Thịnh Thảo :
Ông Lò Văn Giá sinh năm 1919 tại bản Cọ, thị xã Sơn La, tỉnh Sơn La trong một gia đình nông dân nghèo. Với lòng yêu nước, căm thù chế độ thực dân sâu sắc, thanh niên Lò Văn Giá sớm đón nhận ánh sáng cách mạng của Đảng được lan tỏa từ Nhà tù Sơn La.
Chi bộ Nhà tù Sơn La đã xây dựng được hai cơ sở bên ngoài nhà tù, trong đó Lò Văn Giá tham gia trong tổ chức Thanh niên cứu quốc Mường La. Tháng 8/1943, Chi bộ Nhà tù quyết định tổ chức vượt ngục cho một số tù chính trị cốt cán để chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Chi bộ nhà tù nhận định: yếu tố thắng lợi cho cuộc vượt ngục là phải có người đưa đường thông thạo và dũng cảm. Là người thông minh, dũng cảm, có lòng yêu nước, nhiệt tình cách mạng và rất thạo tiếng Mông và địa hình Tây Bắc, Lò Văn Giá đã được chọn làm người đưa đường cho cuộc vượt ngục của 4 đồng chí: Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu. Và Lò Văn Giá đã đưa được 4 đồng chí đến đích an toàn (khu vực suối Rút, tỉnh Hòa Bình) theo kế hoạch mà chi bộ đã đề ra. Đồng chí Trần Đăng Ninh đã viết trong cuốn “Hai lần vượt ngục” có đoạn: Anh thanh niên Thái đưa chúng tôi đến đây đã hết phận sự. Chúng tôi cùng anh từ biệt bùi ngùi cảm động. Thuyền xa, chúng tôi còn nhìn theo người thanh niên Thái và khắc tên Giá của anh vào lòng...
Khi quay lại Sơn La, Lò Văn Giá đã bị thực dân Pháp bắt. Mặc dù bị tra tấn dã man, nhưng Lò Văn Giá vẫn nhất mực không khai. Sau thời gian bị giam cầm, không tìm được chứng cứ để kết án, chúng đã lén lút thủ tiêu ông. Hành động đó phơi bày sự bất lực của kẻ thù trước ý chí đấu tranh bất khuất của người thanh niên Thái, tiêu biểu cho Nhân dân địa phương đang hướng về ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cuộc vượt ngục thành công đã cổ vũ tinh thần cho tù nhân chính trị tại Sơn La và ảnh hưởng tích cực đến nhà tù khác trong cả nước.
Với công lao đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, Lò Văn Giá đã được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân ngày 20/12/1994. Anh hùng Lò Văn Giá, người con ưu tú của bản làng Sơn La đã trở thành niềm tự hào của người dân Sơn La trong sự nghiệp cách mạng của Đảng.
2026-07-28 02:36:25