Có những con người sinh ra không biết đọc chữ. Nhưng họ lại đọc được những điều mà rất nhiều người có học đi hết một đời vẫn không hiểu. Ngôi chùa nằm nép dưới chân một ngọn đồi thấp. Mùa nào cũng có tiếng chim. Mùa xuân là tiếng chào mào ríu rít trên cây gạo đỏ. Mùa hạ ve rót đầy nắng. Sang thu, lá bồ đề rơi xuống sân gạch như những cánh thư không có người nhận. Đến mùa đông, sương phủ trắng mặt ao, những ngọn khói bếp bay lên chậm rãi, mang theo mùi rơm khô và vỏ bưởi. Mỗi sáng, khi tiếng chuông đầu tiên còn đang tan vào màn sương, người ta đã thấy anh đẩy chiếc xe ve chai đi ngang con đường đất đỏ. Trên xe là những lon bia, những mảnh sắt han gỉ, những chai nhựa lấm bùn. Phía sau xe luôn có một đứa bé khoảng năm, sáu tuổi lon ton bước theo, đứa bé xách theo chiếc giỏ nhỏ, vừa đi vừa nhặt những bông hoa rụng bên đường. Hoa sứ, hoa ngâu, hoa bằng lăng... Nó cắm vào cái chai thủy tinh nhặt được, rồi chạy về đặt lên cửa sổ. Căn nhà nghèo vì thế mà lúc nào cũng có một mùa xuân bé xíu. Người đàn ông tên Mộc. Anh không biết chữ. Ngày nhỏ, cha mất giữa mùa lũ. Mẹ đi làm thuê rồi cũng kiệt sức mà qua đời. Từ năm mười tuổi, anh đã sống bằng nghề nhặt những thứ người khác vứt đi. Ba mươi mấy năm sau, anh vẫn làm công việc ấy. Chỉ khác là bây giờ, mỗi buổi chiều về, trên chiếc xe cũ kỹ luôn có thêm vài cọng rau, một con cá nhỏ, đôi khi là một quả bí người ta cho. Anh luôn lựa quả tròn nhất để dành cho đứa bé. Đứa bé ấy được anh cưu mang trước cổng chùa vào một đêm mưa. Không ai biết cha mẹ nó là ai. Sư cụ chỉ thở dài: “Có lẽ Phật gửi nó đến để thử lòng người.” Mộc chỉ cười. Anh bế đứa trẻ lên như nhặt một chiếc lá còn xanh. “Nếu là thử lòng... thì con xin làm bài.” Từ hôm ấy, căn chòi lợp tôn của anh có thêm một cái chén, một cái muỗng và một tiếng gọi "ba". Mộc không biết dạy con học. Mỗi tối, thằng bé trải sách ra. Nó đánh vần. Anh ngồi bên cạnh, lặng lẽ vá chiếc bao tải rách. Đến đoạn khó, nó ngẩng lên. “Ba... chữ này đọc sao?” Anh gãi đầu. Cười ngượng. “Mai lên hỏi cô giáo.” Rồi hai cha con cùng cười. Tiếng cười nhỏ đến nỗi con mèo nằm dưới gầm giường chỉ khẽ động đuôi. Nhưng căn nhà nghèo bỗng sáng lên như vừa có ai nhóm một ngọn đèn. Có lần, người ta hỏi: “Không biết chữ thì nuôi con làm gì cho khổ?” Mộc im lặng rất lâu. Anh nhìn những bao ve chai vừa bán, nhìn những ngón tay đầy vết cứa của mình rồi nói: “Tôi không biết chữ… nhưng tôi biết đứa nhỏ không đáng phải sống cuộc đời giống tôi.” Nói xong, anh lại cúi xuống buộc dây xe. Giống như người nông dân cúi xuống cấy một mầm lúa. Không ai cúi đầu vì hèn. Có những người cúi đầu vì đang gieo một mùa gặt. Năm tháng trôi qua. Đứa bé lớn dần. Mộc vẫn nghèo. Chiếc áo vẫn được vá đi vá lại. Đôi dép vẫn mòn đến mức bàn chân gần chạm đất. Nhưng kỳ lạ thay, trong căn nhà ấy không có thứ nghèo nhất mà người đời thường mang theo. Không có sự cay nghiệt. Không có lời oán trách. Không có cảm giác mình là nạn nhân của số phận. Buổi tối, hai cha con vẫn ăn cơm với rau luộc thịt kho. Mộc luôn gắp miếng ngon nhất cho con. Thằng bé luôn lén gắp trả lại. Hai cha con cứ nhường nhau như thể trong nồi cơm còn đầy. Có lẽ, nghề của Mộc không phải là nhặt ve chai. Anh chỉ tình cờ kiếm sống bằng công việc ấy. Nghề thật sự của anh là nhặt nhạnh những gì cuộc đời bỏ quên. Một đứa trẻ bị bỏ rơi. Một bữa cơm nghèo vẫn còn tiếng cười. Một chậu hoa mọc từ chiếc lon sữa bò méo mó. Một con chim gãy cánh đem về buộc nẹp bằng que tre. Và từng ngày, giữa những thứ tưởng như vô giá trị, anh lặng lẽ vun trồng một con người. Không bằng những bài học trong sách. Mà bằng cách sống. Có những cuốn sách dạy con người cách thành đạt. Còn Mộc, người đàn ông không biết một mặt chữ, mỗi ngày lại viết lên cuộc đời đứa trẻ một bài học mà không cuốn sách nào có thể chép trọn: Rằng sự giàu có không bắt đầu từ những gì ta sở hữu, mà từ cách ta chăm sóc những gì đã được trao vào tay mình. - @l.phi.hiu