Hierdie roerende insetsel van die program KLOP! (uitgesaai op 25 September 2019) neem kykers na Steinkopf, in Namakwaland. Die veldaanbieder, Lyntjie Jaars, voer 'n diepgaande onderhoud met wyle Ouma Sarah Balie. As die agterkleinkind van die Nama-kaptein Abraham Vigiland dien Ouma Sarah as 'n onskatbare "lewende erfenis". Sy deel die mondelinge oorlewerings van haar voorouers en werp veral lig op die onstuimige heerskappy van haar oupagrootjie asook die bloedige tragedie wat vandag by die Kinderlê-monument gedenk word. Wie was Kaptein Abraham Vigiland? Abraham Vigiland (histories ook bekend as Vigiland Oorlam) was 'n prominente en invloedryke Nama-leier wat, volgens Ouma Sarah se oorlewering, in 1803 as heerser in die streek aangekom het. As kaptein van die Steinkopf-omgewing moes hy sy mense deur 'n moeilike era lei wat gekenmerk is deur strawwe oorlewingskonflikte, veral territoriale twiste oor skaars water- en weidingsbronne met die inheemse San (Boesmans). Sy lewe is op 'n dramatiese en tragiese wyse deur interne jaloesie en afguns beëindig. Ouma Sarah vertel dat hy die slagoffer van 'n komplot was. 'n Faksie het 'n meisie gestuur om vir die kaptein 'n beker giftige tee te gee net voordat hy wou uitry. Kort nadat hy sy perd bestyg het en in die rigting van die "lang klippe" gery het, het die gif ingetree. Hy het van sy perd afgegly, met sy rug teen 'n rots geleun en weens die dodelike gifstowwe ('n hewige skuim het by sy mond uitgeslaan) in die veld gesterf. Die Tragedie van Kinderlê en die Nama-kinders Die mees ontstellende deel van die onderhoud handel oor die grusame gebeure rondom Kinderlê, 'n slagting wat omstreeks 1867 plaasgevind het. Weens 'n hewige droogte het die Steinkopf-gemeenskap agter water en weiding aan getrek. Op 'n dag het die volwassenes die kamp verlaat om 'n kerkdiens by te woon en hul kinders agtergelaat met die opdrag om die vee op te pas teen Boesman-strooptogte. Die kamp is egter deur 'n groep San-mans geteiken. Hulle het nie net die kinders ontvoer nie, maar hulle water en kos ontneem en na 'n afgesonderde rotsgebied weggedryf. Hier het 'n koelbloedige massamoord ontplooi: Die ontvoerders het 32 onskuldige Nama-kinders een vir een vermoor deur hul skedels met ronde stampklippe (poortjies) teen 'n rotsbank te vergruis. 'n 33ste seuntjie het egter weens die verskrikking flou geword. Onder die wanindruk dat hy reeds gesterf het, het die moordenaars die lyke van die ander slagoffers bo-op hom gegooi. Toe hy later bykom, het hy homself uit die massagraf losgewikkel en bloedbevlek na die kerk gevlug. Toe hy sy verskyning in die kerkdeur maak en ineenstort, is die verskriklike nuus aan die volwassenes meegedeel. Hulle moes na die toneel terugkeer om die kinders se bebloede oorblyfsels te versamel en in 'n massagraf te begrawe. Vandag staan hierdie terrein amptelik as "KINDERLÊ" bekend. Die graf word gemerk met 'n klipsteen wat lees: "Graf van 32 Namakwa-kinders, deur Boesmans vermoor". Deur Ouma Sarah se oorvertelling in dié dokumentêr word hierdie donker, pynlike dog onmisbare hoofstuk van die Suid-Afrikaanse geskiedenis lewend gehou. #Afrikaans #southafrica #History #sama - @taalvonk