Fem :
Біріншіден, Шоқан мен Яншкевичтің бұл сөздерді айтудағы негізгі мақсаты қазаққа бос мақтау үлестіру емес, сол кездегі сұмдық бір шындықтың бетін ашу болатын. Олар қазақтың бойында өркениетті, қуатты ел болуға жететін алып мүмкіндік пен потенциалдың барын көрді. Ал трагедия мынада: сол зор мүмкіндікті іштей сезініп, оны халықтың бағына жаратқысы келген, қазақты қараңғылықтан суырып шығуға ұмтылған зиялылар бүкіл халық емес, саусақпен санарлық қана бірең-сараң топ еді.
Екіншіден, сол аз ғана шоғыр өздеріне ашылған мүмкіндікті, алған білімі мен лауазымын жеке басының қамына, мансап пен байлыққа жұмсай алар еді. Бірақ олар бұл жолды таңдамады. Олар қолдағы бар мүмкіндігін толығымен қазақтың болашағына арнап, сол жолда құрбан болды, сол жолда өлді.
Үшіншіден, мысалы Абайдың немесе басқа да зиялылардың қазақты аяусыз сынағанын оның болашағынан үміт үзгендігі деп түсіну мүлдем қате. Ауруын жасырған өледі дейді, сондықтан Абай халықтың рухани дертін ашып көрсеткен шипагер сияқты әрекет етті. Егер ол қазақтың болашағы жоқ және ол ел болмайды деп сенсе, онда неліктен бүкіл өмірін сарп етіп білім алудың, еңбек етудің, кәсіп үйренудің нақты жолдарын жазып қалдырады. Болашағы мүлдем жоқ деп үкім шығарған адам ешқашан оны құтқарудың бағдарламасын жасап әуре болмайды. Зиялыларымыздың бұл ащы сыны бізді кемсіту үшін емес, бізді оятып, өзге өркениетті елдермен тең дәрежеге жеткізу үшін айтылған жанайқай болатын. Сондықтан бұл сөздерді түңілу емес, керісінше ұлтты алға сүйрейтін қамшы деп қабылдаған жөн.
2026-07-14 15:54:29