Chữ Nôm (字喃/喃字) là một hệ chữ viết cổ biểu ý của người Việt, được sáng tạo dựa trên nền tảng là chữ Hán của Trung Quốc để ghi lại tiếng Việt cổ và trung đại (tiếng Việt phong phú với các từ thuần Việt mà chữ Hán không biểu đạt hết được). Dưới đây là một số nét chính và thú vị về Chữ Nôm để bạn dễ hình dung: 1. Nguồn gốc và Lịch sử phát triển Chữ Nôm bắt đầu hình thành sơ khai từ khoảng thế kỷ thứ 10 (sau khi Việt Nam giành độc lập từ phong kiến phương Bắc) và phát triển mạnh mẽ nhất từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 19. Thời nhà Hồ (thế kỷ 15) và nhà Tây Sơn (cuối thế kỷ 18): Chữ Nôm từng có những giai đoạn ngắn được nâng lên thành văn bản hành chính chính thức của triều đình (thay cho chữ Hán). Đỉnh cao văn học: Chữ Nôm là công cụ sáng tác của nhiều tác phẩm văn học kiệt tác, nổi tiếng nhất là Truyện Kiều (Đoạn Trường Tân Thanh) của đại thi hào Nguyễn Du, hay các bài thơ của Hồ Xuân Hương, Nguyễn Trãi. 2. Cấu trúc tạo chữ (Cách người Việt tạo ra chữ Nôm) Để viết những từ thuần Việt (như trời, đất, người, ăn, nói...), ông cha ta đã mượn các thành phần của chữ Hán và kết hợp lại theo các cách chính sau: Mượn hoàn toàn (Cả tự hình lẫn âm đọc): Dùng luôn chữ Hán để chỉ từ thuần Việt có phát âm gần giống. Ghép Ý + Ý (Hội ý): Kết hợp ý nghĩa của hai chữ Hán để ra một từ tiếng Việt. Ví dụ: Chữ Trời (𡗶) được ghép từ chữ Thiên (天 - trời) ở trên và chữ Thượng (上 - trên) ở dưới. Ghép Âm + Ý (Hình thanh - Phổ biến nhất): Một phần biểu thị ý nghĩa, một phần biểu thị cách phát âm trong tiếng Việt. Ví dụ: Chữ Năm (𠄼 - số 5) 3. So sánh nhanh giữa Chữ Hán, Chữ Nôm và Chữ Quốc Ngữ Đặc điểmChữ Hán (Văn ngôn)Chữ Nôm (𡨸喃)Chữ Quốc Ngữ (Tiếng Việt hiện đại)Loại chữBiểu ý (Của Trung Quốc)Biểu ý (Người Việt sáng tạo)Biểu âm (Chữ cái Latinh)Ngôn ngữ ghi âmTiếng Hán cổ (Âm Hán Việt)Tiếng Việt thuần túyTiếng Việt hiện đạiĐộ khó họcKhó (Phải nhớ mặt chữ)Rất khó (Phải biết chữ Hán trước rồi mới học được chữ Nôm)Dễ (Học thuộc bảng chữ cái và cách ghép vần) 4. Chữ Nôm trong thời đại số (Digital Era) Mặc dù chữ Quốc Ngữ đã thay thế hoàn toàn chữ Nôm trong đời sống từ đầu thế kỷ 20, nhưng ngày nay chữ Nôm đang có một sự "hồi sinh" đầy thú vị nhờ công nghệ: Mã hóa Unicode: Rất nhiều chữ Nôm đã được đưa vào kho mã chuẩn Unicode (mở rộng quốc tế), giúp việc gõ và hiển thị chữ Nôm trên máy tính, điện thoại trở nên khả thi. Ứng dụng hiện đại: Giới trẻ và các nhà phát triển Việt Nam hiện nay đang ứng dụng chữ Nôm vào các dự án Việt hóa game cổ trang, thiết kế font chữ nghệ thuật (Typography), hoặc làm giao diện trang web để bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.#chunom - @chunomphuchung