ဣန္ဒြိယပစ္စည်း ကတော့ ဘဝမှာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ၊ အရည်အချင်းတွေဟာ... လေလွင့်မသွားဘဲ သတ်မှတ်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ တန်းတန်းမတ်မတ် အောင်မြင်အောင် နောက်ကွယ်ကနေ အစိုးရစိုးပိုင်ပြီး မောင်းနှင်ပေးတတ်တဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုတန်ဖိုး ကို ပြသတဲ့ အင်မတန် လေးနက်လှတဲ့ တရား ဖြစ်ပါတယ် လောကမှာ နိုင်ငံတစ်ခုကို အုပ်ချုပ်ဖို့ ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွေမှာ သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက်အစိုးရစိုးပိုင်ပြီး စီမံခန့်ခွဲခွင့် အာဏာရှိကြသလိုပဲ... ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ရုပ်ခန္ဓာနဲ့ စိတ်ဓာတ်ထဲမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအသီးသီးမှာ ဘုရင်တစ်ပါးလို အစိုးရစိုးပိုင်ပြီး စွမ်းဆောင်နိုင်တဲ့ တရားတွေ ဘယ်လောက်အထိ အရေးပါတယ်ဆိုတာကို လမ်းညွှန်ပြသပေးတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ ဣန္ဒြိယ ဟူသည်မှာ ဣန္ဒြေ၊ အစိုးရခြင်း၊ မိမိဆိုင်ရာကဏ္ဍ၌ အရှင်သခင်ဖြစ်ခြင်းဟု အနက်ဖွင့်နိုင်သည်။ ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားအချို့က... မိမိနှင့် သက်ဆိုင်သည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် အခြားတရားများ လွှမ်းမိုးမသွားနိုင်စေဘဲ ဘုရင်တစ်ပါးကဲ့သို့ အစိုးရစိုးပိုင်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော အကြောင်းတရား ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်အရ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဟာ အင်မတန် ကျယ်ပြန့်ပါတယ်ဗျာ။ နားလည်လွယ်အောင် ပြောရရင် မျက်စိရုပ် (စက္ခုန္ဒြေ) ဟာ မြင်တဲ့ကိစ္စမှာ သူပဲ အစိုးရပါတယ်။ နားက လာပြီး ဝင်မမြင်နိုင်ပါဘူး။ နားရုပ် (သောတိန္ဒြေ) ကလည်း ကြားတဲ့ကိစ္စမှာ သူပဲ အစိုးရပါတယ်။ ဒါတင်မကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာလည်း ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓိန္ဒြေ)၊ ကြိုးစားမှု (ဝီရိယိန္ဒြေ)၊ သတိရမှု (သတိန္ဒြေ)၊ တည်ငြိမ်မှု (သမာဓိန္ဒြေ) နဲ့ ဉာဏ်ပညာ (ပညိန္ဒြေ) ဆိုတဲ့ နာမ်ဣန္ဒြေတရားတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို အကောင်းဘက် ရောက်အောင် မားမားမတ်မတ် ဦးဆောင်အစိုးရတတ်ကြပါတယ်။ ဒီဣန္ဒြိယပစ္စည်းရဲ့ တကယ့်ဘဝအနှစ်သာရကတော့ ဘဝမှာ ဘယ်အရာကို အစိုးရခွင့် ပေးမလဲ ဆိုတဲ့ သစ္စာတရား ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အဆိုးတရားတွေကို ခေါင်းဆောင်ခွင့် ပေးမလား၊ အကောင်းတရားတွေကို ခေါင်းဆောင်ခွင့် ပေးမလားဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ် မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ ဒေါသ၊ ပျင်းရိမှုတွေကို အစိုးရခွင့် ပေးလိုက်မယ်ဆိုရင်... ထိုအရာတွေက စိတ်ရဲ့ အရှင်သခင် (ခေါင်းဆောင်) ဖြစ်သွားပြီး ဘဝတစ်ခုလုံးကို မှောင်မိုက်တဲ့ လမ်းကြောင်းဆီ ဆွဲခေါ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘုရားရှင် လမ်းညွှန်ခဲ့တဲ့အတိုင်း ဘဝအောင်မြင်ဖို့အတွက် ယုံကြည်ချက် (သဒ္ဓါ) နဲ့ ဉာဏ်ပညာ (ပညာ) ကို ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းရပါမယ်။ ယုံကြည်မှုလွန်ကဲရင် အကန်းယုံ ဖြစ်တတ်ပြီး၊ ဉာဏ်ပညာလွန်ကဲရင် စဉ်းစားလွန်းလို့ အလုပ်မဖြစ်ဘဲ ကောက်ကျစ်တတ်ပါတယ်။ ထို့အတူ ကြိုးစားမှု (ဝီရိယ) နဲ့ တည်ငြိမ်မှု (သမာဓိ) ကိုလည်း ဟန်ချက်ညီအောင် ညှိရပါမယ်။ ကြိုးစားမှုလွန်ရင် စိတ်ပျံ့လွင့်တတ်ပြီး၊ တည်ငြိမ်မှုလွန်ရင် ပျင်းရိငိုက်မြည်းတတ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဣန္ဒြေတွေကို အမြဲတမ်း 'သတိ' နဲ့ ထိန်းကျောင်းပြီး အကောင်းဘက်မှာ အစိုးရခွင့် ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ ဘုရားရှင်က ဣန္ဒြိယပစ္စည် အားဖြင့် လမ်းညွှန်ခဲ့တာကတော့… မင်းတို့ ဘဝကို တည်ဆောက်တဲ့အခါ မိမိရဲ့ စိတ်ကို အလိုလိုက်မနေပါနဲ့။ စိတ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ ခေါင်းဆောင်ကောင်း ဣန္ဒြေတရားတွေကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ပါ။ ထိုတရားတွေက စိတ်ကို စိုးပိုင်မောင်းနှင်နိုင်မှသာ ဘဝဟာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ပြီး အဆင့်မြင့်ဆုံးကို တက်လှမ်းနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ လမ်းညွှန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အရာရာဟာ စနစ်တကျ ဦးဆောင်မောင်းနှင်တဲ့ 'ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းအား' ရှိမှသာ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်ခွင့် ရကြတာပါ။ အဲဒီ 'ဣန္ဒြိယ' သဘောအတိုင်း… ချစ်သောစာဖတ်သူတို့အနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ ဘဝခရီးလမ်းမှာ စိတ်အလိုသို့ လိုက်၍ အဆိုးတရားတွေကို အစိုးရခွင့် မပေးဘဲ… မိမိတို့ ရင်ထဲက ယုံကြည်ချက်၊ ကြိုးစားမှု၊ သတိ၊ တည်ငြိမ်မှုနဲ့ ဉာဏ်ပညာ ဆိုတဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တရားတွေကို အမြဲတမ်း ထက်မြက်စိုးပိုင်နေအောင် ပျိုးထောင်ကျင့်သုံးသွားကြပါစို့ ယနေ့တွင်လည်း ပဋ္ဌာန်းကျမ်းဦးတရားတော်လာ ဣန္ဒြိယပစ္စည်း ၏ အနှစ်သာရကို ချစ်သောစာဖတ်သူတို့ ရင်ထဲအေးမြ စိတ်၏ အရှင်သခင် ကောင်းမွန်စွာ ခေါင်းဆောင်နိုင်ကြစေရန်အတွက် ဖိုးချမ်းမှ ပူဇော်ရေးသား တင်ပြလိုက်ပါသည် ခင်ဗျာ။ ဘဝကို အောင်မြင်စေမည့် ဣန္ဒြေငါးပါး ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကိုလည်းအရင်ကရေးထားတာရှိတော့ ပြန်ဖတ်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ မှတ်ချက်။ သူ့ကိုတစ်ခါလွမ်းတိုင်း ကျွန်တော်တရားတစ်ပုဒ်တင်မယ်။ #Abhidhamma - @phoechan1987