@beyane01: ይህ የምርምር ሥራ በአፍሪካ ቀንድ ክልላዊ አውድ ውስጥ የሚስተዋሉትን የሐገረ-መንግሥት ግንባታ (State Building) እና የብሔራዊ ማንነት መልሶ-ማዋቀር (National Identity Reconstruction) ሂደቶች በንድፈ-ሐሳባዊ (theoretical) እና በተጨባጭ ተሞክሮአዊ (empirical) ጥናቶች ላይ በመመስረት በጥልቀት የሚተነትን መጽሐፍ ነው። አዘጋጁ በአራት ቀውስ-ወለድ ቀጠናዎች ማለትም ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሶማሊያ እና ሶማሊላንድ ላይ በማተኮር የመንግሥት መዋቅር መፈራረስን (state collapse)፣ የግዛት መገንጠልን (secession) እና የድህረ-ግጭት ሽግግር (post-conflict transition) ተግዳሮቶችን በስልታዊ እና በጥንቃቄ የተዋቀረ የምርምር ዘዴ (methodology) ይመረምራል። የመጽሐፉ ዋና ዋና ጭብጦች በከፊል:- 1. የሬዲ በረከተአብ (Redie Bereketeab) ትንተና፦ . የድህረ-ቅኝ ግዛት መንግሥታት ውድቀት መንስኤዎች፦ የቅኝ-ግዛት የአወቃቀር ሞዴሎችን መልሶ መተግበር፣ ከላይ-ወደ-ታች (Top-down approach) የሚከተሉ የፖሊሲ ስትራቴጂዎች፣ የሕዝባዊ ተሳትፎ ማነስ (Lack of citizen participation) እና የኢኮኖሚና የፖለቲካ ሥልጣን ማዕከላዊነት ግፊት (Centralization pressures) ናቸው። . የወደፊት ስትራቴጂካዊ ምክረ-ሐሳቦች፦ ውጤታማ ያልሆኑ ቀደሞ ሞዴሎችን ማስወገድ፣ ብዝሃነትንና ልዩነቶችን እውቅና መስጠት፣ ሁሉን-አቀፍ ውክልናን ማረጋገጥ፣ የሥልጣንና የሀብት ክፍፍልን በፍትሐዊነት መተግበር እንዲሁም በባህላዊ እሴቶችና በዘመናዊ አደረጃጀቶች መካከል ተቋማዊ ሚዛንን ማስጠበቅ። 2. የዓብዱራህማን ዓብዱላሂ (Abdurahman Abdullahi) የታሪክና የማንነት ትንተና ይህ ጥናት የሶማሊያን ብሔራዊ ማንነት ዝግመተ-ለውጥ (Evolution of National Identity) ከቅድመ-ቅኝ ግዛት እስከ ድህረ-መንግሥት ውድቀት (Post-Collapse Era) ያለውን የታሪክ ሂደት ይተነትናል። በሂደቱም፦ በእስልምና፣ በጎሳ (Clan Cleavages) እና በቋንቋ ላይ የተመሠረተው ቀደሙ ማንነት፤ ወደ እስላማዊ ማንነት መጠናከር (Islamization) ለጎሳ ፖለቲካ ዕውቅና መስጠት እና የብዝሃነት መስተንግዶ (Accommodation of Diversity) መሸጋገሩን ያሳያል። የ2012ቱ የሶማሊያ ጊዜያዊ ሕገ-መንግሥት (Provisional Constitution) አራት መሠረታዊ ምሰሶዎችን ያቀፈ ነው፤ እነሱም፦ የግዛት አንድነት (Territorial Integrity)፣ የሸሪዓ ሕግ የበላይነት (Supremacy of Sharia)፣ ፌዴራሊዝም (Federalism) እና ለባህላዊ መሪዎች ሕጋዊ ዕውቅና መስጠት ናቸው። 3. የአሊ ኑር መሐመድ (Ali Nur Mohamed) ጥናት፦ የሶማሊላንድን ልዩ መንግሥታዊና ክልላዊ ማንነት (state identity) ምስረታ ሂደትና ዋና ዋና ተግዳሮቶቹን ይተነትናል። ጥናቱ በማንነት ግንባታው ሂደት ላይ ተጽዕኖ ያሳደሩ ውስጣዊና ውጫዊ ተለዋዋጮችን (variables) ለይቶ ያመላክታል። በውስጣዊ ደረጃ፣ የኢሳቅ (Isaaq) ጎሳ የበላይነት ስጋትና በሌሎች አናሳ ጎሳዎች ዘንድ ያለውን የድጋፍ መሸርሸር የሚዳስስ ሲሆን፤ በውጫዊ ደረጃ ደግሞ ዓለም አቀፍ ተቋማት ለሶማሊያ ሉዓላዊ አንድነት የሚሰጡትን ድጋፍ እንደ ስትራቴጂካዊ ጋሬጣ ይተነትናል። በተጨማሪም፣ የፕሬዚዳንት መሐመድ ኢብራሂም ኢጋል (Egal) አስተዳደር ከጎሳ ፖለቲካ የጸዱ ፓርቲዎችን ለማቋቋም፣ የነበሩትን አማፂ ሚሊሻዎች ወደ ብሔራዊ መከላከያ ሠራዊት ለማዋሃድ፣ እንዲሁም በባህላዊ እና ዘመናዊ የመንግሥት መዋቅሮች መካከል ያለውን መስተጋብር (traditional-modern synthesis) ለመፍጠር ያደረጋቸውን ተቋማዊ ጥረቶች በጥልቀት ይመረምራል። 4. የሐመድ ዑመር ሐዊ (Hamed Omer Hawi) ጥናት፦ ከደቡብ ሱዳን መገንጠል በኋላ ባለው የሱዳን ሪፐብሊክ ብሔራዊ ማንነት ምስረታ (post-secession identity formation) ላይ ያተኩራል። ጥናቱ ቀደም ሲል በሀገሪቱ የነበረው የአረብ-እስላማዊ (Arab-Islamic) ማንነት የበላይነት መጋቢ ፖለቲካ፣ ለተከታታይ የእርስ በርስ ግጭቶችና አለመረጋጋቶች መንስኤ እንደነበረ በማስረጃ ያስረዳል። ይህንን መዋቅራዊ ቀውስ ለመፍታትም፣ ደራሲው ከአረብነት (Arabism) እና ከአፍሪካዊነት (Africanism) ማንነቶች በላይ የሆኑ ስብስቦችን ያቀፈ፣ ሁሉን-አቀፍ የሆነ “ሱዳንነት” (Sudanism) የተሰኘ አማራጭ የማንነት ፅንሰ-ሀሳብን በብሔራዊ መፍትሔነት ያቀርባል። 5. የዲዩ ማቶክ እና የፋኢዝ ዑመር መሐመድ ጃሚ (Dhieu Mathok & Faiz Omar Mohamed Jami) ጥናት፦ የደቡብ ሱዳንን ብሔራዊ ማንነት መልሶ የማዋቀር (reconstructing national identity) ሂደትን ይገመግማል። ጥናቱ የ64ቱ ብሔረሰቦች ስብጥር፣ ቀደም ሲል የነበረውን የአረባዊነት ጭነት ፖሊሲ (Arabization)፣ የእንግሊዝኛ ቋንቋን ብሔራዊ የስራ ቋንቋ ያደረገውን የ2011 ጊዜያዊ ሕገ-መንግሥት እና የጋራ ብሔራዊ ምልክቶችን ሚና ይዳስሳል። ተመራማሪዎቹ የብሔረሰብ ማንነትን ተፈጥሯዊነት (essentialist) እና ማኅበራዊ ግንባታነትን (constructivist) የሚከራከሩ የንድፈ-ሐሳብ ማዕቀፎችን (theoretical frameworks) በመጠቀም፣ ከጎሳዊ ታማኝነት ወደ የጋራ ብሔራዊ ማንነት ለመሸጋገር የተደቀኑ ዋና ዋና ማኅበረ-ፖለቲካዊ መሰናክሎችን ያጠናሉ። በተለይም የዲንካ (Dinka) ጎሳ የበላይነት ስጋትን እና በ2013 የተከሰተውን የፖለቲካዊ ውጥረትና የእርስ በእርስ ጦርነት ተዘዋዋሪ ተፅዕኖዎችን በስፋት ይተነትናሉ። ማጠቃለያ State Building and National Identity Reconstruction in the Horn of Africa የተሰኘው መጽሐፍ፤ በአፍሪካ ቀንድ ቀጠና ውስጥ የሚታዩትን ውስብስብ የሀገረ-መንግሥት ግንባታ (State-building) እና የብሔራዊ ማንነት መልሶ-ማዋቀር (National Identity Reconstruction) ሂደቶች በምሁራዊ እይታ የሚተነትን ጉልህ ሥራ ነው። ደራሲያኑ የቀጠናውን መዋቅራዊ ተግዳሮቶችና ስኬቶች ለመገምገም ሦስት መሠረታዊ ሞዴሎችን (ፌዴራላዊ፣ አሀዳዊ እና ውህድ/ቅይጥ) በንፅፅር ዘዴ ተጠቅመዋል። የጥናቱ መደምደሚያ እንደሚያመላክተው፤ ቀደምት የድህረ-ቅኝ ግዛት (Post-colonial) የሀገረ-መንግሥት ግንባታ ንድፈ-ሀሳቦችና መዋቅሮች በታሪካዊና ተጨባጭ ምክንያቶች ሊከሽፉ ችለዋል። በመሆኑም ቀጠናው ካለው ተለዋዋጭ ሁኔታ ጋር የሚጣጣሙ፣ ሁሉን-አቀፍ (Inclusive) እና ህዝባዊ ተሳትፎን ያማከሉ አማራጭ ፓራዳይሞችን (Paradigms) መቅረጽ የግድ ይላል። በተለይም የሶማሊላንድ ተሞክሮ ባህላዊ የሀገር በቀል አስተዳደር ሥርዓቶችን (Traditional institutions) ከዘመናዊው የመንግሥት ቢሮክራሲ ጋር በማቀናጀት ረገድ ያሳየው ስኬት ለቀሪዎቹ የአፍሪካ ሀገራት ጠቃሚ የተቋማት ግንባታ (Institution building) ማዕቀፍ ሊሆን እንደሚችል መጽሐፉ በምሳሌነት ያቀርባል።

Hunde Regassa

Open In TikTok:

Region: ET

Tuesday 18 August 2026 15:31:28 GMT