Replying to @user13711731600280 အသက် ၁၂ - ၁၆ နှစ်....... မိဘတွေ “လက်မလွှတ်သင့်သေးပေမယ့်… လက်ကလည်း တဖြည်းဖြည်းလွှတ်ပေးရမယ့်အရွယ်” ကလေးက ၅ နှစ်အောက်တုန်းက… “သားရေ… ဒီကိုလာ” ဆိုရင် လာတယ်။ “ဒါမလုပ်နဲ့” “ဒီအင်္ကျီဝတ်” ဆိုရင် ဝတ်တယ်။ “ဒီအချိန် အိပ်” ဆိုရင် အိပ်ရာဝင်တယ်။ အဲဒီတုန်းကတော့ မိဘက လက်ကိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ပေးရတဲ့အရွယ်။ ဒါပေမယ့်… အသက် ၁၂ နှစ် ကျော်လာတဲ့အခါ— “ဘာဝတ်မလဲ” “ဘယ်သူနဲ့ပေါင်းမလဲ” “ဘာလုပ်မလဲ” “ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်မလဲ” ဆိုတာတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်အမြင် ရှိလာတယ်။ တစ်ခါတလေ မိဘနဲ့ သဘောထား မတူဘူး တစ်ခါတလေ မိဘမေးတာကို.. “ဟုတ်…” “မသိဘူး…” “ဘာမှမဖြစ်ဘူး…” ဆိုပြီး စကားတိုတိုပဲ ပြန်တယ်။ ပြီးတော့— “မေမေကလည်း အမြဲလိုက်မေးနေတာပဲ!” ဆိုတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာတတ်တယ်။ မိဘတွေ စိတ်ပူလာတယ်။ “ငါ့သားသမီး ဘာဖြစ်သွားတာလဲ?” တကယ်တော့… ကလေးဘဝကနေ လူငယ်ဘဝကို စတင်ကူးပြောင်းနေပါပြီ။ WHO က အသက် ၁၀–၁၉ နှစ်အရွယ်ကို...... adolescence လို့ သတ်မှတ်ထားပြီး ဒီကာလမှာ physical, cognitive(သိမြင်မှုဆိုင်ရာ), psychosocial development(စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ) တွေ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖြစ်ပေါ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီအရွယ်မှာ နောက်ပိုင်းဘဝအထိ သက်ရောက်မယ့် အပြုအမူပုံစံတွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတွေကို တည်ဆောက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့်… အသက် ၁၂–၁၆ နှစ်ဟာ ကလေးကို ပိုတင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချုပ်ကိုင်ရမယ့်အချိန် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ လူငယ်တစ်ယောက် ဖြစ်လာအောင် လေ့ကျင့်ပေးရမယ့်အချိန်ပါ။ 🧠 အရေးကြီးဆုံးအချက်တစ်ခု Harvard Center on the Developing Child ရဲ့ သုတေသနတွေမှာ ....... executive function ဆိုတဲ့ စွမ်းရည်တွေကို အထူးအရေးကြီးတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒါတွေက— • စီမံကိန်းချတတ်ခြင်း • အာရုံစူးစိုက်တတ်ခြင်း • မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်တတ်ခြင်း • အခြေအနေကို နားလည်သုံးသပ်တတ်ခြင်း • အခြေအနေပြောင်းရင် လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲတတ်ခြင်း စတဲ့ ဘဝအတွက် မရှိမဖြစ်စွမ်းရည်တွေပါ။ ဒီစွမ်းရည်တွေက မွေးကတည်းက ပြည့်စုံနေတာမဟုတ်ပါဘူး။ လေ့ကျင့်ရင်း၊ အတွေ့အကြုံရရင်းနဲ့ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာတာပါ။ Harvard က adolescence ကို life skills တွေ တည်ဆောက်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အခွင့်အလမ်းကာလ တစ်ခုလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိဘရဲ့အလုပ်က— “ငါပြောတာလုပ်” ဆိုတာထက် “မင်းကိုယ်တိုင် စဉ်းစားတတ်အောင် ငါလေ့ကျင့်ပေးမယ်” ဖြစ်လာရပါမယ်။ 👦 အသက် ၁၂ နှစ် “နားထောင်ပေးရမယ့်အရွယ်” 👇👇 အသက် ၁၂ နှစ်လောက်ရောက်လာရင် မိဘနဲ့ သားသမီးကြား စကားပြောပုံကို ပြောင်းသင့်ပါတယ်။ ဥပမာ— သားက စာမလုပ်ဘူး။ မိဘက— ❌ “စာမလုပ်ဘဲ ဘာလုပ်နေတာလဲ?” ❌ “ဒီအတိုင်းဆို မင်းအနာဂတ် ပျောက်တော့မှာပဲ" လို့ အော်မယ့်အစား— “သား… စာမလုပ်ဖြစ်တာ ဘာကြောင့်လဲ?” လို့ စမေးကြည့်ပါ။ သားက— “မသိဘူး…” လို့ ပြန်‌‌ ဖြေရင်လည်း ချက်ချင်း မဆူပါနဲ့။ “မသိဘူးဆိုရင် အတူတူစဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ စာက ခက်နေလား? ပင်ပန်းနေလား? မကြိုက်တဲ့ဘာသာရပ်လား?” ဆိုပြီး ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖွင့်ပါ။ CDC ရဲ့ teen parenting guidance မှာ..... ဆယ်ကျော်သက်ကာလမှာ မိဘရဲ့အခန်းကဏ္ဍဟာ အရာအားလုံးကို တိုက်ရိုက်စီမံပေးခြင်းကနေ ကိုယ်တိုင်စဉ်းစားပြီး ဆုံးဖြတ်နိုင်အောင် အားပေးခြင်း ဘက်ကို ပြောင်းလာသင့်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အသက် ၁၂ မှာ မိဘက အဖြေကို အမြန်ပေးတာထက် ကလေးပြောတာကို အရင်နားထောင်ပေးပါ။ 👧 အသက် ၁၃ နှစ် “ကိုယ်ပိုင်အမြင်ကို လေးစားပေးရမယ့်အရွယ်” 👇👇 ဒီအရွယ်မှာ ကလေးက— “သားက‌တော့ ဒီလိုထင်တယ်…” “သမီးကတော့ ဒီလိုမလုပ်ချင်ဘူး…” ဆိုတာတွေ ပြောလာနိုင်ပါတယ်။ မိဘနဲ့ သဘောထားမတူတိုင်း— “မိဘကို မလေးစားဘူး” လို့ မယူဆလိုက်ပါနဲ့။ တစ်ခါတလေ ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ် စတင်တည်ဆောက်လာတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ— သားက သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဘတ်စကတ်ဘောကစားချင်တယ်။ မိဘက— “စာပဲလုပ်" "ကစားဖို့ပဲ စဉ်းစားနေ" လို့ ပြောမယ့်အစား— “ကစားချင်တာ ဘာကြောင့်လဲ?” “တစ်ပတ်မှာ ဘယ်နှစ်ရက်ကစားမလဲ?” “စာနဲ့ ဘယ်လိုညှိမလဲ?” လို့ ဆွေးနွေးပါ။ ဒီလိုဆိုရင် မိဘက အခွင့်အရေးပေးတာတင် မဟုတ်ဘူး။ စီမံခန့်ခွဲတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးနေတာပါ။ 👦 အသက် ၁၄ နှစ် “စည်းကမ်းထက် တာဝန်ယူတတ်အောင် လေ့ကျင့်ရမယ့်အရွယ်” 👇👇 ဒီအရွယ်မှာ မိဘက အရာရာကို လိုက်လုပ်ပေးနေဖို့ မသင့်တော့ပါဘူး။ အခန်းမရှင်းရင်— “အခန်းရှင်း!” စာအုပ်မစီရင်— “စာအုပ်စီ!” အဝတ်မလျှော်ရင်— “အဝတ်သွားလျှော်!” ဆိုပြီး နေ့တိုင်းလိုက်ပြောနေရင်… မိဘပြောမှ လုပ်တတ်တဲ့လူ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအစား— “ဒါက သားရဲ့တာဝန်ပဲ။ ဘယ်အချိန်လုပ်မလဲဆိုတာ မင်းစီစဉ်ပါ။” လို့ ပြောပါ။ ပြီးတော့ မလုပ်ဖြစ်ရင်— “မေမေက မင်းကို ဆူဖို့မဟုတ်ဘူး။ မင်းတာဝန်ကို မင်းဘယ်လိုပြန်ပြင်မလဲ?” လို့ မေးပါ။ ဒါဟာ အပြစ်ပေးတာမဟုတ်ပါဘူး။ Accountability — ကိုယ့်လုပ်ရပ်အတွက် ကိုယ်တာဝန်ယူတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးတာပါ။ Harvard ရဲ့ research အရ planning, self-control, flexibility စတဲ့ core skills တွေဟာ လေ့ကျင့်မှုနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်ပါတယ်။ ( ဆက်ရန် ) မေတ္တာဖြင့် Nyo Thway ( Official ) #nyothwayofficial #foryourpage #creatorsearchinsights #ParentingTips - @myozawnyo96