Một hình ảnh mà Long phải nhìn rất lâu, rồi nhìn ra nhiều câu chuyện nhìn ra cả đống thứ bi hài... Nhưng Điều đầu tiên tôi nhìn thấy không phải là con chim. Tôi nhìn thấy con thằn lằn. Nó vẫn còn nguyên hình hài. Trong bụng nó vẫn còn những quả trứng chưa kịp sinh ra. Đó là một người mẹ. Khoảnh khắc ấy làm cho bức ảnh không còn là một cảnh săn mồi đơn thuần. Nó trở thành một bi kịch. Một sinh linh đang mang trong mình những sinh linh khác. Một gia đình kết thúc trước khi kịp bắt đầu. Nếu chỉ nhìn ở góc độ đó, ta sẽ thấy thiên nhiên quá tàn nhẫn. Nhưng rồi ánh mắt chuyển sang con chim. Nó không xé xác con mồi. Nó chỉ ngậm rất chắc. Ánh mắt nó không hề có vẻ hung dữ. Không có sự khoái trá. Không có niềm vui chiến thắng. Nó giống như một người đang làm một công việc mà mình buộc phải làm. Và lúc ấy tôi tự hỏi: Liệu nó có con đang chờ trong tổ? Có lẽ chỉ cách đó vài chục mét. Có vài cái miệng nhỏ đang há ra. Đối với chúng, con thằn lằn này không phải là bi kịch. Nó là bữa ăn. Là sự sống. Và thế là bức ảnh không còn có kẻ tốt hay người xấu. Người mẹ của loài này. Lại chính là hy sinh của người mẹ loài khác. Một gia đình tồn tại. Thì một gia đình khác biến mất. Đó là quy luật mà con người thường không muốn chấp nhận. Đây chính là hiện thực. Con người cũng vậy. Một người cha tăng ca đến nửa đêm. Đứa con chỉ thấy: "Bố chẳng bao giờ ở nhà." Nhưng người cha biết. Nếu hôm nay nghỉ làm. Ngày mai con có thể không còn tiền học. Một người mẹ bỏ lỡ tuổi trẻ. Bỏ lỡ nhan sắc. Bỏ lỡ những giấc mơ. Đổi lấy từng bữa cơm cho con. Đứa trẻ chỉ thấy: "Mẹ lúc nào cũng khó tính." Đến khi lớn lên mới hiểu. Có những người phụ nữ đã chết đi từ rất sớm. Không phải chết về thể xác. Mà chết đi những ước mơ của chính mình. Có một điều rất đau trong bức ảnh. Không ai biết con thằn lằn đã cố chạy bao lâu. Không ai biết nó đã thoát được bao nhiêu lần. Có lẽ chỉ một giây trước đó. Nó vẫn nghĩ mình sẽ sống. Giống như con người. Sáng nay vẫn cười. Chiều đã mất việc. Tuần trước còn khỏe mạnh. Tuần sau nhận kết quả ung thư. Một tai nạn. Một cuộc điện thoại. Một quyết định. Đời người thay đổi chỉ trong vài giây. Nhưng điều làm tôi suy nghĩ nhất... ...là những quả trứng. Chúng chưa từng biết thế giới. Chưa từng thấy bầu trời. Chưa từng biết ánh sáng. Chưa từng gọi một tiếng "mẹ." Đó là biểu tượng của tất cả những điều dang dở. Giống như: Một cuốn sách chưa viết xong. Một lời xin lỗi chưa kịp nói. Một lời yêu chưa kịp thổ lộ. Một dự định chưa kịp thực hiện. Con người không chỉ tiếc những gì đã mất. Ta còn tiếc những gì chưa kịp xảy ra. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó... ...ta sẽ chỉ thấy đau thương. Thiên nhiên không vận hành bằng cảm xúc. Nó vận hành bằng cân bằng. Nếu tất cả thằn lằn đều sống. Sẽ có những loài khác chết. Nếu tất cả chim đều đói. Những con non sẽ chết. Nếu không có cái chết. Sẽ không có sự sống tiếp tục. Điều nghe rất lạnh lùng. Nhưng cũng rất công bằng. Và đó cũng là cuộc đời. Có những người thành công. Không phải vì họ giỏi hơn. Mà vì họ đã chấp nhận những điều người khác không chịu nổi. Chấp nhận cô đơn. Chấp nhận thất bại. Chấp nhận hiểu lầm. Chấp nhận đánh đổi. Mỗi thành quả đều được nuôi bằng một sự hy sinh nào đó. Điều làm bức ảnh trở nên vĩ đại Không phải khoảnh khắc con chim bắt được mồi. hai câu chuyện cùng tồn tại trong một khung hình. Một câu chuyện nói về cái chết. Một câu chuyện nói về sự sống. Một người mẹ mất tất cả. Có thể để một người mẹ khác giữ được tất cả. Không có nhân vật phản diện. Chỉ có sinh tồn. Và có lẽ điều khiến Long nghẹn lòng... ...không nằm ở con chim. Không nằm ở con thằn lằn. Mà bởi vì bạn nhìn thấy chính con người trong đó. Ta đều từng là con non cần được nuôi. Ta đều có cha mẹ đã hy sinh điều gì đó mà ta không biết. Rồi một ngày, ta lớn lên. Ta lại trở thành người phải mang thức ăn về cho gia đình mình. Ta cũng sẽ phải đưa ra những lựa chọn không ai muốn. Ta cũng sẽ làm những điều khiến người khác đau, chỉ để bảo vệ người mình yêu. Đó không phải là độc ác. Đó là trách nhiệm. @doanduylong - @ducanhaidon89