Abu.Abdulloh :
Инсон бир нарсани кўрмасдан туриб, “бор” деб айта оладими? Масалан, бир инсон дўсти билан бирга ўрмонда сайрга чиқди. Уларга вақтинча турар жой керак эди. Озгина юрганларидан кейин олдиларидан эски бир уй чиқиб қолди. У уйнинг ичига кирганларида, у ерда ҳамма жойни чанг босган, тартибсиз, устунлар ағдарилган, ҳид босган эди ва у ерда ҳеч ким кўринмас эди. Шунда икки кишидан бири фикрлаб деди: “Бу ерда бугунликка қолсак бўлади, ҳеч ким яшамас экан”. Унинг шериги эса: “Йўқ, бу ерда қола олмаймиз, уйнинг эгаси бўлса-чи!” деб унга қўшилмади. Шериги яна деди: “Йўқ, бу ерда ҳеч ким яшамайди! Чангни, тартибсизликни кўрмаяпсанми? Бу ерда ҳеч ким яшамайди”, — деди ва келиша олмасдан у ердан чиқиб кетишди. Яна йўлга тушдилар ва озгина юрганларидан кейин қаршиларидан яна бир уй чиқиб қолди. У уйнинг ичига кирганларида кўрдиларки, уйнинг ичи жуда тоза, тартибли, стол-стуллар жойида, дастурхон ёзилган, дастурхон устида иссиқ чойлар дамланган, ҳатто бир пиёлада янги қуйилган чой ҳам бор эди. Аммо у ерда ҳеч ким кўринмас эди. Шунда икки кишидан бири ўйлаб: “Бу ернинг эгаси кўринмаяпти, демак, бу ерда ҳеч ким йўқ шекилли”, — деди. Унинг шериги эса: “Йўқ, бу ерда кимдир яшайди! Уй ичидаги тартибни кўрмаяпсанми? Ҳамма жой озода, чанг ҳам, ҳид ҳам йўқ. Пиёладаги чойга қарагин, ҳали ҳам иссиқ турибди. Бу ерда кимдир бор, балки ташқарига вақтинча чиқиб кетгандир. Ҳозир келиб қолмасдан кетиб қолайлик бу ердан”, — деб у ердан чиқиб кетишди. Хулоса ва Қиёс Демак, бир жойда атрофдаги нарсаларга чуқур назар солиш билан, у жойнинг эгаси кўринмаса ҳам, “бу жойнинг эгаси бор” деган хулосага келиш мумкин экан. Юқорида айтилган ҳикоядаги биринчи уйда биринчи бўлиб фикр билдирган инсон — бу ақлдан тўғри фойдаланишни билмайдиган инсондир. Унинг хатоси шунда эдики, у уйнинг ичидаги нарсаларга чуқур эътибор бермасдан, саёз қараб, “уйда эгаси кўринмаяпти, демак йўқ”, деб нотўғри хулоса чиқарди. Ҳикояда ҳар иккала уйда иккинчи бўлиб фикр қилган инсон эса ақлдан тўғри фойдаланишни биладиган инсонэди. У атрофдаги нарсаларга чуқур назар солди: уйдаги тартибсизлик йўқлигини, чанг босмаганини, пиёладаги чой ҳали иссиқ эканини кўриб, чуқур фикрлади ва “бу ернинг эгаси бор, балки у ташқаридадир”, деб тўғр
2026-08-17 01:47:39