගේ සුරක්ෂිතභාවය වෙනුවෙන් කේන්ති ගැනීම ඔවුන්ගේ ඩී.එන්.ඒ (DNA) තුළම ලියැවී ඇති උත්තරීතර කේතයකි. 6. වේගවත් මස්තිෂ්ක බාහික යළි පිහිටුවීම (Fast Prefrontal Cortex Override) කේන්තිය පහව ගිය වහාම, මොළයේ තර්කනය සහ හැඟීම් පාලනය කරන කලාපය (Prefrontal Cortex) යළිත් සක්‍රිය වේ. අමිග්ඩලාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය නිවී ගිය සැණින් මොවුන් පෙරටත් වඩා ආදරණීය සහ සංවේදී වන්නේ මෙම ජීව විද්‍යාත්මක සමබරතාවය නිසාවෙනි. 7. කැඩපත් ස්නායු සෛල වල (Mirror Neurons) ප්‍රබල ක්‍රියාකාරීත්වය මොවුන් බොහෝවිට කේන්ති ගන්නේ තමන්ට සිදුවන අසාධාරණයකට වඩා, වෙනත් අයෙකුට හෝ සතෙකුට සිදුවන අසාධාරණයක් ඉදිරියේදීය. අන්‍යයන්ගේ වේදනාව තමන්ගේම වේදනාවක් ලෙස දැනෙන 'Mirror Neurons' වල ඉහළම ක්‍රියාකාරීත්වයක් මොවුන් සතුව පවතී. 8. නිහතමානීව වරද පිළිගැනීමේ ස්නායුක හැකියාව (Dissolution of Ego) තමන් අතින් යම් වරදක් සිදුවූවා යැයි හැඟෙන විට, කිසිදු ඊගෝවක් (Ego) නොමැතිව ගොස් සමාව ගැනීමට තරම් මොවුන්ගේ මනස නිහතමානී වේ. ව්‍යාජ ආඩම්බරකම් පවත්වා ගැනීමට තරම් ඔවුන්ගේ මොළය ශක්තිය නාස්ති කරන්නේ නැත. 9. කෝටිසෝල් (Cortisol) වෙනුවට ඔක්සිටොසින් (Oxytocin) වේගයෙන් ආදේශ වීම ක්ෂණික කේන්තියේදී රුධිරයට නිකුත් වන කෝටිසෝල් (ආතති හෝමෝනය) ඉතා වේගයෙන් දහනය කර, ඒ වෙනුවට ආදරය සහ බැඳීම ඇති කරන 'ඔක්සිටොසින්' හෝමෝනය නිපදවීමට මොවුන්ගේ ජීව විද්‍යාත්මක පද්ධතියට අසාමාන්‍ය හැකියාවක් ඇත. 10. කවචය අභ්‍යන්තරයේ ඇති නිරපේක්ෂ පාරිශුද්ධත්වය ගිනි කන්දක් පුපුරා ගිය පසු ඉතිරි වන සාරවත් භූමිය මෙන්, කේන්තියෙන් පසු මොවුන්ගේ හදවතේ ඉතිරි වන්නේ පිරිසිදු සෙනෙහස පමණි. කිසිදු කුහකකමක් හෝ වංකකමක් නොමැති, විශ්වාස කළ හැකිම මිනිසුන් වන්නේ මෙම රළු කවචය යට සැඟවී සිටින නිහඬ සහ මෘදු හදවත් ඇති මිනිසුන්ය. #Neuroscience #Amygdala #AngerPsychology #BrainFacts #HumanBehavior - @osh.max