Cẩm nang nhận biết phân trẻ 0–3 tháng tuổi 1. Phân su — ô số 1 Xuất hiện trong 24–48 giờ đầu. Màu xanh đen hoặc đen, rất dính và đặc như hắc ín. Đây là chất tích tụ trong ruột từ thời kỳ bào thai, hoàn toàn sinh lý. Phân đen chỉ được xem là bình thường trong giai đoạn phân su. Sau khi phân đã chuyển vàng mà lại xuất hiện phân đen như hắc ín, cần khám sớm 2. Phân chuyển tiếp — ô số 2 Thường gặp ngày 3–5 sau sinh. Màu xanh nâu, vàng xanh, có thể lẫn các hạt vàng. Là hỗn hợp giữa phân su và phân sữa. Xử lý: Tiếp tục cho bú theo nhu cầu. Nếu đến ngày thứ 5 phân vẫn còn đen hoặc xanh đen, bé tiểu ít, ngủ li bì hay tăng cân không đạt, cần đánh giá lượng sữa bé nhận được. 3. Phân trẻ bú mẹ — ô số 3 Thường vàng mù tạt hoặc vàng cam, đôi khi xanh. Mềm, lỏng, có các hạt nhỏ giống “hoa cà hoa cải”. Có thể đi sau mỗi cữ bú. Sau khoảng 4–6 tuần, một số bé lại chỉ đi một lần sau vài ngày mà vẫn bình thường nếu phân mềm, bú và tăng cân tốt. Xử lý: Không cần dùng men tiêu hóa, thuốc cầm tiêu chảy hay đổi chế độ ăn của mẹ chỉ vì phân lỏng và có hạt. Phân bú mẹ vốn lỏng, không đồng nghĩa tiêu chảy. 4. Phân trẻ bú sữa công thức — ô số 4 Vàng nâu, nâu nhạt hoặc vàng xanh. Đặc và mùi rõ hơn phân bú mẹ, thường sệt như bơ đậu phộng hoặc đất sét mềm. Trẻ bú hỗn hợp có thể mang đặc điểm trung gian. Xử lý: Pha sữa đúng tỷ lệ, cho nước vào trước rồi mới thêm đúng số muỗng sữa. Không tự pha loãng hoặc pha đặc. Nếu phân khô cứng, bé đau khi đi tiêu hoặc có máu, cần xem lại cách pha và trao đổi với bác sĩ. 5. Phân xanh — ô số 5 Phân xanh đơn độc khá thường gặp, có thể do: Sắc tố mật. Sữa công thức hoặc thành phần sắt. Bé bú hỗn hợp. Phân di chuyển nhanh qua ruột. Thay đổi tạm thời khi bé sổ mũi hoặc thay chế độ bú. Xử lý: Nếu bé vẫn bú tốt, tỉnh táo, tăng cân và phân không toàn nước hay có máu, thường chỉ cần theo dõi. Không nên đổi sữa liên tục chỉ vì màu xanh. 6. Phân có nhầy — ô số 6 Một ít sợi nhầy trong một vài lần đi có thể do nước bọt hoặc dịch mũi bé nuốt xuống. Nhầy nhiều, tái diễn có thể gặp trong: Nhiễm trùng đường ruột. Viêm hoặc kích ứng niêm mạc ruột. Dị ứng đạm sữa bò, nhất là khi kèm máu, chàm, nôn hoặc tăng cân kém. Tiêu chảy do nhiều nguyên nhân khác. Xử lý: Nếu chỉ có ít nhầy, bé hoàn toàn khỏe thì chụp ảnh và theo dõi 24–48 giờ. Khám nếu nhầy nhiều kéo dài, tăng số lần đi, có máu, sốt, bú kém hoặc không tăng cân. Không thể chẩn đoán “bất dung nạp lactose” hay dị ứng sữa chỉ từ một hình phân. 7. Phân toàn nước – nghi tiêu chảy — ô số 7 Tiêu chảy ở trẻ bú mẹ không được xác định chỉ vì phân lỏng. Cần nghĩ đến tiêu chảy khi: Phân đột ngột nhiều nước hơn rõ rệt so với thường ngày. Số lần tăng nhanh, có thể nhiều hơn số cữ bú. Phần nước thấm lan rộng trong tã, ít chất phân. Kèm mùi bất thường, nhiều nhầy, máu, sốt, nôn hoặc bú kém. Xử lý: Tiếp tục bú mẹ; nếu bú công thức, tiếp tục loại sữa đang dùng và pha đúng tỷ lệ. Không tự cho trẻ dưới 3 tháng uống nước, oresol, thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh hoặc đổi sang sữa không lactose nếu chưa được khám. Theo dõi số tã tiểu, độ tỉnh táo và khả năng bú. Trẻ dưới 3 tháng bị tiêu chảy rõ nên được liên hệ bác sĩ sớm vì mất nước có thể diễn tiến nhanh. 8. Phân có máu đỏ — ô số 8 Có thể do nứt hậu môn khi phân cứng, nhưng cũng có thể liên quan đến dị ứng đạm sữa bò, viêm ruột hoặc nhiễm trùng. Không nên mặc định là “nóng trong”. Xử lý: Chụp ảnh, giữ lại tã nếu thuận tiện và cho bé được bác sĩ đánh giá. Đi cấp cứu nếu máu nhiều hoặc kèm bụng chướng, nôn xanh, đau khóc từng cơn, bỏ bú, li bì hay da tái. 9. Phân trắng, xám bạc màu — ô số 9 Màu trắng, xám nhạt hoặc giống đất sét. Có thể gợi ý mật không xuống ruột do bệnh gan hoặc tắc đường mật. Đặc biệt đáng lưu ý khi kèm vàng da kéo dài, mắt vàng hoặc nước tiểu sẫm màu. Xử lý: Đưa bé khám trong ngày, không chờ xem vài hôm và không tự phơi nắng hoặc dùng thuốc “mát gan”. Phát hiện sớm bệnh lý đường mật rất quan trọng. #kinhnghiemchamcon #tresosinh #kinhnghiemnuoicon #mebimsua #nuoicon - @luciemepupipa