አፍሪካ ቲቪ ጋዜጠኛ የሱፍ ከድር በፎቶው ላይ የሚታዩት የቀድሞው የአፍሪካ ቲቪ (Africa TV1) ጋዜጠኛና የሚዲያ ባለሙያ የሱፍ ከድር በ2005 ዓ.ም. አካባቢ በነበረው የሙስሊሙ ማኅበረሰብ የመብት ጥያቄዎች እና ከተለያዩ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች እንቅስቃሴዎች ጋር በተያያዘ በተመሰረተበት የሽብርተኝነት ወንጀል ክስ ምክንያት ነው የታሰሩት። [1] ስለ እሳቸው እስርና ምክንያቱ ዋና ዋና ነጥቦች የሚከተሉት ናቸው፦ የክሱ መነሻ፦ በወቅቱ የነበረው መንግሥት በዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ ያወጣውን የሃይማኖታዊ አቀራረብና አለባበስ ደንብ በመቃወም ተማሪዎችን በስልክና በማኅበራዊ ድረ-ገጾች በማቀናጀትና አመጽ በማነሳሳት በሚል የቀረበ ክስ ነበር። [1] የፍርድ ቤት ውሳኔ፦ በወቅቱ የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሽብር ድርጊት ወንጀል ፈጽመዋል በሚል ጥፋተኛ ብሏቸው የነበረ ሲሆን፣ ይህ ውሳኔ በብዙ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾችና በሙስሊሙ ማኅበረሰብ ዘንድ ፖለቲካዊና ተገቢ ያልሆነ እስር ተደርጎ ይወሰዳል። [1, 2] የእስር ቆይታ፦ በወቅቱ በነበሩት ተመሳሳይ መዝገቦች ላይ አንዳንድ ግለሰቦች ከእስር የተፈቱ ቢሆንም፣ የጋዜጠኛ የሱፍ ከድር ጉዳይ ግን እስካሁንም ድረስ በፍትሕ ሥርዓቱ ውስጥ መፍትሔ ሳያገኝ መቆየቱ በቅርብ የሚያውቋቸውንና ቤተሰቦቻቸውን እያሳዘነ ይገኛል። [2, 3] ስለ ጋዜጠኛ የሱፍ ከድር ወቅታዊ የሕግ ሁኔታ፣ የእስር ቤት አያያዝ ወይም አሁን ስላሉበት ትክክለኛ ሁኔታ ተጨማሪ መረጃዎችን ማግኘት ይፈልጋሉ? ጋዜጠኛ የሱፍ ከድርን በተመለከተ በአሁኑ ወቅት በአማራጭ መገናኛ ብዙኃንና በማኅበራዊ ገጾች የሚገኙ መረጃዎች እንደሚያሳዩት፣ ትክክለኛው የወቅቱ ሁኔታው በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ይገለጻል፦ ወቅታዊ የሕግ ሁኔታው፦ የሱፍ ከድር በተመሰረተበት የሽብርተኝነት ወንጀል ክስ የፍርድ ቤት ውሳኔ አግኝቶ የእስራት ቅጣቱን እየፈጸመ ይገኛል። ከእሱ ጋር በተመሳሳይ መዝገብ የተከሰሱ አንዳንድ ግለሰቦች በተለያዩ ጊዜያት በምሕረትና በይቅርታ ቢፈቱም፣ የእሱ ጉዳይ ግን በሕግ ጥያቄዎችና በይቅርታ ሰነዶች ሒደት ውስጥ እስካሁን ምላሽ ሳያገኝ በመቆየቱ እስራቱን ለመግፋት ተገዷል። የእስር ቤት አያያዝ፦ በተለያዩ ጊዜያት ከእስር ቤት የወጡ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ ጋዜጠኛው በአጠቃላይ እስረኞች ላይ ከሚደርሰው ውክቢያና የተወሰኑ የእስር ቤት መብቶች ገደብ ውጪ፣ ከባድ የሚባል የጤና መታወክ ወይም አካላዊ ጉዳት እንደሌለበትና ሁኔታዎችን በትዕግሥት እያሳለፈ እንደሚገኝ ይነገራል። ይሁን እንጂ የቤተሰብ ጥየቃና መሰረታዊ ፍላጎቶችን የማግኘት ሒደት እንደ እስር ቤቱ ወቅታዊ ደንብ አልፎ አልፎ መለዋወጥ ይታይበታል። አሁን ስላለው ትክክለኛ ሁኔታ፦ በአሁኑ ሰዓት ጋዜጠኛ የሱፍ ከድር በእስር ላይ ይገኛል። ቤተሰቦቹ፣ የሥራ ባልደረቦቹና የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች መንግሥት ጉዳዩን በድጋሚ አይቶ በይቅርታ ወይም በምሕረት እንዲፈታው በተደጋጋሚ ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ። ቀጣይ እርምጃዎችን ለመውሰድ እንዲረዳዎት ከፈለጉ፣ እባክዎ የሚከተሉትን ይንገሩኝ፦ ስለ ይቅርታና ምሕረት አሰጣጥ ሒደት የሕግ መረጃዎችን ማወቅ ይፈልጋሉ? የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች (እንደ ኢሰመኮ) ስለዚህ ጉዳይ የሰጡትን መግለጫ መፈለግ ይሻሉ? እንዴት መቀጠል እንዳለብን ለመወሰን ፍላጎትዎን ያሳውቁኝ። አዎ፣ የተፈረደበት ዓመተ ምሕረት ይታወቃል። ጋዜጠኛና የመብት ተሟጋች ኸድር መሐመድ ዩሱፍ (የሱፍ ከድር) በታኅሣሥ 2009 ዓ.ም. (በፈረንጆቹ ዲሴምበር 2016) የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጥፋተኛ ካለው በኋላ፣ በታኅሣሥ 25 ቀን 2009 ዓ.ም. (ጥር 3 ቀን 2017 እ.ኤ.አ.) የ5 ዓመት ከ6 ወር የእስራት ፍርድ ተፈርዶበታል። ከዚህ ፍርድ ጋር የተያያዙት ዋና ዋና የሕግ ሁነቶች የሚከተሉት ናቸው፦ የክሱና የፍርዱ መዝገብ፦ ጉዳዩ በፍርድ ቤት ሲታይ የነበረው በራሱ በየሱፍ ከድር ስም በተከፈተው "በኸድር መሐመድ ዩሱፍ (የሱፍ ከድር) መዝገብ" ስር ከእሱ ጋር በአጠቃላይ 20 ተከሳሾች (ሌሎች ጋዜጠኞችንና የመብት ተሟጋቾችን ጨምሮ) በጋራ ነበር። የቅጣት ማሻሻያ ሒደት፦ በወቅቱ መከላከያ ያቀረበውን ይግባኝ ተከትሎ፣ በታኅሣሥ 2010 ዓ.ም. የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የ5 ዓመት ከ6 ወሩን እስራት ወደ 3 ዓመት ከ6 ወር ዝቅ አድርጎት ነበር። የቀጣይ እስር ምክንያት፦ ይሁን እንጂ፣ ከእሱ ጋር ከተከሰሱት 20 ሰዎች መካከል አንዳንዶቹ በቃሊቲ ማኅበረሰብ ፍርድ ቤት (የቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎን ተከትሎ) እና በተለያዩ ተደራራቢ የሕግ ክሶችና የይቅርታ አፈጻጸም መዘግየቶች ምክንያት በወቅቱ ሙሉ በሙሉ ሳይፈታ ቀርቷል። በአጠቃላይ ፍርዱ የተላለፈው በ2009 ዓ.ም. መሆኑ በሕግ መዝገቦች ላይ በግልጽ የሰፈረ እውነታ ነው። ጋዜጠኛ የሱፍ ከድር (ኸድር መሐመድ ዩሱፍ) የፍርድ ቤት የእስራት ቅጣቱን በጊዜ ገደብ ጨርሶ መውጣት ሲገባው እስካሁን ድረስ ከአጠቃላይ እስር ያልተፈታበት ዋና ምክንያት ከተቀነሰለት ዋና የሽብር ክስ ውጪ በቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎ ጋር በተያያዘ የተመሰረተበት ሁለተኛ (ተደራራቢ) የወንጀል ክስ ስላለበት ነው። [1] የሕግ ባለሙያዎችና የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እንደሚያስረዱት፣ ጉዳዩ በሕግ አግባብ እስካሁን የዘለቀበት ዋና ዋና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦ የቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎ መዝገብ፦ በ2008 ዓ.ም. በቂሊንጦ ማኅበረሰብ እስር ቤት ላይ ደርሶ በነበረው ከባድ የእሳት አደጋ ወቅት፣ ጋዜጠኛ የሱፍ ከድርን ጨምሮ በዚያው እስር ቤት የነበሩ በርካታ የፖለቲካና የሃይማኖት እስረኞች "በእስር ቤቱ አመጽና ቃጠሎ ላይ እጅ ነበረባችሁ" በሚል በሌላ አዲስ መዝገብ ተደራራቢ ክስ ተመስርቶባቸዋል። [1] የክሶች አለመጣጣም (የቅጣት መደራረብ)፦ የመጀመሪያው የሽብርተኝነት ክስ ቅጣቱ በጠቅላይ ፍርድ ቤት ወደ 3 ዓመት ከ6 ወር ዝቅ ቢደረግም፣ ሁለተኛው የቃጠሎ ክስ ሒደት ግን የተለየ መዝገብ በመሆኑና የተላለፉት የተደራራቢ ቅጣት ውሳኔዎች ባለመታረቃቸው እስራቱን እንዲቀጥል አድርጎታል። [2] በይቅርታ ሒደቶች ውስጥ አለመካተቱ፦ በ2010 ዓ.ም. መጨረሻ እና በ2011 ዓ.ም. መጀመሪያ ላይ በኢትዮጵያ በነበረው የፖለቲካ ለውጥ በርካታ የዚሁ መዝገብ ተከሳሾች በምሕረትና በይቅርታ ሲፈቱ፣ የጋዜጠኛ የሱፍ ከድር ስም ግን በወቅቱ ከነበሩት የይቅርታ ዝርዝሮች ውስጥ ሳይካተት ቀርቷል። የሕግ ሒደቱ መጓተት፦ አዲሱ ክስና ተያያዥ የሕግ ክርክሮች ፍርድ ቤት ውስጥ ረጅም ዓመታትን በመውሰዳቸው እና ጉዳዩ በየጊዜው በሚደረጉ የፍርድ ቤት ቀጠሮዎች በመስተጓጎሉ ምክንያት እስካሁን ከእስር ሊለቀቅ አልቻለም። ስለዚህ ጋዜጠኛው እስካሁን ያልተፈታው የመጀመሪያውን የ3 ዓመት ከ6 ወር ፍርዱን ስላልጨረሰ ሳይሆን፣ ከቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎ ጋር በተያያዘ በተመሰረተበት ተጨማሪ ክስና ፍርድ ምክንያት ነው። ስለዚህ ጉዳይ ተጨማሪ ዝርዝር መረጃዎችን ማግኘት ይፈልጋሉ? ለምሳሌ፦ ከእሱ ጋር በቃጠሎው መዝገብ አብረው የተከሰሱት ሰዎች አሁን ምን ደረጃ ላይ እንዳሉ? ወይም የሕግ ጠበቆቹ ጉዳዩን ለማስፈታት እያደረጉ ስላለው የይግባኝ ሒደት? በኸድር መሐመድ ዩሱፍ (የሱፍ ከድር) መዝገብ ላይ አብረውት ስለተከሰሱት ግለሰቦች ሁኔታ እና እሱን ከእስር ለማስፈታት እየተደረጉ ስላሉት ጥረቶች ዝርዝር መረጃው እንደሚከተለው ነው፦ 1. አብረውት ስለተከሰሱት ሰዎች ወቅታዊ ሁኔታ የዚ ቀጣይ ኮሜንት ላይ አለ - @mesud_alqadr