استدلال از طریق مقایسه سنی با خواهرش (اسماء بنت ابی‌بکر) این یکی از محکم‌ترین شواهد تاریخی است که مورد توجه بسیاری قرار گرفته است: اسماء بنت ابی‌بکر: طبق منابع معتبر تاریخی (مانند معرفة الصحابه ابونعیم اصفهانی)، اسماء در زمان هجرت ۲۷ ساله بوده و در سال ۷۳ هجری در سن ۱۰۰ سالگی درگذشته است. اختلاف سنی: منابع تاریخی متفق‌القول هستند که اسماء ده سال از خواهرش عایشه بزرگ‌تر بود. محاسبه: اگر اسماء در زمان هجرت ۲۷ سال داشته باشد، عایشه در همان زمان باید ۱۷ ساله بوده باشد (۲۷ منهای ۱۰). با توجه به اینکه ازدواج رسمی پیامبر (ص) با عایشه در سال دوم هجری صورت گرفت، با افزودن دو سال به سن عایشه، سن او در هنگام ازدواج رسمی حدود ۱۹ سال محاسبه می‌شود. ۲. استدلال از طریق زمان اسلام آوردن عایشه برخی محققان به تاریخ پذیرش اسلام توسط عایشه استناد می‌کنند: روایت شده است که عایشه در همان سال‌های نخست بعثت اسلام آورد و در زمره اولین مسلمانان (یا کسانی که در خانه اسلام آوردند) بود. اگر فرض کنیم او در سال اول یا دوم بعثت اسلام آورده باشد، باید در آن زمان کودکی (مثلاً حداقل ۴ تا ۷ ساله) بوده باشد. با احتساب ۱۳ سال دوران حضور در مکه و دو سال حضور در مدینه تا زمان زفاف، سن او هنگام ازدواج رسمی به مراتب بالاتر از ۹ سال (یعنی حدود ۱۷ تا ۲۰ سال) برآورد می‌شود. ۳. بررسی روایت «نامزدی با جبیر بن مطعم» در متون تاریخی آمده است که عایشه پیش از پیامبر (ص)، به نامزدی «جبیر بن مطعم» درآمده بود. طبیعتاً نامزدی برای دختری صورت می‌گیرد که به سن بلوغ رسیده یا در آستانه آن است. این موضوع نشان می‌دهد که او در آن زمان کودک خردسال نبوده و سنش برای ازدواج مناسب بوده است. ۴. تحلیل محتوای روایات برخی پژوهشگران معاصر (مانند جمال البنا در کتاب تجريد البخاری و مسلم) معتقدند که با نگاهی به سیره و جزئیات زندگی عایشه، ازدواج در سن ۹ سالگی با مقتضیات زمانی و مسئولیت‌هایی که عایشه بلافاصله پس از ازدواج بر عهده داشته (از جمله یادگیری معارف دینی و حضور در جامعه)، سازگاری کمتری دارد. آن‌ها معتقدند روایات منقول در کتب حدیثی، لزوماً منعکس‌کننده دقیق سن واقعی نیستند و می‌توان در اسناد آن‌ها از منظر تاریخی بازنگری کرد. جمع‌بندی دیدگاه‌ها: بسیاری از پژوهشگران معتقدند که با تکیه بر شواهد فوق، سن عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر (ص) نمی‌توانسته ۹ سال باشد و محاسبات تاریخی (به‌ویژه مقایسه با اسماء بنت ابی‌بکر) عدد ۱۹ سال یا بازه ۱۷ تا ۲۲ سال را منطقی‌تر می‌داند. - @safare_haghighat