Nhiều bệnh nhân cầm phim X-quang/MRI đến khám rất lo: “Bác sĩ ơi, đốt sống của em trượt ra trước rồi, có phải càng ngày càng trượt và phải mổ không?” Không hẳn. Trượt đốt sống là tình trạng một đốt sống dịch chuyển tương đối so với đốt sống bên dưới. Nhưng mức độ trượt, nguyên nhân, tuổi, triệu chứng đau lưng, đau chân và tình trạng thần kinh của mỗi người rất khác nhau. Vì vậy không thể chỉ nhìn chữ “trượt đốt sống” trên phim rồi kết luận tất cả đều phải điều trị giống nhau. Với nhiều trường hợp trượt mức độ thấp, chưa yếu chân tiến triển, chưa rối loạn tiểu tiện và triệu chứng vẫn kiểm soát được, điều trị bảo tồn thường được cân nhắc trước. Tôi thường hướng dẫn theo 3 mục tiêu: 1. Tìm tư thế giúp lưng dễ chịu hơn Có thể nằm ngửa, hai chân duỗi, kê một chiếc gối vừa phải dưới vùng mông/chậu và thư giãn khoảng 5 phút. Mục tiêu là giảm tải, giảm co cứng và tìm một tư thế dễ chịu hơn. Nếu nằm như vậy mà đau tăng hoặc đau chân tăng thì dừng. Lưu ý: tư thế này không nên hiểu đơn giản là chiếc gối có thể “nắn đốt sống trở về đúng vị trí”, mà chủ yếu nhằm giúp vùng lưng giảm kích thích và dễ chịu hơn. 2. Hạn chế những động tác làm đau bùng lên Trong giai đoạn đang đau, nên giảm: * cúi gập sâu; * đổ người ra trước quá nhiều; * bê vật xa thân người; * vừa cúi vừa xoay người. Khi bê đồ, nên đưa vật sát cơ thể, gập từ hông và gối, giữ lưng tương đối trung tính. Nhưng hạn chế không có nghĩa là nằm im. Nằm nghỉ quá lâu có thể làm cơ yếu hơn, sức bền giảm và người bệnh ngày càng sợ vận động. 3. Làm vững cột sống lâu dài Mục tiêu quan trọng là tăng khả năng kiểm soát thân mình. Có thể bắt đầu với McGill Big 3: • Modified curl-up: tay luồn dưới thắt lưng, nâng nhẹ đầu và vai, không gập bụng cao như sit-up. • Side plank: giữ đầu – thân – chân tương đối thẳng, không để hông võng. • Bird-dog: giơ một tay và chân đối diện, giữ thân mình ổn định, không xoay hông và không cần nâng chân quá cao. Sai lầm thường gặp là hôm đầu thấy đỡ một chút thì tập thật nhiều, hôm sau đau tăng rồi nghĩ bài tập không phù hợp. Phục hồi cũng cần đúng liều: tập ít nhưng đúng form, đều đặn rồi mới tăng dần. Một điều nữa cần nhớ: con số trượt trên phim không quyết định hoàn toàn mức độ bệnh. Quan trọng hơn là: Bạn đau ở đâu? Có lan xuống chân không? Có tê không? Có yếu chân không? Đi lại được bao xa? Và triệu chứng đang tốt lên hay xấu đi? Nếu xuất hiện yếu chân tăng dần, tê vùng yên ngựa, bí tiểu/tiểu không kiểm soát, đau chân tăng mạnh hoặc đi lại ngày càng khó, nên đi khám sớm. Không phải cứ trượt đốt sống là phải mổ. Nhưng cũng không phải chỉ cần vài bài tập trên mạng là giải quyết được tất cả. Mục tiêu đúng là: Giảm đau → kiểm soát vận động → tăng sức bền → quay lại cuộc sống bình thường. Đừng chỉ cố làm cho cái phim “đẹp”. Hãy cố làm cho người bệnh sống tốt hơn. #truotdotsong #daulung #thoatvidiadem #McGillBig3 #ykhoahoangquan - @bacsihoangquan