@ihsantuncil: 1937 yılında Josef Stalin yönetimi, sınır bölgelerinde yaşayan birçok etnik topluluğu “güvenilmez unsur” olarak değerlendirdi. Bu politika kapsamında binlerce Kürt ailesi de yaşadıkları köylerden zorla çıkarıldı. Sürgünler özellikle Laçın, Kelbecer, Kubadlı, Zengilan, Nahçıvan, Erivan çevresi ve Gürcistan’ın Kürt yerleşimlerinden başlatıldı. Bu sürgünlerden Brukî (Bruki), Celalî, Beşkî ve bölgedeki diğer Kürt aşiretlerine mensup çok sayıda aile de etkilendi. Askerler köylere gece saatlerinde girerek ailelere kısa sürede hazırlanmalarını emrediyor, yanlarına yalnızca taşıyabilecekleri birkaç parça eşya almalarına izin veriliyordu. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar, hayvan taşımacılığında kullanılan yük vagonlarına bindirilerek haftalar sürecek zorlu yolculuklara çıkarıldı. Sürgün trenleri Azerbaycan ve Güney Kafkasya’dan hareket ederek Kazakistan’ın Almatı, Cambul (Taraz), Çimkent (Şımkent), Kızılorda, Karaganda, Akmola ve Semipalatinsk bölgelerine; ayrıca Kırgızistan’ın Bişkek (Frunze), Oş, Celalabad, Talas ve Issık Göl çevresine gönderildi. Bir kısım aile ise Özbekistan’ın Taşkent, Semerkant, Buhara ve Fergana bölgelerine yerleştirildi. Yolculuklar çoğu zaman haftalar sürdü. Açlık, soğuk, salgın hastalıklar ve yetersiz beslenme nedeniyle çok sayıda insan yaşamını yitirdi. Hayatta kalanlar ise vardıkları yerlerde farklı köy ve kasabalara dağıtılarak toplu halde yaşamaları engellendi. 1944 yılında yeni bir sürgün dalgası daha yaşandı. Bu kez de Güney Kafkasya’da kalan birçok Kürt ailesi yeniden Orta Asya’nın farklı bölgelerine gönderildi. Böylece aileler ikinci kez parçalandı ve binlerce insan doğduğu topraklardan tamamen koparıldı. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından sürgün mağdurlarının bir kısmı Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’a dönebildi. Ancak önemli bir bölümü Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Rusya Federasyonu’nun Krasnodar, Stavropol, Tambov, Yaroslavl ve Moskova gibi bölgelerinde yaşamaya devam etti. Stalin döneminde Kürtlere uygulanan sürgün politikaları, Sovyet tarihinin zorunlu nüfus hareketleri arasında yer almakta olup, yaşanan insani kayıpların kesin sayısı konusunda farklı araştırmalar farklı rakamlar vermektedir. Buna rağmen, binlerce insanın sürgün yolunda veya sürgün koşullarında hayatını kaybettiği ve geride derin toplumsal izler bıraktığı konusunda geniş bir tarihsel uzlaşı bulunmaktadır.

İhsan Tuncil

Open In TikTok:

Region: TR

Thursday 30 July 2026 09:16:01 GMT