BALAA GOLAA Bilxiginnaan viidiyoon ani amma dura barbaachisummaa moggaasa godinaalee Oromiyaa jijjiiruu irratti taasise maxxansuun, kan amma isaan gadi baasaniif akka tumsuutti dhiheessaa jiru. Ani kan jedheefi kan isaan amma gadiin bahan waliif faallaadha. Wanni an jedhe, sababa atakaaroo murnummaa adeemsa qabsoo keessa tureefi gochaawwan bara 2018 asitti ta'anirraa kan ka'e, maqaan godinoota muraasaa sadarkaa eenyummaa siyaasaa (political identity) guddatanii jiru. Kun ammoo hojii tokkummaa Oromoofi misooma Oromiyaaf balaa qabaadha. Jecha biraatiin Shawaa, Arsii, Wallagga, Harargee, Boorana, Guji kkf waanti jedhamu maqaa caasaa bulchiinsaa bira dabree, sadarkaa eenyummaa hawaasaatti jijjiiramaa jiru. Kanaafuu, moggaasa godinaalee kanneenii jijjiiruun barbaachisaadha. Maqaaleen haarayni kan gosaafi eenyummaa murnummaa amma jiranii irraa gara gaarreniifi laggeenii osoo jijjiiramee wayyan jedhe. Caaseffama bifa daangaalee amma jiraniis walkeessa makuu danda'uun jijjiiruu qabnaas jedhe. Jechuunis godinni yennaa caaseffamu bifa gosoota walkeessa makeen malee addaan baasee daangaa isaan jidduutti taraaruun ta'uu hin qabuudha. Jarri Bilxiginnaa garuu waanti goote rakkoolee amma dura uumaman daran kan hammeessudha. Yaadni 'golaa' amma dhihaate, godinoota eenyummaa murnaa horatan kana caasaa tokko jalatti deebisa. Fakeenyaaf godinaaleen Wallaggaa gola tokkotti, kan Arsii, kan Shawaafi Harargees akkasuma. Kana jechuun Wallaggummaa, Arsummaa, Harargummaafi Shawummaan nu rakkisaafi yaachisaa turte, amma caasaa bulchiinsaafi baajataan humna horachuu isaaniiti. Waldorgommiifi atakaroon elite jidduu leeccalloofi uwwisa seeraa argatee daran akka hammaatuufi humna horatu taasisa. Maaliif kana gote Bilxiginnaan? Akeekni waan kanaa ifa. Eenyummaaleen murnaa qabsoo keessatti biqilan kunniin daran hammaatanii eenyummaa waloo ummata kanaa laaffisaa akka deemuun, boodarra caalanii argamuun gara naannootti akka ol guddataniifiidha. Jechuunis gaafa Oromoofi Oromiyaa Wallaggummaan, Shawummaan, Harargummaafi Arsummaan caaseffamanii waldorgomaa deeman, invastimantiin 'gandummaa' ( parochialism) irratti taasifamu guddachaa, kan eenyummaa waloorratti godhamu haphachaa dhufa. Gaafas, amma booda Oromiyaan hin barbaachiftu, of dandeenyee akka Wallagga, Arsii, Shawaafi Harargee naannoo taatu gaafa jedhamu, humni waloon Oromiyaafi Oromummaa irratti cichuuf dandeessisu hin jiraatu. Golli jahan har'aa naannolee jahan boruutiif haaldureedha. Gabaabsee ifa gochuuf; ani moggaafniifi caaseffamni godinootaa amma jiru jijjiiramuu hin mormu. Inumaatuu durseen jijjirama akkasii dhaadhessaa ture. Nan yaadadha bara 2008 yeroon qorannoodhaaf Ameerikaarraa biyyatti deebi'e moggaasniifi caaseffamni daangaa godinootaa akka jijjiiramu Abbaa Duulaafi qondaalota biroo amansiisuuf yaalaan ture. Har'as ejjannoon kiyya sanuma. Godinni eenyummaalee sadarkaa murna siyaasaa horataniin, ykn ammoo maqaa gosaan moggaafaman jijjiiramuu qabu. Ammoo eenyummaalee godaafi gosaa sadarkaa murna siyaasaa horatan san caasaa tokko jalatti ijaaruun, balaa hundarra hamaa Oromoofi Oromiyaatti affeeruudha. - @jawarmofficial