@kienthucykhoa789: CÁC NHÓM THUỐC ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN LIPID MÁU 1. ĐẠI CƯƠNG Rối loạn lipid máu là tình trạng tăng cholesterol, LDL-C, triglycerid và/hoặc giảm HDL-C. LDL-C tăng là yếu tố nguy cơ quan trọng của xơ vữa động mạch và biến cố tim mạch. Điều trị gồm thay đổi lối sống và thuốc khi có chỉ định. Mục tiêu quan trọng nhất thường là giảm LDL-C; với triglycerid tăng cao cần kiểm soát riêng. 2. STATIN – NHÓM NỀN TẢNG Statin là nhóm chủ lực trong điều trị tăng LDL-C và dự phòng biến cố tim mạch. Thuốc ức chế enzym HMG-CoA reductase tại gan, làm giảm tổng hợp cholesterol nội sinh. Khi cholesterol trong gan giảm, gan tăng thụ thể LDL, nhờ đó tăng thu nhận LDL-C từ máu. Các thuốc thường gặp gồm atorvastatin, rosuvastatin, simvastatin và pravastatin. Hiệu quả giảm LDL-C phụ thuộc hoạt chất và liều. 3. FIBRATE – CHỦ YẾU GIẢM TRIGLYCERID Fibrate gồm fenofibrate và gemfibrozil, tác động chủ yếu thông qua hoạt hóa PPAR-α. Thuốc làm tăng chuyển hóa acid béo và thanh thải lipoprotein giàu triglycerid, từ đó giảm triglycerid. Fibrate được cân nhắc khi triglycerid tăng cao, đặc biệt trong tăng triglycerid nặng. Khi phối hợp với statin phải thận trọng nguy cơ độc tính cơ; gemfibrozil có nhiều tương tác hơn. 4. EZETIMIBE – GIẢM HẤP THU CHOLESTEROL Ezetimibe ức chế protein NPC1L1 tại ruột non, làm giảm hấp thu cholesterol từ thức ăn và cholesterol có nguồn gốc mật. Cholesterol đưa về gan giảm, từ đó tăng thụ thể LDL và tăng thanh thải LDL-C. Ezetimibe thường phối hợp với statin khi LDL-C chưa đạt mục tiêu, hoặc dùng khi không dung nạp statin. 5. RESIN GẮN ACID MẬT Cholestyramine là đại diện điển hình. Thuốc gắn acid mật trong lòng ruột, ngăn tái hấp thu và làm tăng thải acid mật qua phân. Gan phải sử dụng cholesterol để tổng hợp thêm acid mật, làm tăng thụ thể LDL và giảm LDL-C. Tác dụng phụ thường gặp là táo bón, đầy bụng và có thể làm giảm hấp thu một số thuốc. Resin có thể làm triglycerid tăng nên không phù hợp khi TG cao. 6. NIACIN – VITAMIN B3 Niacin làm giảm sản xuất VLDL tại gan, qua đó giảm LDL-C và triglycerid, đồng thời làm tăng HDL-C. Hiện nay niacin ít được sử dụng thường quy vì lợi ích bổ sung hạn chế khi đã điều trị statin và tác dụng phụ tương đối nhiều. Tác dụng phụ gồm đỏ bừng, tăng đường huyết, tăng acid uric và độc tính gan. 7. THUỐC ỨC CHẾ PCSK9 Evolocumab và alirocumab là kháng thể đơn dòng ức chế PCSK9. PCSK9 thúc đẩy thoái hóa thụ thể LDL tại gan. Khi bị ức chế, thụ thể LDL được tái chế nhiều hơn, làm tăng thu nhận LDL-C. Nhóm này giảm LDL-C rất mạnh, được cân nhắc ở bệnh nhân nguy cơ tim mạch cao hoặc chưa đạt mục tiêu dù đã điều trị tối ưu. 8. GHI NHỚ TRÊN LÂM SÀNG Có thể nhớ: STATIN → giảm LDL-C là chính. EZETIMIBE → giảm hấp thu cholesterol ở ruột. PCSK9 → giảm LDL-C rất mạnh. FIBRATE → ưu tiên giảm triglycerid. RESIN GẮN ACID MẬT → giảm LDL-C nhưng có thể làm tăng triglycerid. NIACIN → giảm TG, giảm LDL-C và tăng HDL-C, nhưng hiện hạn chế sử dụng. Lựa chọn thuốc dựa vào nguy cơ tim mạch, mức LDL-C/TG, bệnh lý và dung nạp. Statin là nền tảng; nếu chưa đạt mục tiêu có thể phối hợp ezetimibe hoặc ở nhóm nguy cơ tim mạch cao dùng thuốc ức chế PCSK9. Khi triglycerid rất cao, cần kiểm soát triglycerid và đánh giá nguy cơ viêm tụy cấp. KẾT LUẬN Điều trị không chỉ nhằm cải thiện xét nghiệm mà quan trọng nhất là giảm nguy cơ xơ vữa và biến cố tim mạch. Cần phối hợp chế độ ăn, vận động, kiểm soát cân nặng và dùng thuốc đúng chỉ định. Statin giữ vai trò trung tâm; ezetimibe và PCSK9 giúp tăng cường hạ LDL-C, còn fibrate nổi bật trong tăng triglycerid.

Ykhoa

Open In TikTok:

Region: VN

Monday 14 September 2026 08:20:25 GMT