“May Bagong Sapatos Ako, Pero May Sugat ang Paa ni Papa” Ako si Tano. Grade 6 ako noong unang beses kong ikinahiya ang sapatos ko. Hindi dahil sira lang siya. Kundi dahil halos wala na siyang mukha. Nakabuka na yung harap, parang bibig na pagod na pagod nang ngumanga. Yung talampakan, manipis na parang papel. Kapag umuulan, hindi ko na kailangan tumapak sa baha para mabasa ang paa ko. Kahit hamog lang, pasok agad. Pero iyon lang ang meron ako. Kaya araw-araw, nilalakad ko pa rin papuntang eskwela. Minsan nilalagyan ko ng alambre. Minsan tinatahi ni Papa gamit ang sinulid na pangsako. Minsan dinidikitan ng rugby. Pero kahit anong ayos, halata pa rin. Sira pa rin. Katulad ng buhay namin. Noong araw ng recognition, sinabi ng teacher namin na kailangan daw presentable ang itsura. Dapat malinis ang uniform. Dapat maayos ang buhok. Dapat naka-black shoes. Natahimik ako. Pag-uwi ko, nakita ko si Papa sa labas ng bahay. Naka-upo sa mababang bangko. Inaayos ang lambat na ginagamit niya sa pangingisda. “Pa,” tawag ko. “Hm?” “Kailangan daw po black shoes sa recognition.” Hindi siya agad sumagot. Napatingin siya sa paa ko. Sa sapatos kong halos sumusuko na. Pagkatapos, ngumiti siya. “May paraan tayo diyan.” Kinabukasan, paggising ko, may nakita akong sapatos sa tabi ng unan ko. Black shoes. Hindi bago. May gasgas. May kaunting punit sa gilid. Pero para sa akin, parang galing mall. Parang pangmayaman. Parang regalo na hindi ko akalaing deserve ko. Tumakbo ako palabas. “Pa!” Nasa kusina siya. Nagkakape. Pero tubig lang pala na may konting asukal. “San po galing ‘to?” Ngumiti siya. “Nakita ko lang.” “Pa, binili mo?” Umiling siya. “Mura lang.” Alam kong nagsisinungaling siya. Kasi yung mga magulang, may kakaibang talento sa pagsisinungaling kapag ayaw nilang malaman mong nasasaktan sila. Medal-worthy, honestly. Olympic event na dapat. Isinuot ko agad ang sapatos. Medyo malaki. Pero okay lang. Nilagyan ni Mama ng papel sa loob para sumakto. Noong recognition day, proud na proud ako. First honor ako. Habang tinatawag ang pangalan ko sa stage, hinanap ko si Papa. Wala siya. Si Mama lang ang nasa likod. Nakapalakpak. Umiiyak. Pagbaba ko, tinanong ko siya. “Ma, nasaan si Papa?” Ngumiti siya. “May trabaho raw.” Naniwala ako. Kasi gusto kong maniwala. Kinagabihan, hindi pa rin umuuwi si Papa. Tinanggal ko ang sapatos ko at nilagay sa tabi ng kama. Hindi ko alam bakit, pero habang tinitingnan ko iyon, parang may bigat sa dibdib ko. Bandang alas-diyes, bumukas ang pinto. Si Papa. Pagod. Basang-basa. Putik ang pantalon. May sugat sa paa. At doon ko napansin. Wala siyang suot na tsinelas. Wala. Nakapaa lang siya. “Pa…” Napatingin siya sa akin. Ngumiti agad, parang nahuling bata. “O, gising ka pa pala.” Tumingin ako sa paa niya. May hiwa. May dugo. May putik. “Nasaan tsinelas mo?” Tahimik. Si Mama, napayuko. At doon ko nalaman. Ibinenta pala ni Papa ang sarili niyang tsinelas para madagdagan ang pambili ng sapatos ko. Buong araw siyang nagtrabaho sa palaisdaan nang nakapaa. Naglakad sa batuhan. Sa putik. Sa mainit na kalsada. Para lang makasuot ako ng maayos sa recognition. Hindi ako nakapagsalita. Lumapit ako sa kanya. “Pa…” “Ano ka ba,” sabi niya. “Okay lang ‘to.” “Pa, nasugatan ka.” “Gasgas lang.” “Hindi gasgas ‘yan.” Ngumiti siya. “Mas masakit kung aakyat ka sa stage na nakayuko dahil nahihiya ka sa sapatos mo.” Doon ako umiyak. Hindi dahil sa awa. Kundi dahil sa hiya. Kasi buong araw, proud na proud ako sa sapatos ko. Hindi ko alam na bawat hakbang ko pala, may katumbas na sugat sa paa ng tatay ko. Kinabukasan, hindi ko sinuot ang sapatos. Nilagay ko lang sa kahon. Tinago ko. Galit si Papa. “Bakit hindi mo suot?” “Baka masira po.” “Binili ko ‘yan para gamitin mo.” “Alam ko po.” “E bakit ayaw mo?” Napatingin ako sa paa niya. May benda pa rin. “Hindi ko po kaya.” Tahimik siya. “Hindi ko kayang isuot ‘yan, Pa, tapos ikaw walang tsinelas.” Hindi siya nagsalita. Lumapit lang siya sa akin. Hinawakan ang balikat ko. “Anak,” sabi niya, “hindi mo kasalanan na mahirap tayo.” Tumulo ang luha ko. “Pero bakit parang kasalanan ko kapag may kailangan ako?” Doon siya napaiyak. Unang beses kong - @kuyamid2