Jadeite được mệnh danh là loại Ngọc khó đánh giá nhất. Do tính ngẫu nhiên trong quá trình hình thành, nên đặc tính của mỗi viên là khác nhau. Ngay cả trên cùng một phôi thô thì đặc tính của từng vị trí cũng khác nhau. Chỉ một khác biệt nhỏ cũng có thể làm giá trị của miếng Ngọc tăng hoặc giảm trong biên độ rất lớn. 🌊 KHÁI NIỆM CHỦNG, THỦY & ĐỊA ⚠️ CHỦNG là khái niệm để chỉ độ TRONG & MỊN của Ngọc Phỉ Thúy. Ngọc Chủng tốt có cấu trúc chặt chẽ, độ trong suốt cao, độ bóng bề mặt mạnh và tỏa ra sự huyền bí. Ngọc Chủng thấp có độ xuyên sáng kém, cấu trúc tinh thể rời rạc, và các hạt khoáng chất không đủ mịn (Thậm chí có thể nhìn rõ các hạt bằng mắt thường) CHỦNG là tổng hòa của 2 yếu tố liên quan chặt chẽ, tồn tại như một thể thống nhất: THỦY & ĐỊA ✅️ ĐỊA (Nền) đặc trưng cho cấu trúc vi hạt ảnh hưởng tới độ keo mịn của Ngọc. ✅️ Còn THỦY (Nước) tượng trưng cho khả năng ánh sáng xuyên qua Ngọc, hay độ trong thực tế mà mắt người cảm nhận được. Trên thực tế, Thủy là biểu hiện bên ngoài của Chủng, Địa lại là nguồn gốc bên trong của Chủng. Tuy hai mà một. Ngọc chỉ có Thủy mà không có Địa. Tựa như nhan sắc khuynh thành, nhưng thiếu đi nội hàm sâu sắc. Mới tìm hiểu thấy có cảm tình, nhưng càng trải nghiệm lại càng nhàm chán. Hay trong giới thường dùng cặp danh từ Ngọc Già – Ngọc Non để phân biệt. Ngọc già tạo thành từ những vi hạt rất nhỏ, kết dính chặt chẽ, đồng đều, mới tạo nên độ mịn. Ngược lại, Ngọc non thường có cấu trúc hạt lổn nhổn, thô, kết dính kém, thậm chí còn bở và khô. ⚠️ Lưu ý rằng, Ngọc già hay non là những thuật ngữ tương đối, vì không có tiêu chuẩn định lượng. Hãy hiểu từ bản chất, để khi đặt 2 miếng Ngọc cạnh nhau, bạn có thể tự đánh giá miếng nào có Địa tốt hơn (Già hơn). Thay vì sa đà vào các cuộc tranh cãi vô bổ. Nhiều bạn mới chơi Ngọc thường bỏ qua yếu tố Địa. Nghĩa là chỉ chọn Ngọc có Thủy (độ trong), chứ không hề quan tâm tới cấu trúc. Nhưng thử tưởng tượng, một thiếu nữ với làn da trắng trẻo, nhưng lại có mụn hay rỗ. So với một làn da mịn màng, căng tràn sức sống. Khác biệt phải không nào? Ngay cả Ngọc chủng Nếp Mịn, tuy không có độ trong, nhưng da Ngọc mịn màng như sứ, không thấy cấu trúc hạt lổn nhổn, vẫn được đánh giá cao. Đôi khi giá thành còn hơn cả sản phẩm chủng Băng non. Người ta chia Ngọc Phỉ Thúy thành nhiều Chủng, dựa trên đặc tính Thủy & Địa của Ngọc. Về cơ bản, Chủng của Ngọc gồm 4 cấp chính mà nhiều bạn đã khá quen thuộc. Đó là ĐẬU – NẾP – BĂNG – THỦY TINH. ✅️ Còn để phân loại chi tiết hơn, người ta lại tiếp tục chia ra: NẾP – NẾP MỊN – NẾP HÓA – NẾP BĂNG, rồi BĂNG – CAO BĂNG. Tổng hợp lại tạo thành 1 hệ thống phân cấp, tạm gọi là “8 TẦNG CHỦNG NGỌC”. Đây là hệ thống được phổ cập thông dụng nhất, và mình sẽ sử dụng xuyên suốt trong tài liệu này. Ngoài ra có những nơi chia thêm nhiều chủng khác, nhiều tên khác như Long Thạch Chủng, Kính, chủng Sứ, chủng Sáp… nhưng về bản chất trùng lặp. Nên mình sẽ loại bỏ để tránh làm người đọc bị… tẩu hỏa nhập ma. Trong ảnh, mình đã lập bảng trực quan phân loại Chủng Ngọc. Bảng này xây dựng dựa trên phân cấp Chủng – Thủy – Địa của trung tâm giám định GID (Đơn vị tiên phong tại Trung Quốc thực hiện việc lượng hóa phân cấp Chủng Ngọc) ⚠️ Lưu ý quan trọng: 📌 GID chỉ phân chia Chủng Ngọc thành 5 cấp. Mình đã điều chỉnh lại để phù hợp với phân loại 8 Tầng Chủng Ngọc quen thuộc trong giới chơi Ngọc. Mình đăng cả 2 bảng phân loại, để cả nhà tiện so sánh. 📌 Hệ thống đánh giá Chủng của GID là dạng tiêu chuẩn nội bộ, chưa được công nhận rộng rãi. Còn trong giới chơi Ngọc, đánh giá về Chủng Ngọc mang đậm tính chủ quan. Việc cùng một miếng Ngọc, người này cho là chủng Băng, người khác lại chỉ xếp vào Nếp Băng, là điều thường xuyên xảy ra. Thay vì sa đà vào câu chữ và những tranh cãi không cần thiết. Cá nhân mình khuyên mỗi người nên trang bị kiến thức, hiểu gốc rễ bản chất của CHỦNG - THỦY - ĐỊA. Từ đó mỗi khi cầm trên tay 2 miếng Ngọc, bạn có thể tự so sánh và đánh giá phẩm chất cao thấp, từ đó đưa ra quyết định. - @khanhmeda