Đá thiêng ở Lăng Bác Năm 1970, sau khi Bộ Chính trị quyết định xây dựng Lăng Bác để giữ gìn thi hài Người trường tồn cùng dân tộc Việt Nam, nước bạn Liên Xô đảm nhiệm về trang thiết bị, vật liệu, kể cả đá ốp trong lăng. Nếu loại đá quý nào bạn không có, bạn sẽ mua của Italia cung cấp cho ta. Riêng 2 lá cờ nơi đặt thi hài Bác, vì ý nghĩa chính trị, tình cảm cũng như ý thức dân tộc, Bộ Chính trị quyết định Việt Nam phải tự làm, bằng các loại đá quý của nước ta. Một số chuyên gia và thợ nghề tâm huyết như các ông Trần Phúc Ứng, Nguyễn Văn Canh, Phạm Tùng, Nguyễn Trung, Tống Minh Hoạt, Bùi Đức Thành, Nguyễn Ngọc Luận... thực hiện nhiệm vụ này. Về việc tìm đá quý, Cục Bản đồ Việt Nam, do đồng chí Trần Đức Lương, Cục phó cùng nhóm công tác đi khảo sát, tìm kiếm những nơi có đá quý thích hợp với công trình (hiện nay, đồng chí là nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước). Nhóm tìm đá được cấp hẳn 1 xe commăngca Rumani (của hiếm thời kỳ đó), tới nhiều vùng chưa hề có dấu xe, có khi đi mấy ngày đường không một bóng người dân. Sau nhiều tháng trời, căn cứ vào bản đồ địa chất và nhất là những thông tin được các đoàn địa chất, đặc biệt là các địa phương có các loại đá cần tìm báo về, nhóm đã bất chấp khó khăn gian khổ, thiếu thốn tới nhiều nơi, cuối cùng đã tìm kiếm được mẫu đá đỏ, đá vàng vừa rất đẹp, vừa đảm bảo tính chất cơ lý và nhất là tính an toàn về phóng xạ. Vậy là 2 lá cờ mẫu bằng đá quý (kích thước thu nhỏ) được làm thử và được Bộ Chính trị mà trực tiếp là đồng chí Trường Chinh duyệt theo nhiều bước, rồi gửi đi Liên Xô, kiểm tra tính cơ lý, tính phóng xạ. Cuối cùng, đích thân đồng chí Trường Chinh ký duyệt trên mẫu lưu để bắt tay vào sản xuất. Tuy nhiên, đúng vào thời điểm đó, đoàn địa chất đang thăm dò tại khu vực Thanh Hóa, gửi về một mẫu đá đỏ đẹp lạ lùng, hơn hẳn mẫu đá đỏ trước đó cả về màu sắc và độ đồng nhất. Các nghệ nhân nhanh chóng tập trung nghiên cứu đồng thời cử người vào tận Bá Thước, gần xã Điền Lư, tìm cho đủ số lượng đá theo mẫu đá trên để chế tạo thử mẫu cờ, trình lên Bộ Chính trị, và được phê duyệt ngay. Theo cụ Trần Phúc Ứng, loại đá này có tên Hồng Bảo Ngọc, trước đây, cụ đã thấy có trong Bảo tàng Địa chất Đông Dương, nhưng Bảo tàng không để lại tài liệu nơi phát hiện ra. Nhiều nước nổi tiếng có nhiều đá quý cũng không có loại đá này. Đây là loại đá thạch anh tái kết tinh, khi thạch anh được núi lửa làm nóng chảy, gặp nơi có ôxy sắt với tỉ lệ thích hợp, sẽ phối trộn. Khoáng vật tái kết tinh có màu đỏ giống màu đỏ Quốc kỳ và Đảng kỳ của ta. Để có đủ lượng đá cho hai lá cờ, ngày đó huyện ủy và UBND huyện Bá Thước đã tuyển chọn hàng ngàn đoàn viên thanh niên ưu tú và dân quân, bộ đội đi bới tìm không sót từng tấc đất trong phạm vi hàng mấy kilômét vuông, ở từng ngọn đồi, khe suối, khoảng rừng,... nhặt từng viên đá (thường to bằng quả bưởi) tổng cộng được gần 20m3 đá nguyên liệu. Thời đó, công đoạn xẻ những viên đá đó ra từng lát mỏng cỡ 6-7mm quả rất khó khăn. Vậy là đích thân đồng chí Đỗ Mười (lúc đó là Phó Thủ tướng, Trưởng Ban chỉ đạo Nhà nước xây dựng Lăng Bác) ra lệnh cho Nhà máy Sông Chu (Thanh Hóa) chế tạo cấp tốc mấy chục máy cưa sắt (thường dùng để cưa những thanh sắt tròn 100-150mm). Những lưỡi cưa sắt đã được cán bộ, công nhân Nhà máy Sông Chu làm bằng những lá thép mỏng cường độ cao. Phía trên máy cưa treo một thùng nước cộng cát vàng, tưới liên tục xuống rãnh cưa, ngày đêm kiên nhẫn và công phu; xẻ ra những lát đá dày 5-6 mm. Có những lát đá trên, lại phải mài phẳng, đánh bóng rồi dùng máy cắt mẫu khoáng vật rất chính xác của Viện Khoa học Việt Nam - lúc đó cả nước chỉ có 2 máy này - cắt thành từng miếng hình chữ nhật bằng bàn tay, để khi ghép lại, đứng xa không nhìn thấy vết ghép. Gần một vạn miếng đá đỏ sơ chế, chỉ chọn được 4.000 miếng để ghép thành 2 lá cờ trong Lăng Bác. Video: VTV Nguồn: ANTG CAND - @gieonangtrennon