BA CHIẾC ĐINH SẮT DÀI BẰNG BA ĐỐT NGÓN TAY ÚT VẪN CÒN NẰM TRONG HỘP SỌ CỦA MỘT LIỆT SĨ. Vừa qua, tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), Đội quy tập hài cốt liệt sĩ đã tiến hành khai quật và bóc tách các phần mộ lịch sử. Giữa không gian xanh mát, bình yên hôm nay, ít ai ngờ dưới lòng đất lại ẩn giấu những ký ức xót xa đến nghẹn lòng... Từng lớp đất được xới lên, những sự thật đau đớn dần lộ diện: Ba chiếc đinh sắt được phát hiện trong hộp sọ của một liệt sĩ. Hai cổ tay bị siết chặt bằng dây điện chéo sau lưng. Sợi dây thừng to bằng cẳng tay vẫn quấn ngang cổ... Chiến tranh đã lùi xa gần 60 năm. Nhưng chỉ đến khi từng lớp đất được bóc lên, từng mảnh xương được nâng niu khỏi lòng đất, người ta mới cảm nhận hết sự khốc liệt mà các anh đã trải qua. Dưới lòng đất suốt 60 năm qua không phải là những phần mộ riêng rẽ. Nhiều bộ hài cốt đè chồng lên nhau, bọc qua nhiều lớp vải, lớp nilon. Có những chiếc bọc mở ra, cứ ngỡ chỉ là một người. Nhưng khi gỡ lớp đất dính chặt, tổ công tác lặng người nhận ra: Đó là ba người đồng đội đang ôm lấy nhau. "Bộ bên này là 3 liệt sĩ chồng lên nhau. Tôi đã tách ra được 3 liệt sĩ riêng ra rồi..." Tiếng báo cáo của người trực tiếp bóc tách bỗng nghẹn lại. Khi ba phần hài cốt được tách riêng vẹn toàn, cả tổ công tác những người đàn ông dạn dày sương gió, chỉ biết lặng lẽ ôm nhau, nước mắt cứ thế trào ra. "Là một người nghiên cứu lịch sử, tôi hiểu chiến tranh chưa bao giờ dừng lại ở tiếng súng. " Chú Trần Văn Bản , một tình nguyện viên xót xa kể lại khoảnh khắc chạm vào chiếc sọ vỡ nát, tìm thấy 3 cái đinh sắt. Các anh hy sinh không chỉ vì hòn tên mũi đạn, mà đã phải chịu đựng những đòn tra tấn tàn nhẫn cho đến hơi thở cuối cùng, vẫn giữ trọn khí tiết kiên trung. 60 năm qua, phía trên là phố xá rộn rã, còn dưới lòng đất sâu, các anh vẫn lặng lẽ nằm đó đợi ngày được gọi tên. Chính vì thế, công việc của đội quy tập lúc này cẩn trọng hơn bao giờ hết. "Bằng mọi giá phải tách riêng từng liệt sĩ, không được để một mảnh xương nào bị nhầm lẫn." Phía sau lớp đất kia là những người mẹ, người vợ, người con đã mòn mỏi ngóng chờ. Mỗi mảnh xương được gọi đúng tên hôm nay là sự đền đáp muộn màng cho 60 năm các anh phải mang danh xưng "vô danh". Thiếu tướng Trần Chí Tâm (Phó Chính ủy Quân khu 7) rưng rưng chia sẻ tại hiện trường: "Dấu vết chiến tranh mình không muốn nhắc lại, nhưng khi quy tập các bác các chú lên, nhìn thấy hài cốt bị dây thừng thắt cổ... rất là thương, rất xót." Xin nghiêng mình biết ơn sự hy sinh của các liệt sĩ. Và cảm ơn những đôi bàn tay đang cẩn trọng nhặt gom từng mảnh xương, nối lại từng ký ức để đưa các anh về với gia đình! 🇻🇳 -------- #Nhanvatlichsu - @nhanvatlichsuvn94