Vào một đêm tháng 9-1948, tại rừng dương ven biển Nha Trang, giặc Pháp đã ra lệnh chặt đầu một nữ thanh niên 19 tuổi. Đó là chị Đặng Thị Kim, cán bộ Hội Phụ nữ cứu quốc. Đặng Thị Kim (tên thường gọi là Đặng Thị Oanh) sinh ngày 19-12-1929 trong một gia đình viên chức nghèo ở làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Chị cũng là cháu của cố Tổng Bí thư Trường Chinh (tức Đặng Xuân Khu). Năm 1945, do hoàn cảnh gia đình, Đặng Thị Kim vào Nha Trang, sinh sống với gia đình cậu ruột là cơ sở cách mạng. Cuối năm 1945, chị công tác ở Đội tuyên truyền xung phong, hoạt động bí mật tại Nha Trang. Tháng 7-1946, chị được cử vào Ban Chấp hành Hội Phụ nữ cứu quốc Nha Trang và tham gia lãnh đạo cuộc biểu tình ngày 30-10-1946, đòi Chính phủ Pháp phải thi hành Hiệp định sơ bộ 6-3 và Tạm ước 14-9-1946. Tháng 12-1946, chị vinh dự được kết nạp Đảng và đầu năm 1947 được bổ sung vào Ban Chấp hành lâm thời Thị ủy Nha Trang. Tháng 8-1948, từ Nha Trang, chị cùng 2 cán bộ nam đi thuyền vượt biển về chiến khu ở huyện Vĩnh Xương dự hội nghị thì bị địch bắt. Một người lính sau này bí mật liên lạc với cách mạng kể lại: Biết Đặng Thị Kim là vợ ông Trương An, Phó Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Khánh Hòa, địch đã tra tấn chị rất dã m.an như quay điện, treo người lên rồi đánh, tra nước, "lộn mề gà" cho hộc máu, đạp giày đinh lên b.ụng (lúc này chị có thai khoảng 3 tháng)... để buộc chị khai báo, nhưng chị quyết không khai. Mẫy hôm sau, địch cho một tên lính lê dương bí mật vào xà lim hãm hi.ếp chị; sau đó bóp cổ, nhét giẻ vào miệng, bỏ vào bao tải, cột túm lại, bỏ lên xe chở ra rừng dương ven biển phía Nam Nha Trang. Sau này, người phiên dịch - từng tham gia công tác thanh niên cùng chị Oanh - kể với người nhà chị: Đêm chị Oanh bị s.át hại, anh ta làm phiên dịch cho viên Thiếu úy trẻ người Pháp. Lúc đó, họ tra tấn chị rất dã man. Chị Oanh đã chửi rủa kẻ thù; chị bảo người phiên dịch là kẻ phản bội và nhổ nước bọt vào mặt anh ta. Mây năm sau, anh ta vẫn có cảm giác nước bọt còn dính trên mạt... Sau đó, một tên dí súng vào tai chị và hỏi cần nói gì trước khi chết. Chị Oanh điềm tĩnh: "Chúng mày coi tao là có tội thì cứ g.iết tao, nhưng con tao trong bụng vô tội, hãy để tao sinh con rồi hãy giết.... Kẻ thù đã xúm vào c.ắt cổ chị. Có lẽ cái chết oanh liệt của Đặng Thị Kim đã khiến viên sĩ quan người Pháp khiếp sợ. Ngay trong đêm đó, hắn viết đơn xin về nước. Năm 1957, liệt sĩ Đặng Thị Kim được Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng truy tặng bằng Tổ quốc ghi công. Năm 1961, Chủ tịch Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh truy tặng liệt sĩ Đặng Thị Kim Huân chương Kháng chiến hạng III. Tháng 10-2009, khi thi công hệ thống thoát nước ở hẻm 74, đường Trần Phú (Nha Trang), công nhân đã phát hiện 3 bộ hài cốt, trong đó một bộ không có hộp sọ. Được nhà ngoại cảm Nguyễn Khắc Bẩy giúp đỡ, gia đình chị Đặng Thị Kim đã đưa mẫu hài cốt không có hộp s.ọ (ngôi mộ số 160) đi giám định. Viện Công nghệ sinh học (thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) xác nhận: "Mẫu hài cốt đã phân tích (mẫu xương lấy từ hài cốt ngôi mộ số 160) có quan hệ huyết thống với mẫu ADN của ông Trương Việt Dũng là anh em con dì với liệt Sĩ Đặng Thị Kim". Hơn 60 năm sau ngày chị Đặng Thị Kim hy sinh, đầu năm 2010, tại quê nhà, lễ truy điệu và an táng hài cốt chị đã được tổ chức trọng thể. #lichsuvietnam #tintuc #trendingtiktok #xh #viraltiktok - @tintucmoingay24_24