@ninh.binh2384: Ngô Tất Tố - người trọn đời “đứng về phía ánh sáng của lương tri” Chí khí quân tử của một nhà nho Ngô Tất Tố (1893-1954) là một trong những tên tuổi nổi bật của văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học, trưởng thành trong buổi giao thời giữa cựu học và tân học, giữa văn hóa Việt và văn hóa phương Tây, giữa văn chương cổ điển và văn chương hiện đại, Ngô Tất Tố cùng với những Tản Đà, Á Nam Trần Tuấn Khải... tạo nên một thế hệ nhà văn “nhà nho-trí thức” độc nhất vô nhị của văn học Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ 20. Được tắm mình trong bầu không khí “cửa Khổng sân Trình” từ thuở ấu thơ với sự rèn cặp kỹ lưỡng của người thân, nên việc Ngô Tất Tố có một nền học vấn uyên bác về Nho giáo là điều hoàn toàn dễ hiểu. Ông từng tham gia nhiều cuộc thi truyền thống do nhà Nguyễn tổ chức, từng đỗ đầu kỳ thi khảo hạch ở Bắc Ninh nên được người đời gọi là “đầu xứ Tố”. Phẩm chất nhà nho trong con người Ngô Tất Tố còn bộc lộ rõ qua văn nghiệp. Ngòi bút của ông, trên cả hai phương diện nhà văn và nhà báo, đều thể hiện rõ ràng tư tưởng “văn dĩ tải đạo” và quan niệm “đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”. Những tác phẩm ông viết đã vạch trần và phê phán, đả kích một cách quyết liệt tội ác của giới thực dân cầm quyền, quan lại địa phương, đám bồi bút và bọn gian thương làm giàu bất chính đối với những người dân nghèo cùng khổ, đặc biệt là tầng lớp nông dân ở nông thôn. Qua sự miêu tả, châm biếm sâu cay của ông, các nhân vật thuộc tầng lớp trên như Nghị Quế, quan huyện, quan cụ (Tắt đèn), Bùi Tiến M (Té ra ông Bùi Tiến M... trúng số không vì vận đỏ)... đều hiện lên với tất cả sự xấu xa bỉ ổi của giai cấp thống trị như độc ác, tàn bạo, dâm dục, tham lam, tráo trở... Sự phê phán, đả kích giai cấp thống trị của ông mạnh mẽ đến mức khiến giới cầm quyền đương thời “ngứa mắt”, đưa ông vào “danh sách đen”. Ngô Tất Tố từng bị thực dân Pháp cấm in sách, quản thúc ở quê không cho lên Hà Nội và thậm chí bị tạm giam vài tháng. Không chỉ phê phán giai cấp thống trị, Ngô Tất Tố còn đả kích những hủ tục núp bóng dưới danh xưng “văn hóa”, “lễ nghĩa” đã “làm tình làm tội” khiến người dân “khốn khổ khốn nạn” bao đời nay như chuyện ma chay (Món nợ chung thân, Nén hương sau khi chết...), cúng bái, lễ lạt (Con gà thờ, Một đám vào ngôi)... Ông đi sâu vào tìm hiểu đời sống của người nông dân, bày tỏ tình thương xót, cảm thông với những mảng đời bất hạnh, éo le của họ (Làm no, Tắt đèn...). Tất cả những sự phê phán, đả kích giai cấp thống trị và tình yêu thương, lòng trắc ẩn ấy được Ngô Tất Tố thực hiện dưới nhãn quan thực tế, khách quan, cởi mở, tiến bộ của người trí thức hiện đại, với sự xông xáo của một nhà báo năng nổ, xông pha trên những “mặt trận nóng bỏng nhất” như lời nhận định của nhà văn Nguyên Hồng: “Ngòi bút rắn chắc của Ngô Tất Tố đã không e dè đưa lên những sự thật. Người nông dân giãy lên trên những dòng chữ của Ngô Tất Tố... Cái mạnh, cái sắc của Ngô Tất Tố ở chỗ dám nhìn thẳng vào sự thực, căm giận, chửi rủa và phá bỏ. Cái mạnh, cái sắc của Ngô Tất Tố còn ở chỗ đi sâu vào những khía cạnh đen tối, sai trái của kẻ thù”. Chính vì vậy, văn chương, báo chí của Ngô Tất Tố gần với các nhà hiện thực chủ nghĩa hơn là các nhà nho cổ điển.

Ninhbinh23

Open In TikTok:

Region: VN

Saturday 08 August 2026 05:55:55 GMT