✅ ការបោះបង្គោលព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសនិងប្រទេស គឺជាដំណើរការដ៏ស្មុគស្មាញ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដើម្បីធានាអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងសន្តិភាពរវាងប្រទេសជិតខាង។ ដំណើរការនេះត្រូវអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌ ច្បាប់អន្តរជាតិ និងជំហានបច្ចេកទេសសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖ ១. មូលដ្ឋានគតិយុត្ត (Legal Framework) ការបោះបង្គោលព្រំដែនត្រូវតែមានមូលដ្ឋានច្បាប់ច្បាស់លាស់ ដែលភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងសងខាងបានយល់ព្រម និងឯកភាពគ្នា៖ សន្ធិសញ្ញា ឬកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែន (Border Treaties/Agreements): ត្រូវមានសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិជាផ្លូវការ ដែលបានកំណត់ពីខ្សែព្រំដែនពីមុនមក (ប្រសិនបើមាន) ឬកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីដែលបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើការចរចាដោយសន្តិវិធី។ ឯកសារផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ (Historical Maps): ការប្រើប្រាស់ផែនទីដែលមានតម្លៃគតិយុត្តអន្តរជាតិ (ឧទាហរណ៍៖ ផែនទីខ្នាត ១/១០០,០០០ របស់អង្គការយូណេស្កូ ឬផែនទីដែលទទួលស្គាល់ដោយភាគីទាំងពីរក្នុងសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់ណាមຶ່ງ)។ ឯកសារយោង និងកំណត់ហេតុ (Protocol/Reference Documents): កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬឯកសារពិពណ៌នាពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនពីអតីតកាល។ ២. គោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ (Principles of International Law) កិច្ចការព្រំដែនត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍អន្តរជាតិសំខាន់ៗ៖ គោលការណ៍រក្សាព្រំដែនដែលមានស្រាប់ (Uti Possidetis Juris): ភាគីទាំងសងខាងត្រូវរក្សាខណ្ឌសីមា ឬព្រំដែនដែលបន្សល់ទុកពីសម័យអាណានិគម ឬតាមការព្រមព្រៀងអន្តរជាតិដែលមានស្រាប់ ដោយមិនត្រូវផ្លាស់ប្តូរតាមអំពើចិត្តឡើយ។ ការយល់ព្រមលក្ខណៈទ្វេភាគី (Bilateral Consent): រាល់សកម្មភាពកំណត់ និងបោះបង្គោលព្រំដែន ត្រូវធ្វើឡើងដោយមានកិច្ចព្រមព្រៀង និងការចូលរួមពីគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន (Joint Boundary Commission) របស់ប្រទេសទាំងពីរ។ ៣. លក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេស និងការចុះអនុវត្ត (Technical and Practical Conditions) ពេលមានមូលដ្ឋានគតិយុត្តហើយ ក្រុមការងារបច្ចេកទេសត្រូវបំពេញលក្ខខណ្ឌដូចខាងក្រោម៖ ការស្រាវជ្រាវ និងសិក្សារួមគ្នា (Joint Survey and Research): អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រ ផែនទី និងវាស់វែងរបស់ប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវចុះពិនិត្យទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដរួមគ្នា។ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប (Modern Technologies): បច្ចុប្បន្ន ការកំណត់កូអរដោនេត្រូវប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងតាមផ្កាយរណប (GPS/GNSS) និងរូបភាពថតពីលំហអាកាស ដើម្បីធានាភាពជាក់លាក់ខ្ពស់កម្រិតមីលីម៉ែត្រ។ លក្ខណៈរូបវន្តនៃបង្គោលព្រំដែន (Physical Characteristics): បង្គោលព្រំដែនត្រូវធ្វើពីវត្ថុធាតុដើមដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងធន់នឹងអាកាសធាតុ (ដូចជាថ្មក្រានីត ឬបេតុងប្រដេញដែក) ដើម្បីកុំឱ្យងាយខូចខាត ឬរលុប។ ត្រូវមានការឆ្លាក់អក្សរ លេខរៀងបង្គោល ឆ្នាំបោះ និងសញ្ញាអត្តសញ្ញាណរបស់ប្រទេសទាំងសងខាងយ៉ាងច្បាស់លាស់។ ការបោសសម្អាតរបាំងគំរាមកំហែង (Security and Clearance): ទីតាំងដែលត្រូវបោះបង្គោលត្រូវតែគ្មានមីន ឬគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ (ប្រសិនបើមាន) និងត្រូវកំណត់តំបន់បម្រាម ឬខឿនការពារបង្គោលព្រំដែនតាមការព្រមព្រៀង។ ៤. ការឯកភាព និងការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយ (Ratification) កំណត់ហេតុព្រំដែន (Boundary Protocol): ក្រោយពេលបោះបង្គោលរួចរាល់ គណៈកម្មការព្រំដែនត្រូវរៀបចំធ្វើ «កំណត់ហេតុពិពណ៌នាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន និងបង្គោលព្រំដែន»។ ការ ratification (ការអនុម័តផ្លូវការ): កិច្ចព្រមព្រៀង និងផែនទីបង្គោលព្រំដែនទាំងនោះ ត្រូវឆ្លងកាត់ការអនុម័តយល់ព្រមពីស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ ឬរដ្ឋាភិបាលជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសទាំងពីរ ទើបមានតម្លៃផ្លូវច្បាប់ជាស្ថាពរ។#🇰🇭🙂‍↕️ - @hemchev417