၁။ ပထမဂါထာတော်နှင့် နိဿယ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကောသမ္ဗီပြည်တွင် ပဓာနကမ္မိကတိဿမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဤဂါထာတော်ကို မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ပါဠိတော် အတ္တာနမေဝ ပဌမံ၊ ပတိရူပေ နိဝေသယေ။ အထညမနုသာသေယျ၊ န ကိလိဿေယျ ပဏ္ဍိတော။ နိဿယ ပဏ္ဍိတော၊ ပညာရှိသောသူသည်။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။ အတ္တာနမေဝ၊ မိမိကိုယ်ကိုသာလျှင်။ ပတိရူပေ၊ သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ အကျင့်၌။ နိဝေသယေ၊ တည်စေရာ၏။ အထ၊ ထိုသို့ မိမိကိုယ်ကို တည်စေပြီးမှ။ အညံ၊ တစ်ပါးသောသူကို။ အနုသာသေယျ၊ ဆုံးမရာ၏။ (ဧဝံ ကရောန္တော)၊ ဤသို့ပြုလုပ်သော ပညာရှိသည်။ န ကိလိဿေယျ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အကဲ့ရဲ့ခံရခြင်း အညစ်အကြေးသို့ မရောက်ရရာ။ ၂။ ဒုတိယဂါထာတော်နှင့် နိဿယ မိမိကိုယ်ကို အရင်ဆုံးမခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ဆက်လက်၍ ရှင်းပြသော ဂါထာတော် ဖြစ်သည်။ ပါဠိတော် အတ္တာနံ စေ တထာ ကယိရာ၊ ယထညမနုသာသတိ။ သုဒန္တော ဝတ ဒမေထ၊ အတ္တာ ဟိ ကိရ ဒုဒ္ဒမော။ နိဿယ အညံ၊ တစ်ပါးသောသူကို။ ယထာ၊ အကြင်သို့သော သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့၌ တည်စေခြင်းငှါ။ အနုသာသတိ၊ ဆုံးမ၏။ စေ၊ ပြုငြားအံ့။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကိုလည်း။ တထာ၊ ထိုဆုံးမသည့်အတိုင်း ဖြစ်အောင်။ ကယိရာ၊ ပြုလုပ်ရာ၏။ ဝတ၊ စင်စစ်။ သုဒန္တော၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာဆုံးမပြီးသောသူသည်သာ။ (အညံ)၊ တစ်ပါးသောသူကို။ ဒမေထ၊ ဆုံးမရာ၏။ ဟိ ကိရ၊ မှန်ပေ၏။ အတ္တာ၊ မိမိ၏စိတ်သည်။ ဒုဒ္ဒမော၊ ဆုံးမခြင်းငှါ ခဲယဉ်းစွတည်း။ ဓမ္မသာဓကနှင့် အတုယူဖွယ်ရာ (တရားကိုယ်အနှစ်ချုပ်) ဇာတ်လမ်းသာဓက (အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဤဂါထာတော်များ၏ နောက်ခံသာဓကမှာ ကောသမ္ဗီပြည်က ပဓာနကမ္မိကတိဿမထေရ် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုမထေရ်သည် လူဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများကို တရားဟောရာတွင် "အိပ်ယာထ တရားမှတ်ကြ၊ ညဉ့်ဦးယံ တရားအားထုတ်ကြ၊ သင်္ကန်းရုံရင် သတိနဲ့ရုံကြ" စသည်ဖြင့် အလွန်အသေးစိတ် ဆုံးမတတ်သဖြင့် ဒကာ ဒကာမများက အလွန်ကြည်ညိုကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုမထေရ်ကိုယ်တိုင်ကမူ ဒကာများ ပြန်သွားသည့်အခါ တရားအားမထုတ်ဘဲ အိပ်ပျော်နေတတ်သည်။ တစ်ရက်တွင် ရဟန်းငယ်အချို့က မထေရ်ကြီး၏ ကျင့်ကြံမှုကို လိုက်လံစောင့်ကြည့်ရာတွင် သူတစ်ပါးကိုသာ ဆုံးမပြီး မိမိကိုယ်တိုင်မူ ပျင်းရိနေကြောင်း သိရှိသွားကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထားကြသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အထက်ပါ ဂါထာတော်များကို ဟောကြားကာ "သူတစ်ပါးကို မဆုံးမခင် မိမိကိုယ်ကို အရင် ဆုံးမရမည်" ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ လက်တွေ့ဘဝ အတုယူဖွယ်ရာများ (ခေတ်စကားဖြင့် ဟောကြားရန်) စံပြခေါင်းဆောင်မှု (Leading by Example): မိသားစုထဲမှာ မိဘက သားသမီးကို ဆုံးမချင်ရင်၊ သို့မဟုတ် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာ ခေါင်းဆောင်က နောက်လိုက်ကို ဆုံးမချင်ရင် မိမိကိုယ်တိုင်က အရင် စံပြဖြစ်အောင် နေထိုင်ရပါမယ်။ မိမိကိုယ်တိုင် သီလမလုံဘဲ သူတစ်ပါးကို သီလစောင့်ဖို့ ပြောရင် အရာမထင်နိုင်ပါဘူး။ အတ္တာ ဟိ ကိရ ဒုဒ္ဒမော (မိမိစိတ်ကို နိုင်အောင်ထိန်းခြင်း): လောကမှာ သူတစ်ပါးကို အပြစ်ပြောဖို့၊ ဆုံးမဖို့ဆိုတာ လွယ်ကူပေမယ့်၊ မိမိရဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စိတ်တွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ကျတော့ အင်မတန် ခဲယဉ်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရားအနေကဇာတင်ပြီးတဲ့ ကုသိုလ်ရှင်များအနေနဲ့လည်း သူတစ်ပါးအပြစ်ကို ရှာဖွေခြင်းထက် မိမိရဲ့စိတ်ကို ကောင်းအောင် အရင်ဆုံးမခြင်းကသာ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ တန်ဖိုးရှိသော ဘဝ တည်ဆောက်ခြင်း: မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ဆုံးမပြီးမှ သူတစ်ပါးကို လမ်းညွှန်ပြသခြင်းသည်သာ အများက လေးစားကြည်ညိုရသော၊ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ခြင်းကင်းသော ပညာရှိတို့၏ လမ်းစဉ်ဖြစ်ကြောင်း အတုယူ နာယူကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ - @ashinkawdinnya6