عبد الله عبد اللهيف :
1. Қуръони каримдан далиллар
Аллоҳ таоло барча нарсани Ўз илми билан Лавҳул-Маҳфузга ёзиб қўйганини хабар беради:
Барча нарса аниқ ўлчов билан:
«Албатта, Биз ҳар бир нарсани ўлчов (қадар) билан яратдик». (Қамар сураси, 49-оят)
Илоҳий илм ва ёзув:
«Ердаги ва ўзларингиздаги ҳар бир мусибат (бўлишидан) аввал китобда (Лавҳул-Маҳфузда) битилгандир. Албатта, бу Аллоҳга осондир». (Ҳадид сураси, 22-оят)
Аллоҳнинг изнисиз ҳеч нарса бўлмайди:
«Аллоҳнинг изнисиз бирор мусибат етмас. Ким Аллоҳга иймон келтирса, (Аллоҳ) унинг қалбини ҳидоят қилади...» (Тағобун сураси, 11-оят)
2. Ҳадиси шарифдан далиллар
Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам қадарни иймоннинг асоси деб таърифлаганлар:
Иймон рукнлари ҳақидаги ҳадис (Жаброил ҳадиси):
Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Жаброил алайҳиссалом Пайғамбаримиздан иймон ҳақида сўраганларида, у зот шундай дедилар:
«...ва яхшию ёмон қадарга иймон келтиришингдир», дедилар. (Имом Муслим ривояти)
Тақдирнинг ёзилиши:
Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
«Аллоҳ таоло осмонлар ва ерни яратишдан эллик минг йил олдин халойиқнинг миқдорларини (тақдирларини) ёзиб қўйгандир». (Имом Муслим ривояти)
Қадарга ишонишнинг мазмуни
Исломда қадарга ишониш инсонни икки томондан мустаҳкамлайди:
Мусибат пайтида сабр: Инсон бошига келган қийинчилик Аллоҳнинг иродаси билан бўлганини билиб, ноумидликка тушмайди, балки сабр ва таваккул қилади.
Неъмат пайтида шукр ва камтарлик: Ўзига етган яхшиликлар Аллоҳдан эканини билиб, кибрланмайди, балки шукр қилади.
Муҳим эслатма: Қадарга ишониш инсоннинг ўз ихтиёрини инкор қилмайди. Аллоҳ инсонга танлов имконини (ирода) берган. Аллоҳ биз нимани танлашимизни олдиндан билади ва шунга кўра тақдиримизни ёзиб қўйган. Шунинг учун инсон ўз танлови учун масъулдир.
2026-06-29 04:59:11