Ngày 24/8, Hải Sapa TV bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Lừa dối khách hàng”. Theo thông tin công bố, nguyên liệu là thịt trâu đông lạnh nhập từ Ấn Độ nhưng được quảng cáo thành “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”. Từ năm 2022–2025, lượng hàng được mua vào để bán ra có giá trị 30 tỷ đồng. Vụ việc này đặt ra một câu hỏi lớn hơn về lương tâm của giới kinh doanh Việt Nam. Tôi từng nghe không ít chủ doanh nghiệp nói: “Ở Việt Nam không lách thì không sống nổi”, “Làm đúng hết thì chỉ có phá sản”, hay thẳng thừng hơn: “Phi gian bất phú”. Nhưng đó thực sự là quy luật của thương trường, hay chỉ là lời ngụy biện của những người muốn làm giàu mà không chịu tạo ra giá trị? Mua một sản phẩm với giá thấp rồi bán lại với giá cao không tự động là sai. Doanh nghiệp có quyền kiếm lời từ chế biến, thương hiệu, phân phối và chất lượng dịch vụ. Nhưng nếu mức giá cao được tạo ra bằng cách nói sai nguồn gốc, khoác cho hàng nhập khẩu chiếc áo “đặc sản đồng bào”, thì đó không còn là giá trị gia tăng. Đó là rút ruột niềm tin. Người tiêu dùng trả tiền cho câu chuyện Tây Bắc. Người dân Tây Bắc bị biến thành phông nền marketing. Còn phần chênh lệch thuộc về người dựng nên câu chuyện. Vậy giá trị thực sự đã được tạo ra ở đâu? “Phi gian bất phú” trở nên nguy hiểm khi nó được coi là lẽ đương nhiên. Nó khiến người ta tin rằng đạo đức chỉ dành cho kẻ nghèo; pháp luật chỉ dành cho người không biết lách; hợp đồng chỉ là giấy; đối tác là đối tượng để bòn rút và khách hàng là kẻ ngốc cần bị khai thác. Khi một người gian để giàu, người khác cũng phải gian để tự vệ. Nhà cung cấp đòi tiền trước. Đối tác không tin hợp đồng. Nhà đầu tư nghi ngờ báo cáo tài chính. Doanh nghiệp Việt bị ép giá vì chẳng ai biết con số nào là thật. Cuối cùng, cả thị trường phải trả chi phí cho sự gian dối của một nhóm người. Đó không phải năng lực kinh doanh. Đó là biến chi phí của mình thành thiệt hại của xã hội. Có thể trong một thị trường còn nhiều kẽ hở, gian dối giúp người ta giàu nhanh hơn. Nhưng “giàu nhanh hơn” không đồng nghĩa với “không gian thì không thể sống”. Đó là lựa chọn đi đường tắt, rồi đổ lỗi cho môi trường để khỏi phải đối diện với lương tâm. Trước khi ngưỡng mộ một người giàu, hãy hỏi ba câu: Họ thực sự tạo ra giá trị gì? Ai đang âm thầm trả giá cho sự giàu có ấy? Nếu tất cả doanh nhân đều làm giống họ, thị trường này còn tồn tại được không? Tiền có thể chứng minh một người đã thắng trong nhiều thương vụ. Nó không chứng minh người đó xứng đáng với số tiền mình kiếm được. Điều đáng sợ nhất không phải một doanh nhân nói dối. Điều đáng sợ nhất là cả xã hội bắt đầu coi nói dối là bản lĩnh kinh doanh và xem “phi gian bất phú” như chân lý. #PhiGianBatPhu #DaoDucKinhDoanh #DoanhNhanViet #baovenguoitieudung - @origination.partner