@tharangasujeewa0: අපි හැමෝම ඕනෑතරම් පොල් ගෙඩි දැකලා තියෙනවානේ. ලෙලි ගහපු පොල් කට්ට උඩ කළු පාට ලප තුනක් තියෙනවා. අපි මේවට කියන්නේ "පොල් ඇස්" කියලා. අපි පොඩි කාලේ ඉඳන්ම ඕක දැක්කා. හැබැයි ඒ පිටුපස පුදුම විද්‍යාත්මක කතාවක් වගේම අපූරු ජනප්‍රවාදයකුත් තියෙනවා. මට මේ ගැන නැවතත් හිතුණේ ඊයේ පෙරේදා මම පොල් ගෙඩියක් බිඳින්න හදපු වෙලාවේ. එතකොට එක ඇහක් විතරක් ලේසියෙන්ම හිල්වුනා. අපේ පැරණි ගැමි සමාජයේ මේ ගැන ලස්සන කතාවක් තියෙනවා. ඒ තමයි "කඩවර දෙවියන්ගේ" කතාව. ගැමියන් විශ්වාස කරන විදිහට, කඩවර දෙවියන් කියන්නේ වැව් අමුණු වගේම ගොවිතැන ආරක්ෂා කරන බලවත් දේවතාවෙක්. කඩවර දේව පුරාවෘත්තයට අනුව, මේ දේවතාවාට සත්ත්ව බිලි පූජා පවා පවත්වලා තියෙනවා. හැබැයි පසුකාලීනව මිනිස්සු සත්තු බිලි දෙන එක නතර කළා. ඒ වෙනුවට ඔවුන් තෝරාගත්තේ පොල් ගෙඩියක්. පොල් ගෙඩියේ තියෙන ඇස් තුන, බිලි පූජාවට තියන සතෙකුගේ හෝ මිනිසෙකුගේ මුහුණේ ඇස් දෙක සහ කට සංකේතවත් කරනවා කියලා ඔවුන් විශ්වාස කළා. ඒ නිසා කඩවර පූජාවලදී පොල් ගෙඩියක් බිඳීම අනිවාර්ය වුණා. එමඟින් සංකේතවත් කළේ අතීතයේ තිබුණු බිලි පූජාවයි. මේක ගැමියන් අතර තිබුණු ප්‍රබල සංස්කෘතික විශ්වාසයක්. හැබැයි විද්‍යාත්මක පැත්ත මීට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වගේම අධ්‍යාපනික වශයෙන් ඉතාමත්ම වටිනා එකක්. සරලවම කිව්වොත්, පොල් මලක් ඇතුළේ කොටස් තුනක් තියෙනවා. උද්භිද විද්‍යාවේදී (Botany) මේවට කියන්නේ 'කාපල' (Carpels) කියලා. මේ කොටස් තුනෙන්ම වෙන වෙනම බීජ තුනක් හැදෙන්න සම්පූර්ණ ඉඩකඩ තියෙනවා. හැබැයි මෙතනදී ස්වභාවධර්මයේ වෙනස්ම ක්‍රියාවලියක් වෙනවා. පොල් ගෙඩිය මලෙන් හටගෙන වර්ධනය වෙද්දී මේ කාපල තුනෙන් එකක් විතරයි සාරවත් වෙන්නේ. ඉතිරි කොටස් දෙකේ වර්ධනය අතරමඟදී සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වෙනවා. අර එක සාරවත් කොටස ඇතුළේ තමයි අපි කන පොල් මදය, පොල් වතුර සහ ප්‍රධාන කලලය (Embryo) වර්ධනය වෙන්නේ. අර වැඩෙන්න බැරි වුණු අසාර්ථක කොටස් දෙක කාලයත් එක්ක වියළිලා යනවා. අන්තිමට ඒවයින් පොල් කට්ට උඩ ඉතිරි වෙන්නේ කුඩා සලකුණු දෙකක් විතරයි. අන්න ඒකයි අපිට පොල් කට්ට උඩ ලප තුනක්, නැත්නම් ඇස් තුනක් විදිහට පේන්න තියෙන්නේ. හැබැයි මේකේ තව වැදගත් පැත්තක් තියෙනවා. මටත් ඒක මුලින්ම කියවද්දී විශ්වාස කරන්නත් අමාරු වුණා. අපි හිතන්නේ මේ ඇස් තුනම එක වගේ කියලා. හැබැයි ඔය ඇස් තුනෙන් එකක් විතරක් අනිත් ඒවට වඩා ටිකක් ලොකුයි. ඒ වගේම ඒක සෑහෙන්න මෙලෙක්. අනිත් ඇස් දෙක හොඳටම හයියයි, ඒවයින් හිලක් හදන්න බැහැ. මම මුලින් කිව්වේ අර ලේසියෙන්ම ඇනුණා කියලා, අන්න ඒක තමයි මේ මෙලෙක් ඇහැ. අර මෙලෙක් ඇහැ හරහා තමයි පොල් ගෙඩිය පැළ වෙද්දී පොල් මදයෙන් හටගන්නා පැළය එළියට එන්නේ. උද්භිද විද්‍යාවේදී මේ මෙලෙක් ඇහැට කියන්නේ 'ප්‍රරෝහණ සිදුර' (Germination pore) කියලා. නිකමට හිතන්න, මුළු පොල් කට්ටම හැදෙන්නේ යකඩ වගේ හයියට. ඇතුළේ තියෙන කලලය ආරක්ෂා කරන්න තමයි ස්වභාවධර්මය ඒක එහෙම නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ. හැබැයි ඒ කලලයට කවදා හරි දවසක පැළයක් වෙලා එළියට එන්නත් ඕනේ. අන්න ඒ නිසා ස්වභාවධර්මය එක තැනක් විතරක් ඉතාම සියුම් විදිහට මෙලෙක් කරලා ඉතුරු කරනවා. මට මේ ගැන විද්‍යාත්මක තොරතුරු කියවන්න ලැබුණේ ලංකාවේ පොල් පර්යේෂණ ආයතනය (CRI) සහ කෘෂිකර්ම විශ්වවිද්‍යාලයක පර්යේෂණ වාර්තාවකින්. ඒ වාර්තා වල තවත් පුදුම හිතෙන දෙයක් තිබුණා. ඉතාම කලාතුරකින් අර කාපල තුනම එක වගේ සාරවත් වෙන අවස්ථාත් තියෙනවලු. එතකොට ඒ පොල් ගෙඩියේ ඇස් තුනෙන්ම පැළ එළියට එනවා. හැබැයි ඒක හරියට මිනිසුන් අතර නිවුන් දරුවන් හෝ තුන් නිවුන් දරුවන් ලැබෙනවා වගේ ඉතාම දුර්ලභ උද්භිද විද්‍යාත්මක සංසිද්ධියක්. සාමාන්‍යයෙන් 99% ක්ම වෙන්නේ එකක් විතරක් ඉතිරි වෙන එක. තවත් විශේෂ දෙයක් තමයි, මේ පොල් කට්ටේ තියෙන රසායනික ව්‍යුහය. පොල් කට්ට හැදිලා තියෙන්නේ 'ලිග්නින්' (Lignin) සහ 'සෙලියුලෝස්' (Cellulose) කියන කාබනික සංයෝග වලින්. මේවා නිසා තමයි පොල් කට්ට මෙච්චර හයිය වෙන්නේ. හැබැයි අර ප්‍රරෝහණ සිදුර තියෙන තැන මේ සංයෝග තැන්පත් වීම සෑහෙන්න අඩුයි. ඒ නිසයි ඒ කොටස විතරක් මෘදුව පවතින්නේ. ඇත්තටම මේක ජීවයේ පැවැත්ම වෙනුවෙන් සිද්ධ වෙන අපූරු සැලසුමක්. අපි හැමදාම දකින, කුස්සියේ තියෙන සාමාන්‍ය පොල් ගෙඩියක් ඇතුළේ මෙච්චර ලොකු පරිණාමීය සහ ජීව විද්‍යාත්මක සටනක් සිද්ධ වෙලා තියෙනවා කියලා හිතද්දී පුදුමයි නේද? සංස්කෘතික කතා කෙසේ වෙතත්, විද්‍යාවෙන් මේවා දකිද්දී ස්වභාවධර්මයේ තියෙන බුද්ධිමත් බව තේරුම් ගන්න පුළුවන්. #ScienceEducation #DidYouKnow #botany #sciencefacts #NatureScience

tharanga sujeewa

Open In TikTok:

Region: LK

Saturday 27 June 2026 11:09:26 GMT