🎋 CHỦ ĐỀ : LINH HỒN - CÁI GÌ ĐI LUÂN HỒI Trong kinh Mi Tiên Vấn Đáp (hay Milinda Panha – cuộc đối thoại giữa vua Milanđà và Tỳ-kheo Na-tiên), câu hỏi về việc "Linh hồn có thật không?" và "Cái gì đi tái sanh?" được làm sáng tỏ qua hai đoạn đối thoại kinh điển. 1. Về câu hỏi: Linh hồn có thật không? (Tự tánh có thật không?) Trong Phật giáo, "linh hồn" hiểu theo nghĩa một thực thể bất biến, độc lập và vĩnh cửu là không tồn tại (Vô ngã). Ngài Na-tiên đã giải thích cho vua Milanđà qua hình ảnh "Chiếc xe": Vua hỏi: – Bạch Đại đức, sinh lực, mạng căn hay linh hồn ở trong thân này có phải là một cái "Ta" (tự tánh) độc lập, tự chủ không? Cái gọi là "Na-tiên" có thật không? Đại đức Na-tiên đáp: – Tâu Đại vương, Đại vương ngự đến đây bằng chân hay đi bằng phương tiện gì? – Trẫm đi bằng xe. – Xin Đại vương hãy chỉ cho bần tăng xem: Cái gọng xe có phải là xe không? – Thưa không. – Cái trục xe có phải là xe không? – Thưa không. – Bánh xe, thùng xe, mui xe, dây cương, roi đánh ngựa... có phải là xe không? – Thưa không. – Vậy hợp tất cả những thứ ấy lại có phải là xe không? – Thưa không phải. – Vậy có cái xe nào ngoài các món ấy không? – Thưa không. Đại đức Na-tiên nói: – Cũng như thế đó, tâu Đại vương! Tìm cái xe ở trong các bộ phận hay ở ngoài các bộ phận đều không thể có được. "Xe" chỉ là một danh từ, một giả danh để gọi khi có đầy đủ các bộ phận ráp lại. Cũng như thế, cái gọi là "Na-tiên" hay "Linh hồn", "Cái Ta" này chỉ là cái tên gọi suông. Do tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương... cho đến Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức (Ngũ uẩn) hợp lại mà thành. Chứ tìm một cái "Linh hồn" hay cái "Ta" độc lập, bất biến ở trong ấy thì hoàn toàn không có. 2. Về câu hỏi: Cái gì đi tái sanh? (Nghiệp và Danh Sắc tái sanh) Nếu không có linh hồn, thì cái gì sẽ đi đầu thai, đi tái sanh ở kiếp sau? Ngài Na-tiên trả lời rằng chính Danh và Sắc (Tâm và Thân) mới do Nghiệp lực dẫn dắt sẽ tái sanh, nhưng không phải là Danh Sắc của kiếp cũ "bay" sang kiếp mới. Vua hỏi: – Bạch Đại đức, cái gì đi tái sanh? Có phải là thân này, hay là một linh hồn từ thân này đi sang cảnh giới khác? Đại đức Na-tiên đáp: – Tâu Đại vương, không có cái gì ở thân này hay linh hồn nào từ thân này đi sang cảnh giới khác cả. Mà chính là Danh và Sắc (phần tinh thần và thể xác) ở đời này làm các việc thiện hoặc ác; do cái Nghiệp lực (hành vi) thiện ác ấy mà một Danh Sắc khác sẽ sanh ra ở đời sau để nối tiếp. Vua hỏi: – Nếu không có cái gì của đời này đi sang đời sau, thì đời sau đâu có liên quan gì đến đời này? Như vậy người làm ác đời này đâu cần phải chịu quả báo ở đời sau? Xin cho một ví dụ. Đại đức Na-tiên đáp: – Ví như có người mang ngọn đèn thắp lên để trên lầu ăn cơm. Ngọn đèn ấy do sơ suất làm cháy vách tranh, rồi cháy nhà hàng xóm, rồi cháy cả làng. Người ta bắt anh ta trói lại, đòi bắt đền. Anh ta cãi rằng: "Tôi chỉ thắp ngọn đèn trên lầu của tôi. Còn lửa cháy nhà hàng xóm và cháy làng là ngọn lửa khác, chứ đâu phải ngọn lửa của tôi!" Tâu Đại vương, người ấy cãi như vậy có lý không? – Thưa không, vì ngọn lửa sau do ngọn lửa trước mà sanh ra. – Cũng như thế đó, tâu Đại vương! Cái Danh Sắc kiếp này chết đi, liền có một Danh Sắc kiếp sau sanh lên. Tuy hai Danh Sắc là khác nhau, nhưng cái sau do cái trước mà có, kế thừa Nghiệp lực của cái trước. Vì thế, người làm ác vẫn không thoát khỏi quả báo. Đại đức Na-tiên cho thêm ví dụ khác: – Giống như sữa tươi để một lát biến thành sữa chua, sữa chua biến thành bơ. Sữa tươi không phải là sữa chua, cũng không phải là bơ, nhưng nếu không có sữa tươi thì không thể có sữa chua và bơ được. Tiến trình tái sanh cũng liên tục và tiếp nối nhau như thế. Không có "linh hồn" nào di chuyển, chỉ có luồng Nghiệp lực tiếp diễn liên tục không đứt đoạn mà thôi. #suminhquan - @suminhquan.buddha