@abushhunde: "በእንግሊዝ የሰራተኞች ክፍል ሁኔታ" (The Condition of the Working Class in England) በፍሪድሪክ ኤንግልስ በ1845 እ.ኤ.አ. የተጻፈው መጽሐፍ፣ በኢንዱስትሪ አብዮት ወቅት የነበረውን ማህበራዊ ቀውስ በዝርዝር የሚያሳይ የታሪክ ምዕራፍ ነው። ኤንግልስ ከ1842 እስከ 1844 በማንችስተር ከተማ በኖረበት ወቅት ያደረገውን ጥናትና የግል ምልከታ መሠረት በማድረግ የጻፈው ይህ መጽሐፍ፣ የካፒታሊዝምን ሥርዓት ለመጀመሪያ ጊዜ በሳይንሳዊ እና በማህበራዊ መረጃዎች ደግፎ የሞገተበት ሥራ ነው። የመጽሐፉ ዋና ዋና ይዘቶች፣ ትንታኔዎች እና ተፅዕኖዎች በተብራራ ሁኔታ እንደሚከተለው ቀርበዋል፦ 1. የታሪካዊው ዳራ እና የኢንዱስትሪ አብዮት ሽግግር ኤንግልስ መጽሐፉን የሚጀምረው የኢንዱስትሪ አብዮት የእንግሊዝን ማህበረሰብ እንዴት ሙሉ በሙሉ እንደቀየረው በማብራራት ነው። ከገጠር ወደ ከተማ ፍልሰት፦ እንደ እንዝርት (Spinning Jenny) እና የእንፋሎት ሞተር ያሉ ማሽኖች ከመፈጠራቸው በፊት፣ አብዛኛው የህብረተሰብ ክፍል በገጠር በእርሻ እና በጨርቃጨርቅ ስራ ራሱን ችሎ ይኖር ነበር። ማሽኖቹ ሲመጡ ግን እነዚህ ትናንሽ አምራቾች ከትላልቅ ፋብሪካዎች ጋር መወዳደር ስላቃታቸው ንብረታቸውን አጥተው ወደ ከተሞች ተሰደዱ። የ"ፕሮሌታሪያት" (Proletariat) መፈጠር፦ ኤንግልስ እንደሚለው፣ ይህ ሽግግር አዲስ ማህበራዊ መደብ ፈጠረ። ይህ መደብ ምንም ዓይነት የማምረቻ መሳሪያ ወይም መሬት የሌለው፣ ህይወቱን ለመምራት ጉልበቱን ብቻ በቀን ክፍያ ለሀብታሞች (ቡርዧዎች) ለመሸጥ የተገደደ የሰራተኛ ክፍል ነው። 2. የከተሞች አስከፊ ገጽታ እና የኑሮ ሁኔታ ኤንግልስ በማንችስተር፣ ሊቨርፑል እና ለንደን ከተሞች ውስጥ የነበሩትን የሰራተኞች መንደሮች በአካል እየተዘዋወረ በጥልቀት መዝግቧል። የመኖሪያ ቤቶች መጣበብ፦ ሰራተኞች የሚኖሩባቸው ክፍሎች እጅግ በጣም ጠባብ፣ የፀሐይ ብርሃን እና ንጹህ አየር የማይገባባቸው ነበሩ። በአንድ ትንሽ ክፍል ውስጥ ከአንድ በላይ የሆኑ ሙሉ ቤተሰቦች ተጨናንቀው ይኖሩ ነበር። የንፅህና እና መሰረተ-ልማት እጥረት፦ በሰራተኞች መንደሮች ውስጥ የፍሳሽ ማስወገጃ ቱቦዎች ወይም የቆሻሻ ገንዳዎች አልነበሩም። ቆሻሻና ሰገራ በየመንገዱ ላይ ይፈስ ስለነበር አካባቢው ከፍተኛ ጠረንና የበሽታ መፈልፈያ ነበር። ንጹህ የመጠጥ ውሃ ማግኘትም የቅንጦት ያህል አስቸጋሪ ነበር። 3. የሥራ ቦታ ብዝበዛ እና ማህበራዊ ቀውስ ፋብሪካዎች ለትርፍ ብቻ የሚሰሩ በመሆናቸው ለሰራተኛው ደህንነት ምንም ዓይነት ግድ አልነበራቸውም። የሰዓት እና የደመወዝ ጭቆና፦ ሰራተኞች በቀን ከ12 እስከ 16 ሰዓታት ያለ እረፍት እንዲሰሩ ይገደዱ ነበር። የሚከፈላቸው ደመወዝ ግን የዕለት ምግብ እንኳን በቅጡ የማይሸፍን እጅግ አነስተኛ ነበር። የሴቶችና የሕፃናት ጉልበት ብዝበዛ፦ የፋብሪካ ባለቤቶች ለሴቶችና ለሕፃናት አነስተኛ ክፍያ ስለሚከፍሉ እነሱን መቅጠር ያበዛሉ ነበር። ዕድሜያቸው 5 እና 6 ዓመት የሆኑ ሕፃናት ሳይቀሩ በከሰል ማዕድናት እና በጨርቃጨርቅ ፋብሪካዎች ውስጥ ለአደጋ በሚያጋልጡ ጠባብ ቦታዎች ውስጥ ይሰሩ ነበር። የቤተሰብ መዋቅር መፈራረስ፦ ወንዶች ስራ አጥተው ሴቶችና ህፃናት ፋብሪካ ሲውሉ የነበረው ባህላዊ የቤተሰብ ሚና ተገላበጠ። ወላጆች ልጆቻቸውን በቅጡ ለማሳደግ ጊዜና አቅም ስላጡ ማህበራዊ ስነ-ምግባር አሽቆልቁሎ ነበር። 4. የጤና መታወክ እና የህይወት ዘመን ማጠር በመጽሐፉ ውስጥ ኤንግልስ በርካታ የህክምና ሪፖርቶችን እና ስታቲስቲክሶችን በመጥቀስ የሰራተኛውን ክፍል የጤና እውነታ ያሳያል። የበሽታዎች መፈልፈያ፦ በከተሞች መጣበብ እና በንፅህና እጥረት ምክንያት እንደ ታይፈስ፣ ኮሌራ እና ቲቢ (Tuberculosis) ያሉ ተላላፊ በሽታዎች በሰራተኛው መንደር ይልቁኑ ይከሰቱ ነበር። የአካል ጉዳት፦ ከባድ ማሽኖች ምንም ዓይነት መከላከያ ስለሌላቸው የሰራተኞች እጅና እግር የመቆረጥ አደጋ የተለመደ ነበር። በዕድሜ መግፋት ሳይሆን በሥራ ብዛት ሳቢያ የጀርባ መጎበጥ እና የአጥንት መበላሸት ይታይ ነበር። ከፍተኛ የሞት መጠን፦ ኤንግልስ በማንችስተር ከተማ ከሀብታሞች ልጆች ይልቅ የሰራተኞች ልጆች ከመቶ 57 ከመቶ በላይ የሚሆኑት ዕድሜያቸው 5 ዓመት ሳይሞላ እንደሚሞቱ አረጋግጧል። የሰራተኛው ክፍል አማካይ የህይወት ዘመን ከ20 ዓመት በታች ዝቅ ብሎ ነበር። 5. የኤንግልስ መደምደሚያ እና የፖለቲካ ትንታኔ ኤንግልስ ይህንን ሁሉ ችግር ከግለሰቦች ግብረገብነት ማጣት ይልቅ በሥርዓቱ ላይ ያሳብባል። "ማህበራዊ ግድያ" (Social Murder)፦ ኤንግልስ የካፒታሊስት ስርአቱን በ"ማህበራዊ ግድያ" ይከስሰዋል። የፋብሪካ ባለቤቶችና መንግሥት ሰራተኞቹ በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ ከኖሩ እንደሚሞቱ እያወቁ፣ ሁኔታውን ለመቀየር ምንም እርምጃ አለመውሰዳቸው ሆን ተብሎ እንደተፈጸመ ግድያ ይቆጠራል ይላል። የመደብ ትግል እና አብዮት፦ ሰራተኞች ይህንን ጭቆና ለመቋቋም መጀመሪያ ማሽኖችን በመስበር (Luddism)፣ በመቀጠልም ማህበራትን (Trade Unions) በማቋቋም መብታቸውን ማስከበር እንደጀመሩ ይገልጻል። ሆኖም ግን ዘላቂው መፍትሔ የካፒታሊስት ሥርዓትን በሠራተኛው ክፍል አብዮት በማፍረስ፣ የጋራ እኩልነት የሰፈነባት የሶሻሊስት ሥርዓትን መገንባት መሆኑን ይሞግታል። መጽሐፉ ያሳደረው ተፅዕኖ ይህ መጽሐፍ በወቅቱ በእንግሊዝ የነበሩትን ምሁራን ያስደነገጠ እና ለቀጣይ የሕግ ማሻሻያዎች (ለምሳሌ የሕፃናት የሥራ ሰዓት ገደብ) ግፊት ያደረገ ሥራ ነው። ከሁሉም በላይ ግን፣ ፍሪድሪክ ኤንግልስ ከካርል ማርክስ ጋር በመሆን ለቀረጹት የሳይንሳዊ ሶሻሊዝም (Marxism) ንድፈ-ሀሳብ ትልቁን የማህበራዊ መረጃ እና የተጨባጭ እውነታ መሠረት የጣለ ታሪካዊ መጽሐፍ ነው።

Haile Fida Kuma

Open In TikTok:

Region: ET

Saturday 20 June 2026 18:19:17 GMT