@heritagenaturetravels: राकस (लाखे) ; नेवार समुदायमा सामान्यतया ‘लाखे’ नामले परिचित यो परम्परा तौथलीमा भने ‘राकस’ का रूपमा प्रचलित छ। तौथलीको राकस नाच अन्य नेवार बस्तीहरूमा देखिने लाखे नाचभन्दा केही पृथक, मौलिक र आफ्नै विशिष्ट परम्परामा आधारित छ। यहाँ राकस रातिको समयमा मात्रै निकालिन्छ। स्थानीय जनजीवनमा दिनभरको व्यस्तता र श्रमपछि रातिको समयमा मनोरञ्जन तथा सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा राकस निकाल्ने चलन रहेको स्थानीय कथन पाइन्छ। गाईजात्राको दिनदेखि इन्द्रजात्राको भोलिपल्ट पर्ने पूर्णिमासम्म करिब एक महिनासम्म यो परम्परा निरन्तर चल्ने गर्दछ। गाईजात्राको सम्पूर्ण जात्रा सम्पन्न भएपछि बेलुकी करिब ८–९ बजेतिर दात्छेमा राकस निकाल्ने तयारी गरिन्छ। दात्छेमी तान्त्रिक गुरु, कुसुले गुठियार तथा राकस नाच्न इच्छुक व्यक्तिहरू दात्छेमा भेला हुन्छन्। त्यसपछि राकसको मुकुण्डो तथा पोशाक लगाई राकसलाई जातोमा बसाइन्छ र दात्छेमी तान्त्रिक गुरुद्वारा तान्त्रिक विधि तथा मन्त्रोच्चारण बाट राकस ‘जगाउने’ परम्परा रहेको छ। राकस जागिसकेपछि नचाउँदै भिमेश्वरको प्राङ्गणसम्म ल्याइन्छ। राकसलाई मुख्यतः बाजाको दुई फरक तालमा नचाइन्छ। एउटा तालमा राकस स्वतन्त्र रूपमा नाच्ने गर्दछ भने अर्को तालमा दुई जना सहयोगीले दुवैतर्फका पाखुरा समाएर बाजाको तालसँगै एक छेउदेखि अर्को छेउसम्म नचाउने परम्परा छ। राकसलाई टिनका बट्टा, थाललगायत आवाज आउने सामग्री बजाउँदै अघिपछि बसेर ‘च्यो लाखे, च्यो लाखे’ भन्दै जिस्काउने गरिन्छ। यस क्रममा राकसले समात्यो भने पैसा दिनुपर्ने र पैसा नदिएसम्म नछोड्ने रमाइलो परम्परा पनि रहेको छ। यसले जात्रालाई थप रोमाञ्चक र मनोरञ्जनात्मक बनाउँछ। दुई जना सहयोगीले राकसको पाखुरा समाएर नचाउने परम्परा छ। किंवदन्ती भनाइअनुसार विगतमा राकस उक्त तालमा एक्लै नाच्दै दोबाटो काटेर गाउँबाहिर गएको र पुनः फर्केर नआई हालको ‘राकस सिकु पोको’ मा गएर मृत्यु भएको थियो। त्यस्तो घटना पुनः नदोहोरियोस् भन्ने विश्वासका साथ उक्त तालमा दुई जना सहयोगीले समाएर नचाउने परम्परा सुरु भएको मानिन्छ। दात्छेमी परिवार तथा परम्परागत रूपमा राकस नाच्न नमिल्ने परिवारबाहेक नाच्न मिल्ने परिवारका इच्छुक व्यक्तिहरूले पालैपालो राकस नाच्ने अवसर पाउने चलन पनि तौथलीको यस मौलिक परम्पराको विशेषता हो। तौथलीको राकस केवल एउटा नाच वा मनोरञ्जन मात्र होइन—यो पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको हाम्रो इतिहास, विश्वास, संस्कार र सामुदायिक एकताको जीवन्त प्रतीक हो। यस्ता मौलिक परम्पराको संरक्षण, अभिलेखीकरण र भावी पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्नु हामी सबैको साझा जिम्मेवारी हो। प्राचीन तौथली शहरको गौरवपूर्ण मौलिक संस्कृति जोगाऔँ, संरक्षण गरौँ र विश्वसामु चिनाऔँ। 🙏 ❤️ #प्राचिन_तौथली_शहर ❣️ #त्रिपुरासुन्दरी_भगवती_मन्दिर 🌺🙏 #जय_भीमसेन_महाराजा 🌺🙏 #जय_कान्छीमाहारानी 🌺🙏 #जय_श्रीगणेश 🌺🙏🕉️

Tauthali: Culture & Heritage🌺

Open In TikTok:

Region: NP

Sunday 30 August 2026 15:32:44 GMT