کوردستانە لە سەردەمی هێرشی ئیسلامیدا (٦٣٦ – ٦٤٢ی زایینی): کوردستان پێش داگیرکاری کوردستان ناوچەیەکی سەربەخۆ، فرەئایین و دەوڵەمەند بە کەلتوور بوو. خەڵکەکەی پەیڕەوی ئایین و بڕوای جیاوازیان دەکرد؛ لەوانە زەردەشتی (کە ئایینێکی گرنگ بوو)، میترا، و پاشماوەی ڕێوڕەسمی ئایینە کۆنەکانی گوتی، میتانی، ماد و ساسانییەکان. دەستپێکی لەشکرکێشی و جەنگە یەکلاکەرەوەکان لە نێوان ساڵانی ٦٣٦ تا ٦٤٢ی زایینی، سوپای ئیسلامی لە بیابانەکانی عەرەبستانەوە بەرەو ناوچەکە هاتن و بە سێ جەنگی سەخت ناوبانگیان دروست کرد: جەنگی قادسیە (٦٣٦ ز): لەژێر فەرماندەیی سەعدی کوڕی ئەبی وەقاس ڕوویدا و بووە هۆی شکان و داڕمانی گەورەی سوپای ساسانییەکان. جەنگی جەلەولا (٦٣٧ ز): جەنگێکی زۆر خوێناوی بوو لە گەرمیان و خانەقین بە فەرماندەیی هاشمی کوڕی عوتبە، قەقاعی کوڕی عەمر، و عەبدوڵای کوڕی مەع تەمی. جەنگی نەهاوەند (٦٤٢ ز): بە کۆتا جەنگی گەورە لەژێر فەرماندەیی نوعمانی کوڕی موقەڕین دادەنرێت کە دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی ساسانی کۆتایی پێهێنا. دەستبەسەرداگرتنی ناوچەکان و فەرماندەکانی تر جەریری کوڕی عەبدوڵای باجەلی: دەستی بەسەر هەولێر و شەهرەزووردا گرت. عوت بەتا کوڕی فرقەد: ڕەوانە کرا بۆ کۆنترۆڵکردنی موسڵ، شەهرەزوور و ناوچە شاخاوییەکان. حوزەیفەی کوڕی یەمان: سەرکردایەتی بەشێک لە هێرشەکانی تری ناوچەکەی دەکرد. بەرەنگاربوونەوەی خەڵکی ناوچە جیاوازەکان خەڵکی کوردستان بە ئاسانی مل کەچ نەبوون و لە چەندین ناوچە جەنگی سەختیان بەرپا کرد: شەهرەزوور: جەنگێکی شاخاویی درێژخایەنی تێدا کراو خەڵکەکەی بەردەوام ڕاپەڕینییان دروست دەکردەوە. جەلەولا و حلوان: بەرگریی چەکداریی بەهێز ڕوویدا و بەهۆی زۆری کوژراوانەوە ناوچەکە ناوی جەلەولای لێنرا. کرماشان، دێنەوەر و ماسبەزان (ئیلام و لوڕستان): جەنگی پارتیزانی سەخت ڕوویدا و چەندین جار پەیمانی ئاشتی دەبەسترا و دواتر هەڵدەوەشێنرایەوە. موسڵ و ئازەربایجان: هۆزە کوردەکان لە قەڵاکاندا گەمارۆدران و بەردەوام یاخیبوونیان دروست دەکرد. باجی جزیە و گۆڕانی ئایینی لەدوای داگیرکردنی خاکەکە، سیستەمی جزیە (باجی قورس لەسەر ناوموسوڵمانان) سەپێنرا. ئەوانەی باجەکەیان نەدەدا ڕووبەڕووی سزای تووند دەبوونەوە. لە ماوەی سەدان ساڵدا، زۆربەی کوردەکان ئایینی خۆیان گۆڕی، چونکە تاقە ڕێگەی مانەوە و رزگاربوون بوو لە باج و جەنگ. سەرەڕای ئەمەش، بەشێک لە کوردەکان توانییان ئایین و نەریتە دێرینەکانی خۆیان (وەک یارسان، کاکەیی، ئەهلی حەق، و زەردەشتی) بپارێزن و تا ئەمڕۆش بێهێڵنەوە. #کورد #کوردستان - @kurdishvoice01