@artideger: Marx 1883'te hayatını kaybetmesinin ardından bazı y*vşak kapitalistler türese de, kapitalistlerin atası Adam Smith Marx'ın ellerinde can vermişti: ondan sonra gelen kapitalistleri ise yeni marksistler Marx'ı kullanarak öld*rdüler. Mises hesaplama tartışmasında Strumilin'in ellerinde can verdi, Hayek'de David Harvey'in ellerinde can verdi, Rothbard sonraki yıllarda doğsa da Marx Kapitalde onun bile sonunu getirmişti. Tabii burada dediğim her şey mecazi şeyler, yanlış anlaşılmasın. Marx ise Adam Smith'i nasıl parçalamış ona bakalım: Smith bir yandan bir malın değerinin, onu üretmek için harcanan emek miktarınca belirlendiğini söyler yani "emek-cisimleşmiş" değer, diğer yandan aynı malın piyasada satın alabileceği emek miktarını değer sayar yani "emek-komuta eden" değer. Marx ise Ricardo'nun açtığı yoldan giderek bu ikisinin sadece sermaye birikiminin olmadığı ilkel bir toplumda örtüştüğünü, kar ve sermaye ortaya çıkınca ayrıştığını gösterir. Smith ve Ricardo'nun karıştırarak değer teorisine dahil ettiği "emek zamanı" ve "emek gücü" kavramlarını Marx birbirinden ayırır. Smith zaten bu çelişkiyi fark etmez ve teorisi sakat kalır. Ne Smith ne Ricardo karın kökenini tutarlı biçimde açıklayabildi: karı genelde kapitalist üretimi organize etmesinin ya da risk almasının bir "ödülü" olarak gördüler. Marx ise orada durun be kardeşim diyerek karın bir ödül olmadığını "artı-emeğin" gaspı olduğunu söyledi. Smith zaten bunu göremez çünkü doğası gereği kapitalist kategoriler gereği doğal ve ebedi gerçeklik sanmaktadır, yani geçici bir üretim biçiminin ürünü olarak görmediği için diyalektik olarak zayıf olduğu için bunları göremez. Marx Grundrisse'de, klasik iktisatçıların Robinson Crusoe metaforuyla piyasa ilişkilerini sanki tüm insanlık tarihine özgü doğal bir olguymuş gibi geriye doğru izdüşürdüğünü söyler. Marx'a göre Smith'in piyasasında bir köyde peynir üreten ile büyük bir şirketin doğrudan kar için üretim yapması arasında fark yoktur: oysa üretim doğrudan kar amacına döndüğünde toplumsal üretim biçiminin kendisi kapitalizme dönüşür Smith ise niteliksel sıçramayı göremez. #adamsmith #capitalism #marx #communism #mises

☭

Open In TikTok:

Region: TR

Friday 03 July 2026 10:11:17 GMT