ධාතු පරිනිර්වාණය පිළිබඳ බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සඳහන් කරුණු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනා අනුව, සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් බොහෝ කාලයකට පසු බුදුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාද ස්වභාවිකව අවසන් වන කාලයක් පැමිණේ. මෙම සිදුවීම “ධාතු පරිනිර්වාණය” ලෙස හැඳින්වේ. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් අටුවා ග්‍රන්ථවල සහ අනගතවංශ ආදී පශ්චාත් බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ විස්තර කර ඇත. ධාතු පරිනිර්වාණය සිදුවන ආකාරය බෞද්ධ ග්‍රන්ථවල සඳහන් වන පරිදි, ලෝකයේ බුදු සසුන ක්‍රමයෙන් අතුරුදන් වන කාලයේදී විවිධ ස්ථූප, චෛත්‍ය සහ දේවාලවල තැන්පත් කර ඇති බුදු ධාතූන් වහන්සේලා එකට එක්රැස් වෙති. ඒවා ශ්‍රී මහා බෝධිය ආශ්‍රිතව හෝ බුද්ධ පරිනිර්වාණය සම්බන්ධ පුණ්‍ය භූමියකදී එක්වී, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සම්පූර්ණ ශරීර ස්වරූපය මෙන් දිස්වන බව සඳහන් වේ. එම අවස්ථාවේදී: * දෙව් බඹුන් සහ මනුෂ්‍යයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් රැස් වෙති. * බුදු ගුණ ප්‍රකාශ වන ආශ්චර්යමත් ලකුණු පහළ වෙති. * බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිතයේ වැදගත් සිදුවීම් සිහිපත් කරවන ආකාරයේ අසිරිමත් දර්ශන ඇති වෙති. * ඉන් අනතුරුව ධාතූන් වහන්සේලා අතිශය ප්‍රභාශ්වර තේජසක් නිකුත් කරමින් ගිනි දැල්ලකින් පරිභෝජනය වී අවසන් වෙති. මෙහි විශේෂ කරුණ වන්නේ එම අවසාන අවස්ථාවේ අළු, දැලි හෝ ශාරීරික අවශේෂ කිසිවක් ඉතිරි නොවන බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සඳහන් වීමයි. ඒ අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාද සම්පූර්ණයෙන්ම පරිනිර්වාණයට පත්වන බව විස්තර කෙරේ. ධර්මමය අර්ථය ධාතු පරිනිර්වාණය මගින් පෙන්වන්නේ: 1. සියලු සංස්කාර අනිත්‍ය බව. 2. බුදු සිරුර පවා නිතර පවතින දෙයක් නොවන බව. 3. සැබෑ ශරණය ධර්මය සහ ප්‍රතිපත්තිය බව. 4. ශාරීරික වස්තූන්ට වඩා බුදු දහම අනුව ජීවත්වීම වැදගත් බව. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ: “යෝ ධම්මං පස්සති සෝ මං පස්සති, යෝ මං පස්සති සෝ ධම්මං පස්සති.” “යමෙක් ධර්මය දකීද, ඔහු මා දකී. යමෙක් මා දකීද, ඔහු ධර්මය දකී.” එබැවින් ධාතු පරිනිර්වාණය පිළිබඳ ඉගැන්වීමේ ගැඹුරු අර්ථය වන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සැබෑ උරුමය ධාතූන් නොව, උන්වහන්සේ දේශනා කළ ශ්‍රී සද්ධර්මය බව මතක් කිරීමයි. #buddhism #budhha #නිවන්_මග_සොයා #බුදුදහම #බුදුරජාණන්_වහන්සේ - @sankagalahena