@abushhunde: ቭላድሚር ኢሊች ኡሊያኖቭ (ሌኒን) የሶቪየት ህብረት መስራች፣ የቦልሼቪክ ፓርቲ መሪ እና የ20ኛው ክፍለ ዘመን የአለም ፖለቲካን የቀየረ ታዋቂ አብዮተኛ ነው። ከልጅነቱ ጀምሮ እስከ እለተ ሞቱ ድረስ ያለው ሙሉ ታሪኩ በዝርዝር እንደሚከተለው ቀርቧል፦ 1. የልጅነት ዘመን እና አስተዳደግ (1870–1887) ልደት እና ቤተሰብ፦ ሌኒን ሚያዚያ 22 ቀን 1870 ዓ.ም በሩሲያ ሲምቢርስክ ከተማ ተወለደ። የቀድሞ ስሙ ቭላድሚር ኢሊች ኡሊያኖቭ ይባል ነበር። አባቱ ኢልያ ኡሊያኖቭ የትምህርት ቤት ተቆጣጣሪ ሲሆኑ እናቱ ማሪያ ብላንክ የተማረች ሴት ነበረች። ቤተሰቡ መካከለኛ ገቢና የተከበረ ስም ነበረው። ለትምህርት የነበረው ፍቅር፦ ሌኒን በትምህርቱ በጣም ጎበዝ እና በከፍተኛ ውጤት አንደኛ ወጥቶ የተመረቀ ተማሪ ነበር። የህይወት መራራ ክስተቶች፦ በ1886 ዓ.ም አባቱ በድንገት በጭንቅላት ደም መፍሰስ ምክንያት አረፉ። በነጋታው በ1887 ዓ.ም ታላቅ ወንድሙ አሌክሳንደር ኡሊያኖቭ የሩሲያውን ንጉስ (ዛር አሌክሳንደር 3ኛን) ለመግደል በማሴር ወንጀል በስቅላት ተቀጣ። ይህ ክስተት ሌኒንን በእጅጉ አስቆጣው፤ ወደ አብዮታዊ አስተሳሰብም እንዲገባ አደረገው። 2. ወደ አብዮት መግባት እና ስደት (1887–1917) ከዩኒቨርሲቲ መባረር፦ ሌኒን በካዛን ዩኒቨርሲቲ የህግ ትምህርት መማር ቢጀምርም፣ በተማሪዎች ተቃውሞ ላይ በመሳተፉ ከዩኒቨርሲቲው ተባረረ። ሆኖም በትጋት አጥንቶ በ1891 ዓ.ም በራሱ ጥረት የህግ ዲግሪውን አገኘ። የማርክሲዝም ፍልስፍና፦ የካርል ማርክስን መጽሐፍት ማንበብ የጀመረው በዚህ ወቅት ሲሆን፣ የካፒታሊዝም ሥርዓት በሠራተኛው መደብ አብዮት መፈራረስ አለበት ብሎ አመነ። እስራትና የሳይቤሪያ ስደት፦ በ1895 ዓ.ም አብዮታዊ ጽሑፎችን በማሰራጨቱ ተይዞ ለአንድ ዓመት ታሰረ። በመቀጠልም ለሦስት ዓመታት ወደ ቅዝቃዜዋ ሳይቤሪያ ተሰደደ። በሳይቤሪያ እያለ የትግል አጋሩን ናዴዥዳ ክሩፕስካያንን አገባ። "ሌኒን" የሚለውን የውሸት ስም የተጠቀመው በስደት ላይ እያለ የዛርን ፖሊስ ለማታለል ነበር። የፓርቲው መከፈል (ቦልሼቪክ)፦ በ1903 ዓ.ም የሩሲያ ሶሻል ዲሞክራቲክ ፓርቲ በሁለት ተከፈለ። ሌኒን የጽንፈኞቹንና የብዙኃኑን "ቦልሼቪክ" (Bolshevik) ወገን መሪ ሆነ፤ ለዘብተኞቹ ደግሞ "ሜንሼቪክ" (Menshevik) ተባሉ። ሌኒን አብዛኛውን ጊዜውን ያሳለፈው በምዕራብ አውሮፓ (ስዊዘርላንድ፣ ፈረንሳይና እንግሊዝ) በስደት እየኖረ የፓርቲውን ስራ በመምራት ነበር። 3. የ1917ቱ አብዮት እና ወደ ስልጣን መምጣት የየካቲት አብዮት፦ አንደኛው የዓለም ጦርነት ሩሲያን በኢኮኖሚና በሕዝብ እልቂት ስላዳከማት በየካቲት 1917 ዓ.ም ሕዝባዊ ዓመፅ ተነሳ። ንጉሡ ዛር ኒኮላስ 2ኛ ከሥልጣን ወረደ። ጊዜያዊ መንግሥት ተቋቋመ። የሌኒን መመለስ፦ ሌኒን በጀርመን መንግስት እገዛ በባቡር ተደብቆ ወደ ሩሲያ (ፔትሮግራድ) ተመለሰ። ጀርመኖች ሌኒን ሩሲያን ከጦርነቱ ያስወጣል በሚል ነበር የረዱት። የጥቅምት አብዮት (የሶቪየት መፈጠር)፦ ጊዜያዊው መንግሥት ጦርነቱን ባለማቆሙና የሕዝቡን የደመወዝ እና የምግብ ጥያቄ ባለመመለሱ ሌኒን "መሬት፣ ዳቦ እና ሰላም" የሚል መፈክር ይዞ ተነሳ። በጥቅምት 25 ቀን 1917 ዓ.ም (በአውሮፓውያን አቆጣጠር ኖቬምበር 7) የቦልሼቪክ ጦር ጊዜያዊውን መንግሥት በኃይል በመገልበጥ ሥልጣን ተቆጣጠረ። ይህም በታሪክ የመጀመሪያው የኮሚኒስት መንግሥት ሆነ። 4. የሌኒን የሥልጣን ዘመን (1917–1924) ከጦርነት መውጣት፦ ሌኒን ስልጣን እንደያዘ ከጀርመን ጋር የብሬስት-ሊቶቭስክን የሰላም ስምምነት በመፈራረም ሩሲያን ከአንደኛው የዓለም ጦርነት አስወጣ። የእርስ በርስ ጦርነት (1918–1922)፦ የሌኒንን የኮሚኒስት ሥርዓት የሚቃወሙ ኃይሎች (ነጮቹ) ከቦልሼቪክ ጦር (ቀዮቹ) ጋር ከባድ የእርስ በርስ ጦርነት አደረጉ። ሌኒን "የጦርነት ኮሚኒዝም" (War Communism) የተባለ ጥብቅ የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመዘርጋት፣ የገበሬውን እህል በኃይል እየነጠቀ ለጦር ሠራዊቱ አቀረበ። ይህ ፖሊሲ ጦርነቱን እንዲያሸንፍ ቢረዳውም፣ በ1921 ዓ.ም ሚሊዮኖችን የፈጀ ከባድ ረሃብ አስከትሏል። አዲሱ የኢኮኖሚ ፖሊሲ (NEP)፦ ረሃቡንና የሕዝቡን ቁጣ ለማረጋጋት ሌኒን በ1921 ዓ.ም የካፒታሊዝም ባህሪ ያለውን "አዲስ የኢኮኖሚ ፖሊሲ" (New Economic Policy) አስተዋወቀ። ገበሬዎች ምርታቸውን በነፃ ገበያ እንዲሸጡ ተፈቀደ። የሶቪየት ህብረት (USSR) መመስረት፦ በታህሳስ 1922 ዓ.ም ሩሲያ እና አጎራባች ሪፐብሊኮች ተባብረው የሶቪየት ሶሻሊስት ሪፐብሊኮች ህብረት (የሶቪየት ህብረት) በይፋ ተመሠረተች። 5. ሕመም፣ የፖለቲካ ኑዛዜ እና ሞት (1922–1924) የግድያ ሙከራና ጤና መታወክ፦ በ1918 ዓ.ም ፋኒ ካፕላን በተባለች ሴት የተተኮሰበት ጥይት ሌኒንን አቁስሎት የነበረ ሲሆን፣ የጤናው መበላሸት ከዚያ ይጀምራል። በ1922 ዓ.ም የመጀመሪያው የስትሮክ (የጭንቅላት ደም መፍሰስ) አደጋ ደረሰበት። የሌኒን ኑዛዜ (የስታሊን ስጋት)፦ ሌኒን ከመሞቱ በፊት ባደረገው ተከታታይ የስትሮክ ህመም ምክንያት የመናገርና የመንቀሳቀስ አቅሙ ተዳክሞ ነበር። በኑዛዜ ደብዳቤው ላይ ጆሴፍ ስታሊን በጣም ጨካኝና ስልጣን ወዳድ በመሆኑ ከፓርቲው ዋና ፀሐፊነት መወገድ እንዳለበት አስጠንቅቆ ነበር። ሆኖም ስታሊን ደብዳቤው እንዳይወጣ አደረገ። ሞት፦ ቭላድሚር ሌኒን ጥር 21 ቀን 1924 ዓ.ም በ53 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ። የሌኒን ቅርስ (Legacy)፦ ከሞተ በኋላ የሌኒን አስከሬን በኬሚካል ተጠብቆ በሞስኮ ቀይ አደባባይ በሚገኝ መካነ መቃብር (Mausoleum) ውስጥ እስካሁን ድረስ ለሕዝብ እይታ ክፍት ሆኖ ይገኛል። የእሱ የፖለቲካ ፍልስፍና "ማርክሲዝም-ሌኒኒዝም" እየተባለ የሚጠራ ሲሆን የአለምን ግማሽ ክፍል ለበርካታ አስርት አመታት የመራው የኮሚኒስት ርዕዮተ-ዓለም መሰረት ነው።

Haile Fida Kuma

Open In TikTok:

Region: ET

Sunday 21 June 2026 09:38:21 GMT