@zwangollrany: په لومړي ځل داسې ښکاري چې دا یوازې یو عادي لرغونی تور ډبرین شی دی، خو په حقیقت کې دا «میشو سټون (Michaux Stone)» یا «کُدُرّو (Kudurru)» بلل کېږي. دا د لرغوني بابل د حقوقي نظام یوه بې‌سارې بېلګه ده. دغه نادره تاریخي ډبره شاوخوا ۱۱۰۰ کاله د میلاد څخه مخکې، د کاسایټانو (Kassites) د واکمنۍ پر مهال جوړه شوې وه. پر دې ډبره کښل شوی میخي خط (Cuneiform) موږ ته د شاوخوا درې زره کلن یوه رسمي حقوقي تړون کیسه بیانوي. پر ډبره لیکل شوې کتیبه د یوې ځمکې د قانوني ملکیت په اړه ده، چې د ولور/جهیز (Dowry) په توګه یوې کورنۍ ته ورکړل شوې وه. دا یوازې یوه عادي ډالۍ نه وه، بلکې یوه بشپړه حقوقي سندنامه وه. په هغې کې د ځمکې حدود، د مالک نوم، د ځمکې د ورکوونکي معلومات او د تړون شرطونه په څرګندو ټکو ثبت شوي وو، څو په راتلونکي کې هېڅوک ونه شي کولای چې پر دې ملکیت دروغجنه ادعا وکړي. په لرغوني بابل کې دا ډول ډبرې «کُدُرّو» بلل کېدې. اصلي ډبره به معمولاً په یوه لوی معبد کې ساتل کېده، خو د ځمکې مالک ته به یې د خټې یوه کاپي ورکول کېده، څو د اړتیا پر مهال پرې خپل قانوني ملکیت ثابت کړي. له همدې امله کُدُرّو ډبرې د نن ورځې د ځمکې د ثبت، د ملکیت د سند او قانوني قبالې له لرغونو بڼو څخه ګڼل کېږي. د ډبرې په پورتنۍ برخه کې یوازې ښکلي نقشونه نه دي کښل شوي، بلکې د بېلابېلو خدایانو انځورونه او سپېڅلې نښې هم پرې حک شوې دي. موخه یې دا وه چې که څوک هڅه وکړي تړون مات کړي یا په ناحقه پر ځمکه قبضه وکړي، نو د خدایانو له قهر او لعنت سره به مخ شي. په دې توګه، په هغه وخت کې مذهب او قانون دواړو په ګډه د حقوقي تړونونو ساتنه کوله. دا تاریخي ډبره دا هم څرګندوي چې شاوخوا درې زره کاله وړاندې په بابلي تمدن کې د ځمکې دملکیت، قانوني حقونو، لیکلي تړونونو او رسمي اسنادو یو نسبتاً منظم نظام موجود و. همدا لامل دی چې نن ورځ هم لرغونپوهان او تاریخپوهان کُدُرّو د لرغونې نړۍ له مهمو حقوقي اسنادو څخه ګڼي. نن ورځ میشو سټون د عراق د لرغوني او شاندار تاریخي میراث یوه مهمه برخه ده. دا ډبره موږ ته دا احساس راکوي چې انسانانو د قانون، ملکیت او د اسنادو له لارې د حقوقو د ثبت مفکورې زرګونه کاله وړاندې هم په خورا منظم ډول کارولې. سرچینې: The British Museum Louvre Museum Encyclopaedia Britannica Irving Finkel — The Cuneiform Inscriptions of Babylonia