Еркін :
Діннің жартысы амал-ниетпен өлшенеді…
Бөлім: Құранды зертеу тәсілдері
422
Қандай да бір істі және дін рәсімдерін орындап меңгеру үшін, әуелі соның ниетін жасаймыз, яғни ниеттенеміз. Мұндай ниеттену арқылы өзіміздің құдайдың біздер үшін жаратқан жақсылығына деген ықыласымызды білдірген болып және көңілден пайда болған мақсұтымыздың бағытын да белгілейміз. Оны жанның құмарлығы деп атауға болады. Ниеттің қозғаушы күші де белгілі бір қозғалыс киесі себепке байланысты. Яғни бір себептен пайда болған оқиғаларға, көріністерге, тағдырдың, заманның жағдайларына қарай пайда болған кедергілерден, сынақтардан немесе бақытты өмір сүруге байланысты талаптан пайда болатын ниеттердің сан алуан түрлері бар. Енді осы ниеттердің бәрін адамгершілік, ар-ұят ұстанымдарымен және шариғат шектерін, қағидаларын бұзбау мақсатында үш түрлі қағидамен білімін белгілеуге болады. Діннің ниеті де негізінен екі білімнен тұрады. Ділдің ниеті болып; шариғатқа кірумен, пайғамбар өсиеттерін орындаумен, салт-дәстүрді сақтаумен адам баласы мұсылман болады.
Енді дін дегеніміздің білімі; үш түрлі себептерден пайда болатынын ескерсеңіз, яғни діл білімі, тіл білімі және құлшылық жалбарыну, шүкірліктер жасау білімі, шариғат және масхаб білімі болып табылады. Сондықтан да дінді толық меңгеріп, жаратқанның рахметіне бөлену үшін жаратылыс себептерінің білімін, яғни іргелі ғылымдарды және сөз ғылымын сұхбатты меңгеріп және түрлі құпия сырлы қаріпсіз, үнсіз, дыбыссыз тілдермен түсірілген шындық, хикметтерге мойын ұсынып, иман келтіруге бағытталған ниетімен момын, «мүмин» болады. Тіл білімінің сипатын, тәжірибесін тек әулие бабаларымыз меңгерген құпия ілімдер мен өмірлік дін ұстану шежірелік танымынан, яғни тарихымызға, тарихатымызға жалғану арқылы ғана меңгере аламыз. Болмаса жоқ!
Сонымен енді қазіргі таңда өзін иман келтірдім деген мұсылман аталған қандай да пенденің кейде шариғат ұстанымдарына мықты жетік болғанымен, бірақ ондай «намазхан», дінші аталған пенделердің ата салтымызға, дәстүрлі дін ұстанымдарына теріс қылықтарын ескертсеңіз «ниетім дұрыс», «иман келтіргенмін» деп өзін ақтап сөйлегенін жиі кездестіруге болады. Иманды былай қойғанда, ниеттің өлшемі қандай болу керек деген сауал туында
2026-09-16 16:39:44