ምዕራፍ አምስት፡ ሥነ-አፈታት (Hermeneutics) - መሠረታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ መግቢያ ሐዋርያው ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ በጻፈለት መልእክት፣ "የእውነትን ቃል በቅንነት የሚናገር የማያሳፍርም ሠራተኛ ሆነህ፥ የተፈተነውን ራስህን ለእግዚአብሔር ልታቀርብ ትጋ" ይለዋል (2ኛ ጢሞ 2፥15)። መጽሐፍ ቅዱስን ማንበብ ብቻውን በቂ አይደለም፤ ቃሉን በትክክል መረዳትና የእግዚአብሔርን እውነተኛ ሐሳብ ማውጣት ያስፈልገናል። ይህ ምዕራፍ ቃሉን ከስህተት ጠብቀን እንድንተረጉም የሚረዱንን መሠረታዊ ሕጎች ያስተምረናል። 5.1. "ሥነ-አፈታት" (Hermeneutics) ምንድን ነው? "ሄርሜኑቲክስ" (Hermeneutics) የሚለው ቃል የመጣው "ሄርሜንዩዎ" ከሚለው የግሪክ ቃል ሲሆን ትርጉሙም "መተርጎም"፣ "ማብራራት" ወይም "መልእክትን ማስተላለፍ" ማለት ነው። በሥነ-መለኮት ትምህርት ውስጥ ሥነ-አፈታት (Hermeneutics) ማለት የመጽሐፍ ቅዱስ አተረጓጎም ሳይንስ እና ጥበብ ነው። ሳይንስ ነው፡ ምክንያቱም የራሱ የሆኑ ሊጣሱ የማይገባቸው ግልጽ ሕጎች፣ ደንቦችና መመሪያዎች አሉት። ጥበብ ነው፡ ምክንያቱም እነዚህን ሕጎች በተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች (ለምሳሌ፡ በታሪክ፣ በትንቢት፣ በመዝሙር፣ በመልእክታት) ላይ እንደየአግባቡ የመተግበር ክህሎትን ስለሚጠይቅ ነው። 5.2. ትክክለኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ ለምን አስፈለገ? መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው ለኛ ቢሆንም፣ በቀጥታ የተጻፈው ግን ወደኛ አይደለም። በመጀመሪያዎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊዎች/አንባቢዎች እና በዛሬው ዘመን ባለን በእኛ መካከል ሰፊ ክፍተቶች (Distances) አሉ። ትክክለኛው ትርጓሜ የሚያስፈልገው እነዚህን ክፍተቶች ድልድይ ሠርቶ ለማገናኘት ነው፡- የጊዜ ክፍተት (Time Gap)፦ መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው ከ2000 እስከ 3500 ዓመታት በፊት በነበረ ጊዜ ውስጥ ነው። ያኔ የነበረው አኗኗርና አሠራር ከዛሬው የተለየ ስለሆነ፣ የዘመኑን ሁኔታ መረዳት ያሻል። የባሕል ክፍተት (Cultural Gap)፦ አይሁዳውያን፣ ግሪኮች እና ሮማውያን የራሳቸው የሆነ ልዩ ባሕል ነበራቸው (ለምሳሌ፡ የሠርግ ሥነ-ሥርዓት፣ የእርሻ ልማድ፣ የሰላምታ አሰጣጥ)። ቃሉን ስንተረጉም ይህንን የጥንት ባሕል ማወቅ አለብን። የቦታ/የጂኦግራፊ ክፍተት (Geographical Gap)፦ የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪኮች የተፈጸሙት በመካከለኛው ምሥራቅ አካባቢ ነው። ስለ እስራኤል ተራሮች፣ በረሃዎች፣ ባሕሮችና የአየር ንብረት ማወቅ ትርጉሙን ይበልጥ ግልጽ ያደርገዋል። የቋንቋ ክፍተት (Language Gap)፦ ቀደም ሲል በምዕራፍ 4 እንዳየነው፣ ቃሉ የተጻፈው በዕብራይስጥ፣ በአረማይክ እና በግሪክኛ ነው። እያንዳንዱ ቋንቋ የራሱ የሆነ የቃላት አገባብ (Grammar) እና ዘይቤ አለው። 5.3. ሦስቱ መሠረታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ አጠናን (Inductive Study) ደረጃዎች አንድን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል በምናጠናበት ጊዜ፣ ትክክለኛውን ትርጉም ለማግኘት የምናልፍባቸው ሦስት ወሳኝ ደረጃዎች አሉ፡- ምልከታ (Observation) - "ክፍሉ ምን ይላል?" በዚህ ደረጃ የራሳችንን ሐሳብ ሳንጨምር፣ በክፍሉ ውስጥ ያሉትን እውነታዎች ብቻ እንመረምራለን። ማን? ምን? መቼ? የት? ለምን? እና እንዴት? የሚሉትን ጥያቄዎች እንጠይቃለን። ትርጓሜ (Interpretation) - "ክፍሉ ምን ማለት ነው?" በምልከታ ያገኘናቸውን መረጃዎች መሠረት በማድረግ፣ "ጸሐፊው ለመጀመሪያዎቹ አንባቢዎች ሊያስተላልፍ የፈለገው ትክክለኛ መልእክት ምንድን ነው?" ብለን ትርጉም እንሰጣለን። ትግበራ (Application) - "ለእኔ/ለሕይወቴ ምን ማለት ነው?" ቃሉን የምናጠናው እውቀትን ለመሰብሰብ ብቻ ሳይሆን ሕይወታችን እንዲለወጥ ነው። ስለዚህ "በዚህ ክፍል የተማርኩትን እውነት ዛሬ በእኔ ሕይወት፣ ቤተሰብና አገልግሎት ውስጥ እንዴት ልተግብረው እችላለሁ?" ብለን እንጠይቃለን። ማጠቃለያ፡ ሥነ-አፈታት (Hermeneutics) በእኛ እና በጥንቶቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ሰዎች መካከል ያለውን የዘመን፣ የባሕል፣ የቦታና የቋንቋ ክፍተት አቋርጠን፣ የእግዚአብሔርን ትክክለኛ ሐሳብ እንድናገኝ የሚረዳን ድልድይ ነው! - @abenezereabageda